{"version":"1.0","provider_name":"NOTABENE.WORLD","provider_url":"https:\/\/notabene.world\/nb","author_name":"Andrzej Przychodni","author_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/an-p\/","title":"Zabytki czy zbytki? - NOTABENE.WORLD","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"sIcg112n44\"><a href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/zabytki-czy-zbytki\/\">Zabytki czy zbytki?<\/a><\/blockquote><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/zabytki-czy-zbytki\/embed\/#?secret=sIcg112n44\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#8222;Zabytki czy zbytki?&#8221; &#8212; NOTABENE.WORLD\" data-secret=\"sIcg112n44\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe><script type=\"text\/javascript\">\n\/* <![CDATA[ *\/\n\/*! This file is auto-generated *\/\n!function(d,l){\"use strict\";l.querySelector&&d.addEventListener&&\"undefined\"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),c=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display=\"none\";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):\"link\"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute(\"src\")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute(\"data-secret\"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t)),e.contentWindow.postMessage({message:\"ready\",secret:t},\"*\")},!1)))}(window,document);\n\/\/# sourceURL=https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-includes\/js\/wp-embed.min.js\n\/* ]]> *\/\n<\/script>\n","thumbnail_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/krz-25.jpg","thumbnail_width":800,"thumbnail_height":445,"description":"Nasze ziemie dostarczaj\u0105 natomiast jeszcze innych dowod\u00f3w na dzia\u0142alno\u015b\u0107 ludzk\u0105, kt\u00f3rej skala wymaga\u0142a z pewno\u015bci\u0105 dobrej organizacji i zarz\u0105dzania. Krzemie\u0144 pasiasty wydobywany przez ponad dwa tysi\u0105clecia na gruntach po\u0142o\u017conej w pobli\u017cu obecnego Ostrowca \u015awi\u0119tokrzyskiego dawnej wsi Krzemionki wydaje si\u0119 ciekawym przyk\u0142adem surowca, kt\u00f3ry mobilizowa\u0142 do wzmo\u017conej i po cz\u0119\u015bci trudno wyt\u0142umaczalnej pracy. Zadziwia\u0107 mo\u017ce sama powierzchnia, na kt\u00f3rej notujemy relikty pradziejowych wyrobisk g\u00f3rniczych, bo wykracza ona zdecydowanie poza area\u0142 nieistniej\u0105cej obecnie wsi Krzemionki, obejmuj\u0105c ok. 70 ha.  Liczba pozosta\u0142o\u015bci po kopalniach jest r\u00f3wnie\u017c niebagatelna. Si\u0119ga 4000 dotychczas zidentyfikowanych \u015blad\u00f3w po szybach i ha\u0142dach. Pole krzemionkowskie jest, co prawda, powierzchniowo najwi\u0119ksze, ale w jego pobli\u017cu mamy potwierdzenie istnienia kolejnych kilkunastu p\u00f3l eksploatacyjnych. Jedynie kolejne dwa \u2013 rozpoznane wst\u0119pnie przez badania archeologiczne, nosz\u0105ce nazwy Borownia i Korycizna \u2013 zosta\u0142y wskazane we wniosku nominacyjnym na List\u0119 UNESCO Krzemionkowskiego Regionu Prehistorycznego G\u00f3rnictwa Krzemienia Pasiastego - jako kolejne jego komponenty.  Wzg\u00f3rze \u201eGawroniec\u201d w \u0106mielowie zawieraj\u0105ce relikty osady ludzi eksploatuj\u0105cych krzemionkowskie kopalnie sta\u0142o si\u0119 dope\u0142nieniem ww. wniosku, kt\u00f3ry zosta\u0142 pozytywnie przyj\u0119ty przez Komitet \u015awiatowy, a unikalno\u015b\u0107 tego zespo\u0142u zabytk\u00f3w potwierdzono w roku 2019 wpisem na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa. Nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 jest ca\u0142y czas ograniczona postrzeganiem \u015bwiata z perspektywy zaledwie kilku pokole\u0144 wstecz, a jednocze\u015bnie rzadko zmusza nas do spojrzenia na perspektywy pokole\u0144 nast\u0119pnych. Po cz\u0119\u015bci przyzwyczaili\u015bmy si\u0119, \u017ce te horyzonty wyznaczaj\u0105 za nas uwarunkowania geopolityczne i trendy. Nasz jednostkowy wp\u0142yw na nie wydaje si\u0119 cz\u0119sto iluzoryczny lub wr\u0119cz \u017caden, pomimo, i\u017c akurat jako spo\u0142ecze\u0144stwo mamy szcz\u0119\u015bcie funkcjonowa\u0107 w systemie demokratycznym. To ostatnio wymienione uwarunkowanie pozwala mi na wyra\u017cenie ostro\u017cnej, lecz jednak nadziei. Nadziei, \u017ce pomimo fakt\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o traktowaniu przez nas wielu zabytk\u00f3w jak nieistotnych dla naszej egzystencji zbytk\u00f3w, b\u0119dziemy w stanie uchroni\u0107 najwa\u017cniejsze dla nas dziedzictwo podobne krzemionkowskim polom g\u00f3rniczym przed utrat\u0105 nale\u017cnego im statusu i degradacj\u0105."}