{"id":16756,"date":"2025-08-22T17:56:51","date_gmt":"2025-08-22T17:56:51","guid":{"rendered":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?p=16756"},"modified":"2025-09-15T14:23:39","modified_gmt":"2025-09-15T14:23:39","slug":"pretekst-i-kontekst-notabene-1985","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/","title":{"rendered":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst"},"content":{"rendered":"\n

Tekst programowy „Notabene” opublikowany w styczniu 1985 r.<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie wiem, czy widz\u0119 wi\u0119cej, wiem, \u017ce widz\u0119 inaczej. Wiem tak\u017ce, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z rol\u0105, jak\u0105 chciano by mi wyznaczy\u0107 w tym jakby-wodewilu, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, i kt\u00f3ry – mimo i\u017c tyle razy plajtowa\u0142 – wci\u0105\u017c wystawiany jest na nowo i wci\u0105\u017c tak samo: z liryczn\u0105, \u015bpiewan\u0105 ekspozycj\u0105, optymistycznym punktem kulminacyjnym i pozornym happy-end’em<\/em> nafaszerowanym ob\u0142ud\u0105. Za ka\u017cdym razem przekonuj\u0105 nas, \u017ce to premiera, \u017ce tego jeszcze nie by\u0142o. Ale nie, to nieprawda!… Gardzi si\u0119 m\u0105dr\u0105 maksym\u0105 o tym, \u017ce historia vitae magistra est (historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia);<\/em> najch\u0119tniej wymazano by j\u0105 z ludzkiej pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

Nie mog\u0119 wi\u0119c zaakceptowa\u0107 roli tzw. milcz\u0105cego ortodoksa. Nie mog\u0119 zaaprobowa\u0107 zdania kogo\u015b, niew\u0105tpliwie m\u0105drego, \u017ce jak milcz\u0105cy, to na pewno ortodoks.<\/em> Milczenie nie jest oznak\u0105 zgody! W wielu wypadkach milczenie jest po prostu konieczno\u015bci\u0105, rzek\u0142bym nawet – tragiczn\u0105… Ja te\u017c milcz\u0119, bo to, co czytacie teraz, to jest milczenie, to nie krzyk, jeszcze raz powtarzam: to milczenie!<\/p>\n\n\n\n

W 1983 roku, przebywaj\u0105c w jednej ze stolic europejskich (niestety nie w Warszawie) mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 zobaczy\u0107 film (rock-oper\u0119) pt. „Jesus Christ Superstar”, kt\u00f3ry wstrz\u0105sn\u0105\u0142 by\u0142 mn\u0105 do g\u0142\u0119bi. To niezapomniane wra\u017cenie, jakie zachowa\u0142em w swej duszy do dzi\u015b, zainspirowa\u0142o mnie i sta\u0142o si\u0119 punktem wyj\u015bcia przy tworzeniu koncepcji niniejszego pisma.<\/p>\n\n\n\n

\u00d3w film, jak wskazuje tytu\u0142, oparty zosta\u0142 na Biblii. Przedstawiono w nim jakby wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z m\u0119k\u0105 i \u015bmierci\u0105 Jezusa Chrystusa. Pewna moja znajoma – deklaruj\u0105ca si\u0119 jako ateistka – kt\u00f3ra tak\u017ce widzia\u0142a „Jesus Christ Superstar”, stwierdzi\u0142a tu\u017c po projekcji, i\u017c dla cz\u0142owieka podobnego do, ta rock-opera absolutnie nie jest interesuj\u0105ca. S\u0105dzi\u0142em wtedy i mysl\u0119 tak r\u00f3wnie\u017c dzisiaj, \u017ce nie mia\u0142a racji. W „Jesus Christ Superstar” bowiem bliblijna opowie\u015b\u0107 jest, je\u017celi mo\u017cna tak powiedzie\u0107, pretekstem (ale nie tylko) dla wypowiedzenia prawdy o wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jest ta historia tak\u017ce kontekstem dla ukazania los\u00f3w \u017cyj\u0105cego w tym\u017ce \u015bwiecie cz\u0142owieka, jako jednostki. Nie Jezusa Chrystusa, lecz… wsp\u00f3\u0142czesnego Judasza.<\/p>\n\n\n\n

„Jesus Christ Superstar” jest sfilmowan\u0105 sztuk\u0105 teatraln\u0105 – dramatem. Osoby dramatu przyje\u017cd\u017caj\u0105 na scen\u0105 – w okolice Jerozolimy – autobusem. Wysiadaj\u0105 z niego, przywdziewaj\u0105 odpowiednie stroje. Chrystus i inne postacie wygl\u0105daj\u0105 bardzo biblijnie, z wyj\u0105tkiem drobnych nie-biblijnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w (na przyk\u0142ad: stra\u017cnicy zamiast, jak mo\u017cna by sie spodziewa\u0107, staro\u017cytnej broni, trzymaja w rekach zwyczajne XX-wieczne karabiny maszynowe).<\/p>\n\n\n\n

Wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 dwie p\u0142aszczyzny tego\u017c dramatu, pierwsza – historyczna, w\u0142a\u015bnie biblijna, i druga – wsp\u00f3\u0142czesna, p\u0142aszczyzny, kt\u00f3re spaja posta\u0107 Judasza. Odnosi si\u0119 wra\u017cenie, i\u017c jest on cz\u0142owiekiem z pogranicza przesz\u0142o\u015bci, siegaj\u0105cej czas\u00f3w staro\u017cytnych, i tera\u017aniejszo\u015bci. Judasz jest rozdarty wewn\u0119trznie, w decyduj\u0105cym momencie musi wybra\u0107 pomi\u0119dzy warto\u015bciami, kt\u00f3re symbolizuje posta\u0107 Chrystusa, bedacymi dla niego nie do poj\u0119cia (powtarza wci\u0105\u017c: I don’t understand, Nie rozumiem<\/em>…) a warto\u015bciami w\u0142a\u015bcicieli 30 srebrnik\u00f3w. Nie wie, co czyni\u0107, prze\u017cywa naprawd\u0119 wielki dylemat, waha si\u0119. P\u00f3j\u015b\u0107 czy nie p\u00f3j\u015b\u0107? Postanawia nie i\u015b\u0107, zawraca z drogi i nagle wprost na niego zza wzg\u00f3rza… wyje\u017cd\u017caj\u0105 czo\u0142gi. Ulega, zdradza warto\u015bci, a b\u0142\u0105d sw\u00f3j pojmuje dopiero w\u00f3wczas, gdy widzi Chrystusa za kratami wi\u0119zienia. Wstrz\u0105\u015bni\u0119ty, czem pr\u0119dzej biegnie do faryzeuszy i rzuca im pod nogi owe 30 srebrnik\u00f3w, krzycz\u0105c przy tym: Bloody money! Cholerne pieni\u0105dze!.<\/em> Jest ju\u017c jednak za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n

Nie mog\u0105c tego znie\u015b\u0107, pope\u0142nia samob\u00f3jstwo. Dalej wszystko toczy si\u0119 zgodni z biblijnym opisem. Chrystus zostaje ukrzy\u017cowany. Dramat si\u0119 ko\u0144czy. Aktorzy zn\u00f3w spotykaj\u0105 si\u0119 przy autobusie z pocz\u0105tku filmu. S\u0105 wszyscy opr\u00f3cz tego, kt\u00f3ry gra\u0142 Chrystusa. Jest tak\u017ce Judasz. Wsiadaj\u0105 do samochodu. Judasz na ko\u0144cu (w ostatnim momencie zatrzymuje si\u0119, raz jeszcze odwraca g\u0142ow\u0119 i patrzy t\u0119sknie ku wzg\u00f3rzu z ukrzy\u017cowanym Chrystusem, tak jakby pragn\u0105\u0142 przy Nim pozosta\u0107). Odje\u017cd\u017caj\u0105. \u017bycie zwyczajnie trwa dalej, mimo tego, \u017ce umar\u0142 cz\u0142owiek – najwy\u017csza warto\u015b\u0107… Oto tre\u015b\u0107 „Jesus Christ Superstar”.<\/p>\n\n\n\n

Znalaz\u0142em niedawno w koszu na \u015bmieci obci\u0119t\u0105 (nie przedart\u0105) przez kogo\u015b no\u017cyczkami kartk\u0119 z fragmentem jakiego\u015b napisu. Brzmia\u0142 on prawdopodobnie nota bene (zauwa\u017c dobrze).<\/em> Nihil obstat (nic nie stoi na przeszkodzie)<\/em> – my\u015bl\u0119, by podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 jego rekonstrukcji, z\u0142o\u017cenia w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 tego, co jest z tym, co by\u0142o. Tym bardziej, \u017ce antique quae nunc sunt, fuerunt olim nova (to, co dzi\u015b jest stare, kiedy\u015b by\u0142o nowe)…<\/em><\/p>\n\n\n\n

Elementem \u0142\u0105cz\u0105cym przesz\u0142o\u015b\u0107 (to, co by\u0142o) z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 (tym, co trwa obecnie) jest ka\u017cdy z nas, kt\u00f3ry dokonuje wyboru, kt\u00f3ry rozdarty jest wewn\u0119trznie jak\u00f3w Judasz z „Jesus Christ Superstar”. Aby nasz wyb\u00f3r by\u0142 w\u0142a\u015bciwy, winni\u015bmy dog\u0142\u0119bnie pozna\u0107 zar\u00f3wno przesz\u0142o\u015b\u0107, jak i tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Pretekstem za\u015b i kontekstem dla tego\u017c poznania jest… kultura antyczna.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec dwa cytaty:<\/p>\n\n\n\n

Niepok\u00f3j my\u015bli ludzkiej posuwa\u0142 wszystkie problemy naprz\u00f3d, lecz nie pozwala\u0142 przekre\u015bla\u0107 ich \u017ar\u00f3de\u0142 i dorobk\u00f3w, doceniaj\u0105c wag\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107i i rozwoju.<\/em> (Lidia Winniczuk. \u0141acina wczoraj – dzisiaj – jutro. \/w:\/ Od staro\u017cytno\u015bci do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. PWN Warszawa 1981, s. 256)<\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3\u0142 przewa\u017cnie nie potrafi wyobrazi\u0107 sobie innego na kultur\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wp\u0142ywu staro\u017cytno\u015bci ni\u017c ten, kt\u00f3ry mia\u0142by u podstaw uznanie \u015bwiata staro\u017cytnego za norm\u0119 dla doby obecnej. Po czym ten sam og\u00f3\u0142 stawia pytanie: w czym uwydatni\u0107 si\u0119 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie znaczenie normatywne \u015bwiata staro\u017cytnego dla kultury obecnej, i nie bez uzasadnienia odpowiada: w niczym… A wi\u0119c c\u00f3\u017c stanowi\u0107 mo\u017ce \u015bwiat staro\u017cytny dla kultury wsp\u00f3\u0142czesnej? Bardzo wiele. Stanowisko a priori normatywne nies\u0142uszne jest nie tylko wobec \u015bwiata staro\u017cytnego, ale i wobec czegokolwiek… Wzrok nasz (tzn. filolog\u00f3w klasycznych) zwr\u00f3cony jest przed siebie nie za\u015b poza siebie. Je\u015bli d\u0105b zapuszcza korzenie w rol\u0119, na kt\u00f3rej ro\u015bnie, to nie przeto, aby zamierza\u0142 z powrotem wrasta\u0107 w ziemi\u0119, ale dlatego, \u017ce z roli tej czerpie si\u0142\u0119, kt\u00f3ra daje mu mo\u017cno\u015b\u0107 d\u017awigania si\u0119 w g\u00f3r\u0119 ku niebiosom, przerastaj\u0105c wszelkie \u017cyj\u0105ce tylko powierzchni\u0105 krzewy i trawy. \u015awiat staro\u017cytny powinien by\u0107 nie norm\u0105, ale si\u0142\u0105 \u017cywi\u0105c\u0105 kultury wp\u00f3\u0142czesnej. <\/em>(Tadeusz Ziel\u0144ski. \u015awiat antyczny a my. Osiem wyk\u0142ad\u00f3w. \/w:\/ Po co Homer? Wydawnictwo Literackie Krak\u00f3w 1970, s. 67-68)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie wiem, czy widz\u0119 wi\u0119cej, wiem, \u017ce widz\u0119 inaczej. Wiem tak\u017ce, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z rol\u0105, jak\u0105 chciano by mi wyznaczy\u0107 w tym jakby-wodewilu, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, i kt\u00f3ry – mimo i\u017c tyle razy plajtowa\u0142 – wci\u0105\u017c wystawiany jest na nowo i wci\u0105\u017c tak samo: z liryczn\u0105, \u015bpiewan\u0105 ekspozycj\u0105, optymistycznym punktem kulminacyjnym i pozornym happy-end’em nafaszerowanym ob\u0142ud\u0105. Za ka\u017cdym razem przekonuj\u0105 nas, \u017ce to premiera, \u017ce tego jeszcze nie by\u0142o. Ale nie, to nieprawda!… Gardzi si\u0119 m\u0105dr\u0105 maksym\u0105 o tym, \u017ce historia vitae magistra est (historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia); najch\u0119tniej wymazano by j\u0105 z ludzkiej pami\u0119ci.
\n
\nNie mog\u0119 wi\u0119c zaakceptowa\u0107 roli tzw. milcz\u0105cego ortodoksa. Nie mog\u0119 zaaprobowa\u0107 zdania kogo\u015b, niew\u0105tpliwie m\u0105drego, \u017ce jak milcz\u0105cy, to na pewno ortodoks. Milczenie nie jest oznak\u0105 zgody! W wielu wypadkach milczenie jest po prostu konieczno\u015bci\u0105, rzek\u0142bym nawet – tragiczn\u0105… Ja te\u017c milcz\u0119, bo to, co czytacie teraz, to jest milczenie, to nie krzyk, jeszcze raz powtarzam: to milczenie!
\n
\nW 1983 roku, przebywaj\u0105c w jednej ze stolic europejskich (niestety nie w Warszawie) mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 zobaczy\u0107 film (rock-oper\u0119) pt. „Jesus Christ Superstar”, kt\u00f3ry wstrz\u0105sn\u0105\u0142 by\u0142 mn\u0105 do g\u0142\u0119bi. To niezapomniane wra\u017cenie, jakie zachowa\u0142em w swej duszy do dzi\u015b, zainspirowa\u0142o mnie i sta\u0142o si\u0119 punktem wyj\u015bcia przy tworzeniu koncepcji pisma „Notabene”.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16779,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_content_centered","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[240],"tags":[],"class_list":["post-16756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notabene"],"yoast_head":"\nNOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nie wiem, czy widz\u0119 wi\u0119cej, wiem, \u017ce widz\u0119 inaczej. Wiem tak\u017ce, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z rol\u0105, jak\u0105 chciano by mi wyznaczy\u0107 w tym jakby-wodewilu, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, i kt\u00f3ry - mimo i\u017c tyle razy plajtowa\u0142 - wci\u0105\u017c wystawiany jest na nowo i wci\u0105\u017c tak samo: z liryczn\u0105, \u015bpiewan\u0105 ekspozycj\u0105, optymistycznym punktem kulminacyjnym i pozornym happy-end'em nafaszerowanym ob\u0142ud\u0105. Za ka\u017cdym razem przekonuj\u0105 nas, \u017ce to premiera, \u017ce tego jeszcze nie by\u0142o. Ale nie, to nieprawda!... Gardzi si\u0119 m\u0105dr\u0105 maksym\u0105 o tym, \u017ce historia vitae magistra est (historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia); najch\u0119tniej wymazano by j\u0105 z ludzkiej pami\u0119ci. Nie mog\u0119 wi\u0119c zaakceptowa\u0107 roli tzw. milcz\u0105cego ortodoksa. Nie mog\u0119 zaaprobowa\u0107 zdania kogo\u015b, niew\u0105tpliwie m\u0105drego, \u017ce jak milcz\u0105cy, to na pewno ortodoks. Milczenie nie jest oznak\u0105 zgody! W wielu wypadkach milczenie jest po prostu konieczno\u015bci\u0105, rzek\u0142bym nawet - tragiczn\u0105... Ja te\u017c milcz\u0119, bo to, co czytacie teraz, to jest milczenie, to nie krzyk, jeszcze raz powtarzam: to milczenie! W 1983 roku, przebywaj\u0105c w jednej ze stolic europejskich (niestety nie w Warszawie) mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 zobaczy\u0107 film (rock-oper\u0119) pt. "Jesus Christ Superstar", kt\u00f3ry wstrz\u0105sn\u0105\u0142 by\u0142 mn\u0105 do g\u0142\u0119bi. To niezapomniane wra\u017cenie, jakie zachowa\u0142em w swej duszy do dzi\u015b, zainspirowa\u0142o mnie i sta\u0142o si\u0119 punktem wyj\u015bcia przy tworzeniu koncepcji pisma "Notabene".\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-22T17:56:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-15T14:23:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"445\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"C vel K\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"C vel K\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"C vel K\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d\"},\"headline\":\"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst\",\"datePublished\":\"2025-08-22T17:56:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-15T14:23:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/\"},\"wordCount\":1132,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"articleSection\":[\"NOTABENE 1985-2025\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/\",\"name\":\"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-08-22T17:56:51+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-15T14:23:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":445},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"description\":\"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"width\":1000,\"height\":839,\"caption\":\"NOTABENE.WORLD\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Notabene.World\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d\",\"name\":\"C vel K\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"C vel K\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/author\\\/kcedro\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD","og_description":"Nie wiem, czy widz\u0119 wi\u0119cej, wiem, \u017ce widz\u0119 inaczej. Wiem tak\u017ce, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z rol\u0105, jak\u0105 chciano by mi wyznaczy\u0107 w tym jakby-wodewilu, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, i kt\u00f3ry - mimo i\u017c tyle razy plajtowa\u0142 - wci\u0105\u017c wystawiany jest na nowo i wci\u0105\u017c tak samo: z liryczn\u0105, \u015bpiewan\u0105 ekspozycj\u0105, optymistycznym punktem kulminacyjnym i pozornym happy-end'em nafaszerowanym ob\u0142ud\u0105. Za ka\u017cdym razem przekonuj\u0105 nas, \u017ce to premiera, \u017ce tego jeszcze nie by\u0142o. Ale nie, to nieprawda!... Gardzi si\u0119 m\u0105dr\u0105 maksym\u0105 o tym, \u017ce historia vitae magistra est (historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia); najch\u0119tniej wymazano by j\u0105 z ludzkiej pami\u0119ci. Nie mog\u0119 wi\u0119c zaakceptowa\u0107 roli tzw. milcz\u0105cego ortodoksa. Nie mog\u0119 zaaprobowa\u0107 zdania kogo\u015b, niew\u0105tpliwie m\u0105drego, \u017ce jak milcz\u0105cy, to na pewno ortodoks. Milczenie nie jest oznak\u0105 zgody! W wielu wypadkach milczenie jest po prostu konieczno\u015bci\u0105, rzek\u0142bym nawet - tragiczn\u0105... Ja te\u017c milcz\u0119, bo to, co czytacie teraz, to jest milczenie, to nie krzyk, jeszcze raz powtarzam: to milczenie! W 1983 roku, przebywaj\u0105c w jednej ze stolic europejskich (niestety nie w Warszawie) mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 zobaczy\u0107 film (rock-oper\u0119) pt. \"Jesus Christ Superstar\", kt\u00f3ry wstrz\u0105sn\u0105\u0142 by\u0142 mn\u0105 do g\u0142\u0119bi. To niezapomniane wra\u017cenie, jakie zachowa\u0142em w swej duszy do dzi\u015b, zainspirowa\u0142o mnie i sta\u0142o si\u0119 punktem wyj\u015bcia przy tworzeniu koncepcji pisma \"Notabene\".","og_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/","og_site_name":"NOTABENE.WORLD","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World","article_published_time":"2025-08-22T17:56:51+00:00","article_modified_time":"2025-09-15T14:23:39+00:00","og_image":[{"width":800,"height":445,"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"C vel K","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"C vel K","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/"},"author":{"name":"C vel K","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d"},"headline":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst","datePublished":"2025-08-22T17:56:51+00:00","dateModified":"2025-09-15T14:23:39+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/"},"wordCount":1132,"publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","articleSection":["NOTABENE 1985-2025"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/","name":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst - NOTABENE.WORLD","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","datePublished":"2025-08-22T17:56:51+00:00","dateModified":"2025-09-15T14:23:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","width":800,"height":445},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/pretekst-i-kontekst-notabene-1985\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/notabene.world\/nb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"NOTABENE 1985: Pretekst i kontekst"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","name":"NOTABENE.WORLD","description":"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.","publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization","name":"NOTABENE.WORLD","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","contentUrl":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","width":1000,"height":839,"caption":"NOTABENE.WORLD"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d","name":"C vel K","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","caption":"C vel K"},"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/kcedro\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/jcs-alw.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdCobN-4mg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16756"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17379,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16756\/revisions\/17379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}