{"id":16868,"date":"2025-08-13T01:00:00","date_gmt":"2025-08-13T01:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?p=16868"},"modified":"2025-09-15T14:25:31","modified_gmt":"2025-09-15T14:25:31","slug":"nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/","title":{"rendered":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji"},"content":{"rendered":"\n

Na pocz\u0105tku XX wieku kategoria sekularyzacji nabra\u0142a sensu metaforycznego i odnosi\u0142a si\u0119 nie do transferu ko\u015bcielnych ziem i nieruchomo\u015bci, ale teologicznych poj\u0119\u0107. W 1905 roku niemiecki socjolog \u2013 Max Weber \u2013 wyja\u015bnia\u0142 w ten spos\u00f3b genez\u0119 \u201educha kapitalizmu\u201d \u2013 pisze Robert Pawlik w \u201eTeologii Politycznej Co Tydzie\u0144\u201d<\/a>: \u201ePrzestrze\u0144 (de)sekularyzacji\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sekularyzacj\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za centralny fenomen nowoczesnego \u015bwiata. W wersji skrajnej rozumiana jest dzisiaj jako teoria historiozoficzna, w my\u015bl kt\u00f3rej stopniowe uwalnianie si\u0119 kolejnych dziedzin od religii stanowi sta\u0142\u0105 cech\u0119 procesu dziejowego. Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce sekularyzacji pierwotnie nie rozumiano jako \u201ezaniku sacrum\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Saecularisatio<\/em> to termin techniczny z zakresu prawa kanonicznego, u\u017cywany na oznaczenie przej\u015bcia zakonnika \u017cyj\u0105cego we wsp\u00f3lnocie klasztornej do stanu duchownego \u015bwieckiego (saecularis<\/em>). Nowego znaczenia s\u0142owo to nabra\u0142o w XVII stuleciu. W ramach pertraktacji tocz\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 Traktatu Westfalskiego ko\u0144cz\u0105cego Wojn\u0119 Trzydziestoletni\u0105, zaproponowano, aby maj\u0105tki katolickie przejmowane przez protestant\u00f3w nie uleg\u0142y ca\u0142kowitemu \u201eodko\u015bcielnieniu\u201d, lecz zosta\u0142y \u201ezsekularyzowane\u201d; tj. przy zagwarantowaniu ewangelikom prawa do ich u\u017cywania, zachowa\u0142y status prawny \u201ed\u00f3br ko\u015bcielnych\u201d. Tutaj zatem sekularyzacja oznacza\u0142a przechodzenie w \u015bwieckie r\u0119ce d\u00f3br ko\u015bcielnych, kt\u00f3re jednak \u2013 z punktu widzenia prawnego \u2013 nadal pozostawa\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Wraz z fal\u0105 kasat klasztornych, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez Europ\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku mianem \u201esekularyzacji\u201d okre\u015blano systematyczne przejmowanie przez pa\u0144stwo ziem i nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku kategoria sekularyzacji nabra\u0142a sensu metaforycznego i odnosi\u0142a si\u0119 nie do transferu ko\u015bcielnych ziem i nieruchomo\u015bci, ale teologicznych poj\u0119\u0107. W 1905 roku niemiecki socjolog \u2013 Max Weber \u2013 wyja\u015bnia\u0142 w ten spos\u00f3b genez\u0119 \u201educha kapitalizmu\u201d[1]. Twierdzi\u0142 m.in., \u017ce kategoria \u201epowo\u0142ania\u201d, kt\u00f3ra w \u015bredniowieczu stosowa\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do \u017cycia zakonnego, zosta\u0142a przez protestant\u00f3w zsekularyzowana, czyli przeniesiona na wykonuj\u0105cych w\u0142asny zaw\u00f3d. W rezultacie, w sumiennej pracy zawodowej, a nie modlitwie czy rytua\u0142ach, zacz\u0119to upatrywa\u0107 wype\u0142nienia religijnego obowi\u0105zku. Weber akcentowa\u0142 \u201eu\u015bwiatowienie\u201d poj\u0119cia religijnego, kt\u00f3re urzeczywistnia si\u0119 teraz w domenie doczesnej. To nowe podej\u015bcie do wykonywania zawodu jako religijnego powo\u0142ania przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania kapitalistycznego etosu pracy.<\/p>\n\n\n\n

Kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej niemiecki jurysta, Carl Schmitt, w kategoriach sekularyzacji t\u0142umaczy\u0142 powstawanie nowoczesnych kategorii politycznych. W ksi\u0105\u017cce \u201ePolitische Theologie. Vier Kapitel zur Lehre von der Souver\u00e4nit\u00e4t\u201d twierdzi\u0142, \u017ce kluczowe dla nowo\u017cytnej teorii politycznej poj\u0119cie suwerenno\u015bci by\u0142o ze\u015bwiecczonym poj\u0119ciem chrze\u015bcija\u0144skiego Boga[2]. Albowiem \u201eatrybuty, s\u0142u\u017c\u0105ce w teologii do okre\u015blenia Boga, jego wszechw\u0142adzy i mocy stw\u00f3rczej, itd. (potestas absoluta, creatio ex nihilo, czy potestas constituens\u2026<\/em>), zosta\u0142y przeniesione cz\u0119\u015bciowo na w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwow\u0105 [\u2026], cz\u0119\u015bciowo na nar\u00f3d [\u2026], kt\u00f3rzy tym samym weszli w posiadanie praw i w\u0142a\u015bciwo\u015bci przyznawanych przedtem tylko objawionemu Bogu chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d[3]. W 1967 roku Ernst-Wolfgang B\u00f6ckenf\u00f6rde pisa\u0142 wprost o \u201epowstaniu pa\u0144stwa jako procesie sekularyzacji\u201d[4].<\/p>\n\n\n\n

Nieco inny aspekt genezy nowoczesnego pa\u0144stwa ods\u0142oni\u0142 niemiecki mediewista Ernst Kantorowicz. W swojej biografii cesarza Fryderyka II Hohenstaufa z 1927 roku nakre\u015bli\u0142 portret niemieckiego w\u0142adcy, kt\u00f3ry \u201epo\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 bez reszty, cia\u0142em i dusz\u0105, wywy\u017cszeniu Cesarstwa Rzymskiego\u201d[5]. Cho\u0107 wysi\u0142ki te okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne, to walnie przyczyni\u0142y si\u0119 do stworzenia prototypu nowo\u017cytnego pa\u0144stwowa. Autor podkre\u015bla\u0142, \u017ce by\u0142o to \u201epierwsze czysto \u015bwieckie pa\u0144stwo, wolne od wi\u0119z\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a\u201d[6]. Inni widzieli w nim \u201ejeden z najwcze\u015bniejszych przyk\u0142ad\u00f3w ca\u0142kowitej sekularyzacji \u017cycia politycznego\u201d[7]. Znamienne, \u017ce niemiecki historyk przez \u015bwiecko\u015b\u0107 rozumia\u0142 niezale\u017cno\u015b\u0107 od wp\u0142yw\u00f3w ko\u015bcielnych, nie za\u015b od \u201esacrum\u201d jako takiego. W imperium Fryderyka cesarz oraz cesarstwo nie sta\u0142y si\u0119 \u201e\u015bwieckie\u201d, gdy\u017c wynaleziono nowy, niezale\u017cny od Ko\u015bcio\u0142a, spos\u00f3b ich u\u015bwi\u0119cenia. Po raz pierwszy prawo zast\u0105pi\u0142o ko\u015bcieln\u0105 \u0142ask\u0119 jako narz\u0119dzie \u201e\u015bwieckiej sakralizacji\u201d w\u0142adcy. Kantorowicz rekonstruuje wysi\u0142ki cesarza zmierzaj\u0105ce do stworzenia swoistej mistyki cesarskiej, kt\u00f3rej elementem by\u0142 system religii pa\u0144stwowej, religii prawa [8]. Proces ten zosta\u0142 zainicjowany ju\u017c wcze\u015bniej, kiedy Fryderyk Barbarossa nazwa\u0142 swoje cesarstwo \u015bwi\u0119tym (\u201esacrum imperium\u201d). Kantorowicz twierdzi\u0142, \u017ce: \u201eFryderyk II nie zsekularyzowa\u0142 obszaru duchowego, lecz swe ziemskie w\u0142adztwo uduchowi\u0142 i u\u015bwi\u0119ci\u0142\u201d[9]. Z tej trzynastowiecznej mistyki cesarskiej niemiecki historyk wyprowadza\u0142 \u201enowe, \u015bwieckie \u201earcana imperii\u201d absolutyzmu\u201d[10]. By\u0142 przekonany, \u017ce \u201ezbyt cz\u0119sto ulegamy tendencji do m\u00f3wienia o \u201esekularyzacji\u201d my\u015bli i instytucji ko\u015bcielnych w kontek\u015bcie nowo\u017cytnego pa\u0144stwa. [\u2026] To, co w\u00f3wczas si\u0119 wydarzy\u0142o nie by\u0142o sekularyzacj\u0105 sfery duchowej, lecz raczej uduchowieniem i u\u015bwi\u0119ceniem sfery \u015bwieckiej\u201d[11].<\/p>\n\n\n\n

Nie oznacza to, \u017ce Kantorowicz nie dostrzega\u0142 \u017cadnych przyk\u0142ad\u00f3w sekularyzacji w rozumieniu Carla Schmitta. W jednej z najoryginalniejszych cz\u0119\u015bci swego najg\u0142o\u015bniejszego dzie\u0142a, \u201eDw\u00f3ch cia\u0142 kr\u00f3la\u201d, ukaza\u0142 genez\u0119 konstytutywnego dla nowoczesnego pa\u0144stwa wyobra\u017cenia \u201ecia\u0142a politycznego\u201d. Jego zdaniem by\u0142o ono ze\u015bwiecczon\u0105 wersj\u0105 teologicznej koncepcji Ko\u015bcio\u0142a jako mistycznego cia\u0142a, kt\u00f3rego g\u0142ow\u0105 jest Chrystus[12]. Poj\u0119cie z eklezjologii trafi\u0142o na grunt doktryn prawnych i zosta\u0142o przeobra\u017cone w koncept cia\u0142a zbiorowego pa\u0144stwa, kt\u00f3rego g\u0142ow\u0105 jest cesarz lub kr\u00f3l. W tym przypadku jednak Kantorowicz k\u0142ad\u0142 nacisk na dialektyczno\u015b\u0107 sekularyzacji, tj. jej sprz\u0119gni\u0119cie z sakralizacj\u0105. Odwrotn\u0105 stron\u0105 przenoszenia kategorii religijnych i teologicznych do \u015bwieckiej domeny politycznej by\u0142o u\u015bwi\u0119canie sfery \u015bwieckiej. \u201ePodczas gdy wznios\u0142a idea Ko\u015bcio\u0142a jako corpus mysticum cuius caput Christus<\/em> wype\u0142nia\u0142a si\u0119 tre\u015bciami \u015bwieckimi, korporacyjnymi i prawnymi, pa\u0144stwo \u015bwieckie, d\u0105\u017c\u0105ce do swego uwznio\u015blenia i quasi-religijnej gloryfikacji, przej\u0119\u0142o termin \u201ecia\u0142a mistycznego\u201d, by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 nim dla samousprawiedliwienia i dla w\u0142asnych cel\u00f3w\u201d.[13]Innymi s\u0142owy, \u201eokre\u015blenie \u00abcorpus mysticum\u00bb przenios\u0142o do \u015bwieckiego pa\u0144stwa wo\u0144 kadzid\u0142a z innego \u015bwiata\u201d[14]. Transfer ten pom\u00f3g\u0142 wynie\u015b\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 pa\u0144stwow\u0105 do poziomu u\u015bwi\u0119conej organicznej jedno\u015bci. I nawet wtedy, gdy po rewolucji francuskiej, utraci\u0142a ona swoj\u0105 mistyczn\u0105 g\u0142ow\u0119, nadal by\u0142a w stanie \u201ewysuwa\u0107 roszczenia takie jak Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d[15]. Innymi s\u0142owy, mistyczne cia\u0142o pa\u0144stwa (czy narodu), nawet bez kr\u00f3la, zachowa\u0142o resztki ko\u015bcielnej sakralno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Badania Kantorowicza komplikuj\u0105 obraz sekularyzacji jako liniowego procesu zmierzaj\u0105cego ku zanikowi \u201esacrum\u201d. Rejestruj\u0105 wszechobecne w polityce zjawisko sakralizacji, a nawet religijnego czy ba\u0142wochwalczego kultu pa\u0144stwa i jego mechanizm\u00f3w, kt\u00f3rych przyk\u0142adem by\u0142y dla Kantorowicza dwudziestowieczne totalitaryzmy[16].<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem dla Carla Schmitta, poj\u0119cia teologiczne, po przej\u015bciu do domeny \u015bwieckiej, nadal zachowa\u0142y teologiczn\u0105 struktur\u0119. Oznacza to, \u017ce nawet po ze\u015bwiecczeniu w pewnym sensie nadal s\u0105 \u201edobrami ko\u015bcielnymi\u201d. Wreszcie tak\u017ce Max Weber, uwa\u017cny obserwator proces\u00f3w \u201eodczarowania \u015bwiata\u201d, by\u0142 \u015bwiadom, \u017ce dzisiaj \u201eliczni odczarowani dawni bogowie przybieraj\u0105 posta\u0107 bezosobowych mocy, powstaj\u0105 ze swoich grob\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105 do zapanowania nad naszym \u017cyciem\u201d [17].<\/p>\n\n\n\n

Robert Pawlik<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[1] M. Weber, Etyka protestancka i duch kapitalizmu<\/em>, t\u0142um. D. Lachowska, Warszawa 2011.
[2] C. Schmitt, Teologia polityczna i inne pisma<\/em>, t\u0142um. M. Cichocki, Krak\u00f3w 2000
[3] E.-W. B\u00f6ckenf\u00f6rde, Teoria polityki a teologia polityczna<\/em>. t\u0142um. M. Kurkowska, Teologia polityczna 3\/2005\u20132006<\/em>, s. 304. C. Schmitt g\u0142osi\u0142, \u017ce \u201ewszystkie istotne poj\u0119cia z zakresu wsp\u00f3\u0142czesnej nauki o pa\u0144stwie s\u0105 zsekularyzowanymi poj\u0119ciami teologicznymi\u201d (C. Schmitt, Teologia polityczna<\/em>, dz. cyt. s. 60.
[4] Por. Ernst-Wolfgang B\u00f6ckenf\u00f6rde, Die Entstehung des Staates als Vorgang der S\u00e4kularisation<\/em> [Powstanie pa\u0144stwa jako element procesu sekularyzacji, [w:] Wolno\u015b\u0107 \u2013 pa\u0144stwo – Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/em>, Krak\u00f3w 1994, s. 99-121.
[5] E. Kantorowicz, Fryderyk II<\/em> (1194\u20131250), t\u0142um. G. Sm\u00f3\u0142ka, O\u015bwi\u0119cim 2015<\/em>, s. 72.
[6] E. Kantorowicz, Fryderyk II<\/em>, dz. cyt,. s. 176.
[7] E. Cassirer, Mit pa\u0144stwa<\/em>, t\u0142um. A. Staniewska, Warszawa 2006, s. 159.
[8] Por. E. Kantorowicz, Fryderyk II<\/em>, dz. cyt. s. 176-200. Zob. r\u00f3wnie\u017c E.H. Kantorowicz, Dwa cia\u0142a kr\u00f3la. Studium z teologii politycznej \u015bredniowiecza<\/em>, t\u0142um. M. Michalski i A. Krawiec, Warszawa 2007, s. 84 
[9] E.H. Kantorowicz, Dwa cia\u0142a kr\u00f3la<\/em>, dz. cyt., s. 98, przyp. 90.
[10] E. H. Kantorowicz, Misteria pa\u0144stwa.Pewien koncept absolutystyczny i jego po\u017ano\u015bredniowieczne korzenie<\/em>, t\u0142um. R. Pawlik, Kronos, 4 (2008), s. 24.
[11] E. Kantorowicz, Kingship under the Impact of Jurisprudence<\/em>, [w:] G. Post, R. Reynolds (red.), Twelfth-Century Europe and the Foundations of Modern Society<\/em>, Madison, Wisc. 1961, s. 101. 
[12] Zob. E.H. Kantorowicz, Dwa cia\u0142a kr\u00f3la<\/em>, dz. cyt., s. 157-187.
[13] E. H. Kantorowicz, Pro patria mori w \u015bredniowiecznej my\u015bli politycznej<\/em>, t\u0142um. R. Pawlik, Kronos, 4 (2008), s.16
[14] E.H. Kantorowicz, Dwa cia\u0142a kr\u00f3la<\/em>, dz. cyt., s. 170.
[15] E.H. Kantorowicz, Misteria pa\u0144stwa<\/em>, dz. cyt., s. 41.
[16] E. Kantorowicz, Dwa cia\u0142a kr\u00f3la<\/em>, dz. cyt., s. XXX.
[17] M. Weber, Nauka jako zaw\u00f3d i powo\u0142anie<\/em>, t\u0142um. P. Dybel, [w:] tego\u017c, Polityka jako zaw\u00f3d i powo\u0142anie<\/em>, Krak\u00f3w 1998, s. 132. Zob. r\u00f3wnie\u017c R. Pawlik, Powstawanie pa\u0144stwa jako proces sakralizacji. Ernst Kantorowicz w dyskusji z Maxem Weberem i Carlem Schmittem<\/em>, Kronos, 2 (2019), s. 201-221. <\/p>\n\n\n\n

Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz\u0105cych z Funduszu Promocji Kultury<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"05<\/figure>\n\n\n\n

Od redakcji: Powy\u017cszy tekst zosta\u0142 wcze\u015bniej opublikowany na portalu TeologiaPOLITYCZNA.pl<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Robert Pawlik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr Robert Pawlik \u2013 absolwent I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. S. \u017beromskiego w Kielcach (1986), studiowa\u0142 filozofi\u0119 na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Uniwersytecie Warszawskim, gdzie obroni\u0142 doktorat na temat \u201eTimajosa-Kritasza\u201d Platona. Uczy filozofii na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku kategoria sekularyzacji nabra\u0142a sensu metaforycznego i odnosi\u0142a si\u0119 nie do transferu ko\u015bcielnych ziem i nieruchomo\u015bci, ale teologicznych poj\u0119\u0107. W 1905 roku niemiecki socjolog \u2013 Max Weber \u2013 wyja\u015bnia\u0142 w ten spos\u00f3b genez\u0119 \u201educha kapitalizmu\u201d \u2013 pisze Robert Pawlik w \u201eTeologii Politycznej Co Tydzie\u0144\u201d: \u201ePrzestrze\u0144 (de)sekularyzacji\u201d.
\n
\nSekularyzacj\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za centralny fenomen nowoczesnego \u015bwiata. W wersji skrajnej rozumiana jest dzisiaj jako teoria historiozoficzna, w my\u015bl kt\u00f3rej stopniowe uwalnianie si\u0119 kolejnych dziedzin od religii stanowi sta\u0142\u0105 cech\u0119 procesu dziejowego. Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce sekularyzacji pierwotnie nie rozumiano jako \u201ezaniku sacrum\u201d.
\n
\nSaecularisatio to termin techniczny z zakresu prawa kanonicznego, u\u017cywany na oznaczenie przej\u015bcia zakonnika \u017cyj\u0105cego we wsp\u00f3lnocie klasztornej do stanu duchownego \u015bwieckiego (saecularis). Nowego znaczenia s\u0142owo to nabra\u0142o w XVII stuleciu. W ramach pertraktacji tocz\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 Traktatu Westfalskiego ko\u0144cz\u0105cego Wojn\u0119 Trzydziestoletni\u0105, zaproponowano, aby maj\u0105tki katolickie przejmowane przez protestant\u00f3w nie uleg\u0142y ca\u0142kowitemu \u201eodko\u015bcielnieniu\u201d, lecz zosta\u0142y \u201ezsekularyzowane\u201d; tj. przy zagwarantowaniu ewangelikom prawa do ich u\u017cywania, zachowa\u0142y status prawny \u201ed\u00f3br ko\u015bcielnych\u201d.
\n
\nTutaj zatem sekularyzacja oznacza\u0142a przechodzenie w \u015bwieckie r\u0119ce d\u00f3br ko\u015bcielnych, kt\u00f3re jednak \u2013 z punktu widzenia prawnego \u2013 nadal pozostawa\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Wraz z fal\u0105 kasat klasztornych, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez Europ\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku mianem \u201esekularyzacji\u201d okre\u015blano systematyczne przejmowanie przez pa\u0144stwo ziem i nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n","protected":false},"author":76,"featured_media":16877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_content_centered","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[257,240],"tags":[],"class_list":["post-16868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-filozofia","category-notabene"],"yoast_head":"\nNowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na pocz\u0105tku XX wieku kategoria sekularyzacji nabra\u0142a sensu metaforycznego i odnosi\u0142a si\u0119 nie do transferu ko\u015bcielnych ziem i nieruchomo\u015bci, ale teologicznych poj\u0119\u0107. W 1905 roku niemiecki socjolog \u2013 Max Weber \u2013 wyja\u015bnia\u0142 w ten spos\u00f3b genez\u0119 \u201educha kapitalizmu\u201d \u2013 pisze Robert Pawlik w \u201eTeologii Politycznej Co Tydzie\u0144\u201d: \u201ePrzestrze\u0144 (de)sekularyzacji\u201d. Sekularyzacj\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za centralny fenomen nowoczesnego \u015bwiata. W wersji skrajnej rozumiana jest dzisiaj jako teoria historiozoficzna, w my\u015bl kt\u00f3rej stopniowe uwalnianie si\u0119 kolejnych dziedzin od religii stanowi sta\u0142\u0105 cech\u0119 procesu dziejowego. Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce sekularyzacji pierwotnie nie rozumiano jako \u201ezaniku sacrum\u201d. Saecularisatio to termin techniczny z zakresu prawa kanonicznego, u\u017cywany na oznaczenie przej\u015bcia zakonnika \u017cyj\u0105cego we wsp\u00f3lnocie klasztornej do stanu duchownego \u015bwieckiego (saecularis). Nowego znaczenia s\u0142owo to nabra\u0142o w XVII stuleciu. W ramach pertraktacji tocz\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 Traktatu Westfalskiego ko\u0144cz\u0105cego Wojn\u0119 Trzydziestoletni\u0105, zaproponowano, aby maj\u0105tki katolickie przejmowane przez protestant\u00f3w nie uleg\u0142y ca\u0142kowitemu \u201eodko\u015bcielnieniu\u201d, lecz zosta\u0142y \u201ezsekularyzowane\u201d; tj. przy zagwarantowaniu ewangelikom prawa do ich u\u017cywania, zachowa\u0142y status prawny \u201ed\u00f3br ko\u015bcielnych\u201d. Tutaj zatem sekularyzacja oznacza\u0142a przechodzenie w \u015bwieckie r\u0119ce d\u00f3br ko\u015bcielnych, kt\u00f3re jednak \u2013 z punktu widzenia prawnego \u2013 nadal pozostawa\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Wraz z fal\u0105 kasat klasztornych, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez Europ\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku mianem \u201esekularyzacji\u201d okre\u015blano systematyczne przejmowanie przez pa\u0144stwo ziem i nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-13T01:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-15T14:25:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"445\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Robert Pawlik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Robert Pawlik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Robert Pawlik\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bd5105382a6a86b2610cce1c319d869b\"},\"headline\":\"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji\",\"datePublished\":\"2025-08-13T01:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-15T14:25:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/\"},\"wordCount\":1607,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Filozofia\",\"NOTABENE 1985-2025\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/\",\"name\":\"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-08-13T01:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-15T14:25:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":445},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"description\":\"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"width\":1000,\"height\":839,\"caption\":\"NOTABENE.WORLD\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Notabene.World\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bd5105382a6a86b2610cce1c319d869b\",\"name\":\"Robert Pawlik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Robert Pawlik\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/author\\\/rob-paw\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD","og_description":"Na pocz\u0105tku XX wieku kategoria sekularyzacji nabra\u0142a sensu metaforycznego i odnosi\u0142a si\u0119 nie do transferu ko\u015bcielnych ziem i nieruchomo\u015bci, ale teologicznych poj\u0119\u0107. W 1905 roku niemiecki socjolog \u2013 Max Weber \u2013 wyja\u015bnia\u0142 w ten spos\u00f3b genez\u0119 \u201educha kapitalizmu\u201d \u2013 pisze Robert Pawlik w \u201eTeologii Politycznej Co Tydzie\u0144\u201d: \u201ePrzestrze\u0144 (de)sekularyzacji\u201d. Sekularyzacj\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za centralny fenomen nowoczesnego \u015bwiata. W wersji skrajnej rozumiana jest dzisiaj jako teoria historiozoficzna, w my\u015bl kt\u00f3rej stopniowe uwalnianie si\u0119 kolejnych dziedzin od religii stanowi sta\u0142\u0105 cech\u0119 procesu dziejowego. Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce sekularyzacji pierwotnie nie rozumiano jako \u201ezaniku sacrum\u201d. Saecularisatio to termin techniczny z zakresu prawa kanonicznego, u\u017cywany na oznaczenie przej\u015bcia zakonnika \u017cyj\u0105cego we wsp\u00f3lnocie klasztornej do stanu duchownego \u015bwieckiego (saecularis). Nowego znaczenia s\u0142owo to nabra\u0142o w XVII stuleciu. W ramach pertraktacji tocz\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 Traktatu Westfalskiego ko\u0144cz\u0105cego Wojn\u0119 Trzydziestoletni\u0105, zaproponowano, aby maj\u0105tki katolickie przejmowane przez protestant\u00f3w nie uleg\u0142y ca\u0142kowitemu \u201eodko\u015bcielnieniu\u201d, lecz zosta\u0142y \u201ezsekularyzowane\u201d; tj. przy zagwarantowaniu ewangelikom prawa do ich u\u017cywania, zachowa\u0142y status prawny \u201ed\u00f3br ko\u015bcielnych\u201d. Tutaj zatem sekularyzacja oznacza\u0142a przechodzenie w \u015bwieckie r\u0119ce d\u00f3br ko\u015bcielnych, kt\u00f3re jednak \u2013 z punktu widzenia prawnego \u2013 nadal pozostawa\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Wraz z fal\u0105 kasat klasztornych, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez Europ\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku mianem \u201esekularyzacji\u201d okre\u015blano systematyczne przejmowanie przez pa\u0144stwo ziem i nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.","og_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/","og_site_name":"NOTABENE.WORLD","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World","article_published_time":"2025-08-13T01:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-09-15T14:25:31+00:00","og_image":[{"width":800,"height":445,"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Robert Pawlik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Robert Pawlik","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/"},"author":{"name":"Robert Pawlik","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/bd5105382a6a86b2610cce1c319d869b"},"headline":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji","datePublished":"2025-08-13T01:00:00+00:00","dateModified":"2025-09-15T14:25:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/"},"wordCount":1607,"publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","articleSection":["Filozofia","NOTABENE 1985-2025"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/","name":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji - NOTABENE.WORLD","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","datePublished":"2025-08-13T01:00:00+00:00","dateModified":"2025-09-15T14:25:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","width":800,"height":445},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nowoczesne-panstwo-z-ducha-sakralizacji\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/notabene.world\/nb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nowoczesne pa\u0144stwo z ducha sakralizacji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","name":"NOTABENE.WORLD","description":"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.","publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization","name":"NOTABENE.WORLD","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","contentUrl":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","width":1000,"height":839,"caption":"NOTABENE.WORLD"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/bd5105382a6a86b2610cce1c319d869b","name":"Robert Pawlik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f2d0006350d995524f298d6f16e078181ce58c6a1fc2d2e2e70dadebabc57e22?s=96&d=mm&r=g","caption":"Robert Pawlik"},"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/rob-paw\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Leviathan-by-Thomas-Hobbes-wr.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdCobN-4o4","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/76"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16868"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16881,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16868\/revisions\/16881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}