{"id":16594,"date":"2025-12-18T23:00:00","date_gmt":"2025-12-18T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?p=16594"},"modified":"2025-12-24T13:09:24","modified_gmt":"2025-12-24T13:09:24","slug":"czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/","title":{"rendered":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem?"},"content":{"rendered":"\n

Punk-rockowe p\u0142yty do Kielc nie dociera\u0142y. \u201eKlub p\u0142ytowy\u201d w Wojew\u00f3dzkim Domu Kultury proponowa\u0142 bardziej zachowawczy repertuar, Pink Floyd, Yes i Genesis. Klub by\u0142 osobliw\u0105 instytucj\u0105, mo\u017cliw\u0105 do wyobra\u017cenia chyba tylko w systemie realnego socjalizmu, gdzie najprostsze importowane \u201edobra kultury\u201d kosztowa\u0142y fortun\u0119, a kontakty z Zachodem zarezerwowano dla wybra\u0144c\u00f3w. W sali z wysokimi kolumnami spotyka\u0142o si\u0119, powiedzmy, dwadzie\u015bcia os\u00f3b, zasiada\u0142o na krzes\u0142ach, zaraz pojawia\u0142 si\u0119 kaowiec \u201eSuse\u0142\u201d, kt\u00f3ry najpierw prezentowa\u0142 p\u0142yt\u0119 jak wytrawny krytyk muzyczny, a potem z namaszczeniem uruchamia\u0142 czarn\u0105 \u0142ap\u0119 gramofonu. W nabo\u017cnym skupieniu przez kolejn\u0105 godzin\u0119 s\u0142uchali\u015bmy nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 kompozycji rocka symfonicznego sprzed potopu \u2013 z hipisowskich lat siedemdziesi\u0105tych. \u017badnej, bro\u0144 Bo\u017ce, rebelii spod znaku The Clash albo naszego Dezertera.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3rego\u015b razu zobaczy\u0142em na bazarze przy Piotrkowskiej p\u0142yt\u0119 Sex Pistols \u201eNever Mind the Bollocks\u201d. Ch\u0142opak za\u017c\u0105da\u0142 jakiej\u015b astronomicznej kwoty, odpowiadaj\u0105cej miesi\u0119cznej pensji. Czasem w radiu uda\u0142o si\u0119 pos\u0142ucha\u0107 \u201eExploited\u201d albo \u201eBad Brains\u201d. W Kielcach punkowe zespo\u0142y prawie si\u0119 nie pojawia\u0142y, z wyj\u0105tkiem TZN Xenny w klubie \u201ePod Krech\u0105\u201d, w 1987 albo 1988. Jako support wyst\u0105pi\u0142 kielecki Dekret, z legendarnym, nienastrojonym Pisklakiem na gitarze. Xenna nie by\u0142a mo\u017ce objawieniem, ale gra\u0142a sprawnie kawa\u0142ki Sex Pistols z polskimi tekstami. Zawsze co\u015b. Po koncercie wyszli\u015bmy z kumplami, nagle podchodzi do nas grupka metalowc\u00f3w, wyposa\u017cona w bro\u0144 zaczepn\u0105. Zwiewali\u015bmy stamt\u0105d gdzie pieprz ro\u015bnie, po\u017cegna\u0142 nas rechot \u201emetali\u201d, kt\u00f3rym nie chcia\u0142o si\u0119 nas goni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wiadomo, \u017ce punki z metalami si\u0119 nie lubili, ale my nawet punkami nie byli\u015bmy, po prostu lubili\u015bmy pos\u0142ucha\u0107 czego\u015b ostrzejszego.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym czasie w \u201e\u017beromskim\u201d wydawali\u015bmy gazet\u0119 \u201eNotabene\u201d. Nasz\u0105 mentork\u0105 by\u0142a profesor \u0142aciny Ma\u0142gorzata Kruszelnicka. Dawa\u0142a nam woln\u0105 r\u0119k\u0119, co przynosi\u0142o r\u00f3\u017cne efekty, czasem mocno grafoma\u0144skie. Tw\u00f3rc\u0105 i pierwszym redaktorem \u201eNotabene\u201d by\u0142 Konrad Cedro; w 1986 roku od Konrada przej\u0119li\u015bmy z Andrzejem Przychodnim redagowanie gazetki. Pisali do niej g\u0142\u00f3wnie uczniowie klasy \u201eA\u201d \u2013 o profilu klasycznym, ale do wsp\u00f3\u0142pracy zapraszali\u015bmy uczni\u00f3w innych szk\u00f3\u0142 kieleckich, a nawet student\u00f3w (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o Tomku Mercie, kt\u00f3ry studiowa\u0142 wtedy polonistyk\u0119 na UW).<\/p>\n\n\n\n

 \u201eNotabene\u201d drukowali\u015bmy w cementowni \u201eNowiny\u201d. Je\u017adzili\u015bmy do tej zapomnianej ju\u017c fabryki bia\u0142ego py\u0142u, pokrywaj\u0105cego z milimetrow\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 okoliczny las, z Agnieszk\u0105 Olszowy. Numer trafia\u0142 do typa, kt\u00f3ry przegl\u0105da\u0142 gazetk\u0119 i stemplowa\u0142 imprimatur<\/em>. Cenzorowi wr\u0119czali\u015bmy butelk\u0119 \u017cytniej w\u00f3dki. Gazetka sz\u0142a do druku w 300 egzemplarzach, co dzi\u015b wydaje si\u0119 przyzwoitym nak\u0142adem. Nie mieli\u015bmy poj\u0119cia, \u017ce komunizm dogorywa, gnije od \u015brodka, a cenzorowi z Nowin jest ca\u0142kowicie oboj\u0119tne, co chc\u0105 wydrukowa\u0107 jacy\u015b g\u00f3wniarze z liceum. Jednak \u201eNotabene\u201d ze stemplem cementowego tajniaka nie budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci partyjnej wierchuszki \u201e\u017beroma\u201d. W gazetce przechodzi\u0142y nie tylko mgliste aluzje do dyktatury ciemniak\u00f3w, ale te\u017c teksty zakazanego barda \u2013 Jacka Kaczmarskiego.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy zatem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski jest naszym \u201estarszym koleg\u0105 szkolnym\u201d, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, \u017ceby opublikowa\u0107 chocia\u017c kilka jego tekst\u00f3w w \u201eNotabene\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce w Kielcach o GHG ma\u0142o kto w\u00f3wczas s\u0142ysza\u0142, podobnie jak o punk-rocku. Dla mnie Herling, kt\u00f3rego zna\u0142em z wydawnictw drugoobiegowych, by\u0142 symbolem kontestacji komunizmu, cho\u0107 na innym poziomie ni\u017c piosenki Dezertera czy Siekiery. Nale\u017ca\u0142 do g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w Sowiet\u00f3w, re\u017cimu i cenzury. Zatem z jednej strony \u201eInny \u015awiat\u201d Herlinga, z drugiej \u2013 \u201eBabilon upad\u0142\u201d Brygady Kryzys.<\/p>\n\n\n\n

W dost\u0119pie do tekst\u00f3w i do samego GHG pom\u00f3g\u0142 Robert Pawlik, w\u00f3wczas student Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie wyk\u0142ada\u0142 Zdzis\u0142aw Kudelski, znawca tw\u00f3rczo\u015bci Herlinga-Grudzi\u0144skiego. Profesor Kudelski skontaktowa\u0142 mnie z pisarzem, kt\u00f3ry udzieli\u0142 zgody na publikacj\u0119. Podw\u00f3jny numer 11-12 ukaza\u0142 si\u0119 w drugiej po\u0142owie 1989 roku, jako jedna z pierwszych \u201eoficjalnych\u201d publikacji Neapolita\u0144czyka w kraju (po zbiorze opowiada\u0144 \u201eWie\u017ca\u201d, wydanym w 1987 roku). By\u0142 to wyb\u00f3r wczesnych tekst\u00f3w eseistycznych (debiutancka \u201e\u015awi\u0119tokrzyszczyzna\u201d, \u201e\u017beromski i Hitler\u201d) oraz obszerny, jak na owe czasy, fragment \u201eDziennika pisanego noc\u0105\u201d. Poza tym dwa teksty o tw\u00f3rczo\u015bci GHG \u2013 Marcina Paw\u0142owskiego i m\u00f3j, \u015bwietne rysunki Ignacego Jakubczyka, poety-rysownika.<\/p>\n\n\n\n

Herling numer pochwali\u0142. W li\u015bcie z 25 grudnia 1989 r. pisa\u0142: \u201eNumer specjalny Notabene<\/em> wypad\u0142 doskonale, przesy\u0142am Panu i cz\u0142onkom Komitetu Redakcyjnego serdeczne podzi\u0119kowania. Specjalne podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 autorom artyku\u0142\u00f3w \u201e\u015awiadectwo prawdy\u201d i \u201eDziennik czytany noc\u0105\u201d, oba wydaj\u0105 mi si\u0119 bardzo dobre i sprawi\u0142y mi wiele przyjemno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nied\u0142ugo potem, w latach 90., GHG znalaz\u0142 w g\u0142\u00f3wnym nurcie krajowego pisarstwa, doczeka\u0142 si\u0119 wyda\u0144, wywiad\u00f3w, opracowa\u0144 krytycznych. By\u0142 ch\u0119tnie czytany, ale raczej w kontek\u015bcie politycznym, jako komentator i ci\u0119ty polemista; rzadziej \u2013 jako autor subtelnie napisanych, refleksyjnych opowiada\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Punk-rock wyczerpa\u0142 swoj\u0105 rebelianck\u0105 energi\u0119 pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych, a z upadkiem komunizmu straci\u0142 racj\u0119 bytu \u2013 przynajmniej na jaki\u015b czas.<\/p>\n\n\n\n

Latem 1991 roku, odby\u0142em pielgrzymk\u0119 do Neapolu. Pami\u0119tam kaw\u0119 i papierosy, ch\u0142odny, zacieniony dom, rozmow\u0119 wok\u00f3\u0142 literatury, Gombrowicza i Iwaszkiewicza, ale te\u017c o \u201eprzekl\u0119tych problemach\u201d krajowej polityki. Co\u015b jeszcze zawdzi\u0119czam Herlingowi \u2013 m\u00f3j \u201edebiut\u201d, bo grudniu 1991 roku w paryskiej \u201eKulturze\u201d ukaza\u0142 si\u0119 wierszyk \u201eGoya \u2013 kaprysy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

GHG by\u0142 ju\u017c wtedy po swojej pierwszej podr\u00f3\u017cy do Polski. W maju odwiedzi\u0142 te\u017c Suchedni\u00f3w, Kielce i dawn\u0105 siedzib\u0119 liceum. Powr\u00f3t do rodzinnych stron z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017ca\u0142 do \u0142atwych. \u201eBy\u0142em wi\u0119c w Kielcach-\u0141\u017cawcu-Klerykowie, w starych Kielcach otoczonych szerokim pier\u015bcieniem nowych\u201d. Kielce wyda\u0142y mu si\u0119 raczej brzydkie i nieciekawe. Naznaczone pi\u0119tnem pogromu.  <\/p>\n\n\n\n

Podczas swojej ostatniej wizyty w Kielcach, w 1997 r., Herling spotka\u0142 si\u0119 z uczniami \u201e\u017beromskiego\u201d. \u201eOko w oko z uczniami i uczennicami mojego dawnego gimnazjum. Powia\u0142o sympatyczn\u0105 m\u0142odo\u015bci\u0105, ale nie powiod\u0142o si\u0119 ostro\u017cne opukiwanie ich stosunku do \u017beromskiego. Wygas\u0142y zatem pasje (\u201ena tropach patrona gimnazjum\u201d) mojej m\u0142odo\u015bci. My\u015bl\u0119 o tym bez \u017calu; czas bywa dla s\u0142awnych niegdy\u015b pisarzy bezlitosny\u201d. Tym razem pisarzowi uda\u0142o si\u0119 jednak \u201ewej\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej wspomnieniami w rodzinne miasto\u201d, wzruszy\u0107 si\u0119 widokiem dawnej stancji czy alejkami Parku Staszica. \u201eOd\u017cy\u0142y naraz migawkowe niegdy\u015b i zmatowia\u0142e wra\u017cenia (\u2026) Ogarnia\u0142a mnie chwilami fala Amarcordu<\/em> Felliniego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce wtedy, na koniec, Herling pogodzi\u0142 si\u0119 z Klerykowem?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Maciej Zi\u0119tara<\/strong> \u2013 absolwent I Liceum im. Stefana \u017beromskiego w Kielcach (1989), filologii hiszpa\u0144skiej na Uniwersytecie Warszawskim i studi\u00f3w latynoameryka\u0144skich na Narodowym Autonomicznym Uniwersytecie Meksyku. By\u0142 cz\u0142onkiem redakcji \u201eNotabene\u201d i \u201eLiteratury na \u015awiecie\u201d. T\u0142umaczy\u0142 literatur\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 i hispanoameryka\u0144sk\u0105 (Paz, Bu\u00f1uel, Cabrera Infante, Lydia Cabrera, Zo\u00e9 Vald\u00e9s). W Chile opublikowa\u0142 przek\u0142ad na hiszpa\u0144ski wyboru wsp\u00f3\u0142czesnej poezji polskiej (101. Seis poetas polacos contempor\u00e1neos<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Od 1999 r. w s\u0142u\u017cbie zagranicznej, by\u0142 ambasadorem RP w Kolumbii (2012-2016) i w Meksyku (2018-2024).<\/p>\n\n\n\n

\u017bonaty, ma dwie c\u00f3rki.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tym samym czasie w \u201e\u017beromskim\u201d wydawali\u015bmy gazet\u0119 \u201eNotabene\u201d. Nasz\u0105 mentork\u0105 by\u0142a profesor \u0142aciny Ma\u0142gorzata Kruszelnicka. Dawa\u0142a nam woln\u0105 r\u0119k\u0119, co przynosi\u0142o r\u00f3\u017cne efekty, czasem mocno grafoma\u0144skie. Tw\u00f3rc\u0105 i pierwszym redaktorem \u201eNotabene\u201d by\u0142 Konrad Cedro; w 1986 roku od Konrada przej\u0119li\u015bmy z Andrzejem Przychodnim redagowanie gazetki. Pisali do niej g\u0142\u00f3wnie uczniowie klasy \u201eA\u201d \u2013\u00a0o profilu klasycznym, ale do wsp\u00f3\u0142pracy zapraszali\u015bmy uczni\u00f3w innych szk\u00f3\u0142 kieleckich, a nawet student\u00f3w (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o Tomku Mercie, kt\u00f3ry studiowa\u0142 wtedy polonistyk\u0119 na UW).
\n
\n\u00a0\u201eNotabene\u201d drukowali\u015bmy w cementowni \u201eNowiny\u201d. Je\u017adzili\u015bmy do tej zapomnianej ju\u017c fabryki bia\u0142ego py\u0142u, pokrywaj\u0105cego z milimetrow\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 okoliczny las, z Agnieszk\u0105 Olszowy. Numer trafia\u0142 do typa, kt\u00f3ry przegl\u0105da\u0142 gazetk\u0119 i stemplowa\u0142\u00a0imprimatur. Cenzorowi wr\u0119czali\u015bmy butelk\u0119 \u017cytniej w\u00f3dki. Gazetka sz\u0142a do druku w 300 egzemplarzach, co dzi\u015b wydaje si\u0119 przyzwoitym nak\u0142adem. Nie mieli\u015bmy poj\u0119cia, \u017ce komunizm dogorywa, gnije od \u015brodka, a cenzorowi z Nowin jest ca\u0142kowicie oboj\u0119tne, co chc\u0105 wydrukowa\u0107 jacy\u015b g\u00f3wniarze z liceum. Jednak \u201eNotabene\u201d ze stemplem cementowego tajniaka nie budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci partyjnej wierchuszki \u201e\u017beroma\u201d. W gazetce przechodzi\u0142y nie tylko mgliste aluzje do dyktatury ciemniak\u00f3w, ale te\u017c teksty zakazanego barda \u2013 Jacka Kaczmarskiego.
\n
\nKiedy zatem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski jest naszym \u201estarszym koleg\u0105 szkolnym\u201d, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, \u017ceby opublikowa\u0107 chocia\u017c kilka jego tekst\u00f3w w \u201eNotabene\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce w Kielcach o GHG ma\u0142o kto w\u00f3wczas s\u0142ysza\u0142, podobnie jak o punk-rocku. Dla mnie Herling, kt\u00f3rego zna\u0142em z wydawnictw drugoobiegowych, by\u0142 symbolem kontestacji komunizmu, cho\u0107 na innym poziomie ni\u017c piosenki Dezertera czy Siekiery. Nale\u017ca\u0142 do g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w Sowiet\u00f3w, re\u017cimu i cenzury. Zatem z jednej strony \u201eInny \u015awiat\u201d Herlinga, z drugiej \u2013 \u201eBabilon upad\u0142\u201d Brygady Kryzys.<\/p>\n","protected":false},"author":70,"featured_media":16606,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_content_centered","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64,73,240],"tags":[],"class_list":["post-16594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-notabene"],"yoast_head":"\nCzy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W tym samym czasie w \u201e\u017beromskim\u201d wydawali\u015bmy gazet\u0119 \u201eNotabene\u201d. Nasz\u0105 mentork\u0105 by\u0142a profesor \u0142aciny Ma\u0142gorzata Kruszelnicka. Dawa\u0142a nam woln\u0105 r\u0119k\u0119, co przynosi\u0142o r\u00f3\u017cne efekty, czasem mocno grafoma\u0144skie. Tw\u00f3rc\u0105 i pierwszym redaktorem \u201eNotabene\u201d by\u0142 Konrad Cedro; w 1986 roku od Konrada przej\u0119li\u015bmy z Andrzejem Przychodnim redagowanie gazetki. Pisali do niej g\u0142\u00f3wnie uczniowie klasy \u201eA\u201d \u2013\u00a0o profilu klasycznym, ale do wsp\u00f3\u0142pracy zapraszali\u015bmy uczni\u00f3w innych szk\u00f3\u0142 kieleckich, a nawet student\u00f3w (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o Tomku Mercie, kt\u00f3ry studiowa\u0142 wtedy polonistyk\u0119 na UW). \u00a0\u201eNotabene\u201d drukowali\u015bmy w cementowni \u201eNowiny\u201d. Je\u017adzili\u015bmy do tej zapomnianej ju\u017c fabryki bia\u0142ego py\u0142u, pokrywaj\u0105cego z milimetrow\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 okoliczny las, z Agnieszk\u0105 Olszowy. Numer trafia\u0142 do typa, kt\u00f3ry przegl\u0105da\u0142 gazetk\u0119 i stemplowa\u0142\u00a0imprimatur. Cenzorowi wr\u0119czali\u015bmy butelk\u0119 \u017cytniej w\u00f3dki. Gazetka sz\u0142a do druku w 300 egzemplarzach, co dzi\u015b wydaje si\u0119 przyzwoitym nak\u0142adem. Nie mieli\u015bmy poj\u0119cia, \u017ce komunizm dogorywa, gnije od \u015brodka, a cenzorowi z Nowin jest ca\u0142kowicie oboj\u0119tne, co chc\u0105 wydrukowa\u0107 jacy\u015b g\u00f3wniarze z liceum. Jednak \u201eNotabene\u201d ze stemplem cementowego tajniaka nie budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci partyjnej wierchuszki \u201e\u017beroma\u201d. W gazetce przechodzi\u0142y nie tylko mgliste aluzje do dyktatury ciemniak\u00f3w, ale te\u017c teksty zakazanego barda \u2013 Jacka Kaczmarskiego. Kiedy zatem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski jest naszym \u201estarszym koleg\u0105 szkolnym\u201d, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, \u017ceby opublikowa\u0107 chocia\u017c kilka jego tekst\u00f3w w \u201eNotabene\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce w Kielcach o GHG ma\u0142o kto w\u00f3wczas s\u0142ysza\u0142, podobnie jak o punk-rocku. Dla mnie Herling, kt\u00f3rego zna\u0142em z wydawnictw drugoobiegowych, by\u0142 symbolem kontestacji komunizmu, cho\u0107 na innym poziomie ni\u017c piosenki Dezertera czy Siekiery. Nale\u017ca\u0142 do g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w Sowiet\u00f3w, re\u017cimu i cenzury. Zatem z jednej strony \u201eInny \u015awiat\u201d Herlinga, z drugiej \u2013 \u201eBabilon upad\u0142\u201d Brygady Kryzys.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-18T23:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-24T13:09:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"445\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Maciej Zi\u0119tara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Maciej Zi\u0119tara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Maciej Zi\u0119tara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/da1233bd3cb6382f7870c1f031876c45\"},\"headline\":\"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem?\",\"datePublished\":\"2025-12-18T23:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-24T13:09:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/\"},\"wordCount\":1176,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Historia\",\"NOTABENE 1985-2025\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/\",\"name\":\"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-12-18T23:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-24T13:09:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":445},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"description\":\"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"width\":1000,\"height\":839,\"caption\":\"NOTABENE.WORLD\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Notabene.World\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/da1233bd3cb6382f7870c1f031876c45\",\"name\":\"Maciej Zi\u0119tara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Maciej Zi\u0119tara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/author\\\/ma-zie\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD","og_description":"W tym samym czasie w \u201e\u017beromskim\u201d wydawali\u015bmy gazet\u0119 \u201eNotabene\u201d. Nasz\u0105 mentork\u0105 by\u0142a profesor \u0142aciny Ma\u0142gorzata Kruszelnicka. Dawa\u0142a nam woln\u0105 r\u0119k\u0119, co przynosi\u0142o r\u00f3\u017cne efekty, czasem mocno grafoma\u0144skie. Tw\u00f3rc\u0105 i pierwszym redaktorem \u201eNotabene\u201d by\u0142 Konrad Cedro; w 1986 roku od Konrada przej\u0119li\u015bmy z Andrzejem Przychodnim redagowanie gazetki. Pisali do niej g\u0142\u00f3wnie uczniowie klasy \u201eA\u201d \u2013\u00a0o profilu klasycznym, ale do wsp\u00f3\u0142pracy zapraszali\u015bmy uczni\u00f3w innych szk\u00f3\u0142 kieleckich, a nawet student\u00f3w (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o Tomku Mercie, kt\u00f3ry studiowa\u0142 wtedy polonistyk\u0119 na UW). \u00a0\u201eNotabene\u201d drukowali\u015bmy w cementowni \u201eNowiny\u201d. Je\u017adzili\u015bmy do tej zapomnianej ju\u017c fabryki bia\u0142ego py\u0142u, pokrywaj\u0105cego z milimetrow\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 okoliczny las, z Agnieszk\u0105 Olszowy. Numer trafia\u0142 do typa, kt\u00f3ry przegl\u0105da\u0142 gazetk\u0119 i stemplowa\u0142\u00a0imprimatur. Cenzorowi wr\u0119czali\u015bmy butelk\u0119 \u017cytniej w\u00f3dki. Gazetka sz\u0142a do druku w 300 egzemplarzach, co dzi\u015b wydaje si\u0119 przyzwoitym nak\u0142adem. Nie mieli\u015bmy poj\u0119cia, \u017ce komunizm dogorywa, gnije od \u015brodka, a cenzorowi z Nowin jest ca\u0142kowicie oboj\u0119tne, co chc\u0105 wydrukowa\u0107 jacy\u015b g\u00f3wniarze z liceum. Jednak \u201eNotabene\u201d ze stemplem cementowego tajniaka nie budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci partyjnej wierchuszki \u201e\u017beroma\u201d. W gazetce przechodzi\u0142y nie tylko mgliste aluzje do dyktatury ciemniak\u00f3w, ale te\u017c teksty zakazanego barda \u2013 Jacka Kaczmarskiego. Kiedy zatem dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski jest naszym \u201estarszym koleg\u0105 szkolnym\u201d, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, \u017ceby opublikowa\u0107 chocia\u017c kilka jego tekst\u00f3w w \u201eNotabene\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce w Kielcach o GHG ma\u0142o kto w\u00f3wczas s\u0142ysza\u0142, podobnie jak o punk-rocku. Dla mnie Herling, kt\u00f3rego zna\u0142em z wydawnictw drugoobiegowych, by\u0142 symbolem kontestacji komunizmu, cho\u0107 na innym poziomie ni\u017c piosenki Dezertera czy Siekiery. Nale\u017ca\u0142 do g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w Sowiet\u00f3w, re\u017cimu i cenzury. Zatem z jednej strony \u201eInny \u015awiat\u201d Herlinga, z drugiej \u2013 \u201eBabilon upad\u0142\u201d Brygady Kryzys.","og_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/","og_site_name":"NOTABENE.WORLD","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World","article_published_time":"2025-12-18T23:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-12-24T13:09:24+00:00","og_image":[{"width":800,"height":445,"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Maciej Zi\u0119tara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Maciej Zi\u0119tara","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/"},"author":{"name":"Maciej Zi\u0119tara","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/da1233bd3cb6382f7870c1f031876c45"},"headline":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem?","datePublished":"2025-12-18T23:00:00+00:00","dateModified":"2025-12-24T13:09:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/"},"wordCount":1176,"publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","articleSection":["Aktualno\u015bci","Historia","NOTABENE 1985-2025"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/","name":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem? - NOTABENE.WORLD","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","datePublished":"2025-12-18T23:00:00+00:00","dateModified":"2025-12-24T13:09:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","width":800,"height":445},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/czy-herling-grudzinski-byl-punkowcem\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/notabene.world\/nb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy Herling-Grudzi\u0144ski by\u0142 punkowcem?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","name":"NOTABENE.WORLD","description":"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.","publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization","name":"NOTABENE.WORLD","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","contentUrl":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","width":1000,"height":839,"caption":"NOTABENE.WORLD"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/da1233bd3cb6382f7870c1f031876c45","name":"Maciej Zi\u0119tara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1376d52ae11a92fa4e4dc0137b3b0438d075bf1055d8f8645321dd10c01e3695?s=96&d=mm&r=g","caption":"Maciej Zi\u0119tara"},"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/ma-zie\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/mz-ghg-cover2.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdCobN-4jE","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/70"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16594"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16622,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16594\/revisions\/16622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}