{"id":17774,"date":"2025-09-21T02:35:31","date_gmt":"2025-09-21T02:35:31","guid":{"rendered":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?p=17774"},"modified":"2025-09-21T12:09:38","modified_gmt":"2025-09-21T12:09:38","slug":"swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego"},"content":{"rendered":"\n

Debiutancki tekst Gustawa Herlinga-Grudzi\u0144skiego, opublikowany w numerze 12. „Ku\u017ani M\u0142odych” z 1935 roku oraz przedrukowany w NOTABENE 11-12\/1989<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Kilka s\u0142\u00f3w ode mnie.<\/p>\n\n\n\n

Kraina \u015bwi\u0119tokrzyska jest tak rozleg\u0142a, tak du\u017ce zajmuje przestrzenie, \u017ce m\u00f3j reporta\u017c nie mo\u017ce pretendowa\u0107 do \u015bcis\u0142ego opisu geograficznego, a jest tylko wycieczk\u0105 szczytami g\u00f3r, a wi\u0119c \u015aw. Krzy\u017cem, \u0141ysic\u0105 i \u015aw. Katarzyn\u0105, z uwzgl\u0119dnieniem \u015bci\u015ble si\u0119 z g\u00f3rami wi\u0105\u017c\u0105cej tradycji pisarskiej.<\/p>\n\n\n\n

Topografia i geologia.<\/p>\n\n\n\n

Na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Kielc w kierunku Sandomierza ciagn\u0105 si\u0119 G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie. Wysokie oko\u0142o 600 metr\u00f3w zbudowane s\u0105 zasadniczo z piaskowc\u00f3w i wapieni. Napisa\u0142em „zasadniczo” z tego wzgl\u0119du, \u017ce trudno ustanowi\u0107 z geologii G\u00f3r dwa naprawd\u0119 niewzruszone kanony. S\u0105 to bowiem jedne z najstarszych w Polsce, a wi\u0119c, a wi\u0119c i geologicznie najzawilszych G\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

Puszcza Jod\u0142owa – pierwsze wra\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy z zielonych rozs\u0142onecznionych p\u00f3l wchodz\u0119 do Puszczy \u015awi\u0119tokrzyskiej, doznaj\u0119 dziwnych uczu\u0107. Puszcza jest zimna i powa\u017cna. Wysokie, smuk\u0142e jod\u0142y, zielony mech u ich st\u00f3p i ta ogromna cisza nadaj\u0105 jej pierwiastki majestatycznej \u015bwi\u0119to\u015bci. W licznych miejscach lasu znajduj\u0105 si\u0119 ogromne nasypiska g\u0142az\u00f3w, podobne do poga\u0144skich kurhan\u00f3w. (S\u0105 to charakterystyczne dla G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich tak zwane go\u0142oborza). Wyra\u017aniej ni\u017c kiedy indziej zrozumie\u0107 i pokocha\u0107 mo\u017cna dziewiczo\u015b\u0107 puszczy. I jak\u017ce prawdziwe s\u0105 dla stoj\u0105cego w Puszczy Jod\u0142owej s\u0142owa Stefana \u017beromskiego:<\/p>\n\n\n\n

„Jakie b\u0105d\u017a by\u0142oby prawo, czyjekolwiek by by\u0142o, do tych przysz\u0142ych barbarzy\u0144c\u00f3w poprzez wszystkie czasy wo\u0142am krzykiem: – Nie pozwalam! Puszcza kr\u00f3lewska, ksi\u0105\u017c\u0119ca, biskupia, \u015bwi\u0119tokrzyska, ch\u0142opska ma zosta\u0107 na wieki wiek\u00f3w, jako las nietykalny, siedlisko bo\u017cyszcz starych, po kt\u00f3rym \u015awi\u0119ty Jele\u0144 chodzi – jako ucieczka anachoret\u00f3w, wielki oddech ziemi i pie\u015b\u0144 wieczno\u015bci!<\/p>\n\n\n\n

Puszcza jest niczyja – nie moja ani twoja, ani nasza, jeno bo\u017ca, \u015bwi\u0119ta!”<\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ty Krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Nagrodzona romantyka lasu \u015bwi\u0119tokrzyskiego wyczerpuje si\u0119 na szczycie g\u00f3ry tak niespodziewanie szybko, \u017ce a\u017c dziwo…<\/p>\n\n\n\n

Szare \u017cycie i jego usterki ze\u015brodkowuj\u0105 si\u0119 w bluzie i zn\u0119kanej twarzy wi\u0119\u017ania. Bo wi\u0119\u017aienie ma \u015aw. Krzy\u017c s\u0142ynne na Polsk\u0119 ca\u0142\u0105. S\u0142owa: „Posiedzisz na \u015aw. Krzy\u017cu!” przera\u017caj\u0105. Do wi\u0119zienia przylega klasztor. Te dwa budynki stanowi\u0142y niegdy\u015b ca\u0142o\u015b\u0107. Rosjanie jednak cz\u0119\u015b\u0107 klasztoru z celami zakonnik\u00f3w zamienili za wi\u0119zienie. Klasztor pod wzgl\u0119dem architektonicznym przedstawia wed\u0142ug mnie nic ciekawego. Ciekawsze jest raczej wn\u0119trze z malowid\u0142ami fragment\u00f3w biblijnych i historii powstania klasztoru. Klasztor \u015bwi\u0119tokrzyski jest bardzo starym zabytkiem, powsta\u0142 w wieku XI. Opowiadaj\u0105, \u017ce za\u0142o\u017cy\u0142a go ksi\u017cniczka Saba, kt\u00f3ra uciek\u0142a z W\u0119gier z relikwiami. Obrazy przedstawiaj\u0105 histori\u0119 dotarcia relikwii do r\u0105k Saby, zdobi\u0105 wn\u0119trze klasztoru. W podziemiach klasztoru \u015bwi\u0119tokrzyskiego spoczywa podobno Jeremi Wi\u015bniowiecki.<\/p>\n\n\n\n

Legenda o \u015bw. Emeryku.<\/p>\n\n\n\n

U st\u00f3p \u015aw. Krzy\u017ca rozrzucono kilkadziesi\u0105t domk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nowa S\u0142upia – typowa wioska polska. Mi\u0119dzy \u015aw. Krzy\u017cem a Now\u0105 S\u0142upi\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 liczne, malowniczo po\u0142o\u017cone kapliczki i kamienna figura, wyobra\u017caj\u0105ca \u015bw. Emeryka. Kr\u0105\u017cy o nim legenda, \u017ce posuwa si\u0119 co rok o ziarnko maku. Gdy dojdzie do \u015aw. Krzy\u017ca, nast\u0105pi koniec \u015bwiata. Tymczasem jeszcze daleko i droga bardzo uci\u0105\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ysica i \u015aw. Katarzyna.<\/p>\n\n\n\n

Poprzez ogo\u0142ocon\u0105 \u0141ysic\u0119, kt\u00f3ra \u015bwieci nagimi ska\u0142ami w\u015br\u00f3d zalesionych wspaniale G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich, docieramy do \u015aw. Katarzyny. I tu znajdujemy, znacznie jednak \u0142\u0105dniejszy i efektowniejszy, klasztor o budowie zupe\u0142nie nieskomplikowanej. Jest to klasztor zakonu \u017censkiego. Niedaleko od cudownego uzdrawiaj\u0105cego \u017cr\u00f3d\u0142a \u015bw. Franciszka – ma\u0142a kapliczka z wyr\u017cni\u0119tym scyzorykiem napisem: Stefan \u017beromski ucze\u0144 kl. 11-ej.<\/p>\n\n\n\n

Stefan \u017beromski – piewca tych stron.<\/p>\n\n\n\n

W og\u00f3le, je\u017celi si\u0119 m\u00f3wi o \u015bwi\u0119tokrzyszczy\u017anie, to trzeba m\u00f3wi\u0107 tylko o Nim – o \u017beromskim. Jego literacka indywidualno\u015b\u0107 panuje tu wszechw\u0142adnie. Od\u015bwie\u017cone w my\u015bli wyj\u0105tki z Jego dzie\u0142 nabieraj\u0105 nowych barw.<\/p>\n\n\n\n

Czy pami\u0119tacie Rymwida z „Ech le\u015bnych”, rozstrzelanego przez swego stryja, genera\u0142a Roz\u0142uckiego, naprzeciwko karczmy na granicy wsi Gozd i Wyst\u0119pa? Czy pami\u0119tacie syna tego powsta\u0144ca, Piotrusia Roz\u0142uckiego z „Urody \u017cycia”, odkopujacego zarazem jakby symbolicznie \u017ar\u00f3d\u0142o prawdy? Stan\u0105\u0142 tam na grobie powsta\u0144ca w maju 1931 roku pomnik.<\/p>\n\n\n\n

Pomnik\u00f3w ku czci \u017beromskiego jest w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich du\u017co. Ale ciekawe jest to, \u017ce to jakby materializowanie Jego pot\u0119\u017cnej istno\u015bci, zakuwanie jej w granitowe g\u0142azy psuje wra\u017cenie. Wol\u0119 chodzi\u0107 i szuka\u0107, i nie s\u0142ysze\u0107 pompatycznych m\u00f3w na jego cze\u015b\u0107, a stan\u0105\u0107 naprzeciw \u015bwi\u0119tokrzyskich bor\u00f3w, poduma\u0107 i powiedzie\u0107 nagle ni st\u0105d, ni zow\u0105d, nie wiadomo dlaczego, tak prosto jak On: „Ogary posz\u0142y w las…”<\/p>\n\n\n\n

Kielce – „miasto \u015bwi\u0119tokrzyskie”.<\/p>\n\n\n\n

Kielce nie s\u0105 zasadniczo miastem \u015bwi\u0119tokrzyskim. To, \u017ce na mapie czarne k\u00f3\u0142ko miasta dotyka \u017c\u00f3\u0142tej plamy g\u00f3r, nie oznacza, \u017ce ostatnie domki Kielc le\u017c\u0105 u st\u00f3p \u015aw. Krzy\u017ca, a kielczanie wychodz\u0105 w niedziel\u0119 po po\u0142udniu w g\u00f3ry na spacer. Kielce sa od g\u00f3r dosy\u0107 oddalone. Ale z\u0142\u0105czy\u0142 je \u017beromski. W Kielcach mieszka\u0142 i uczy\u0142 si\u0119, a tam hen po \u0141ysicy i \u015aw. Katarzynie w wolnych chwilach b\u0142\u0105dzi\u0142, tworzy\u0142 pierwsze swoje nieudolne dramaty i tragedie, i pierwszy \u015bwi\u0119tokrzyszczyzn\u0119 z prawdziwym natchnieniem poetyckim odtworzy\u0142. I dlatego w licznej literaturze geograficznej \u015bwi\u0119tokrzyskiej, traktuj\u0105cej ten kraj obszernie, u\u017cywane jest cz\u0119sto s\u0142owo nie „\u015bwietokrzyszczyzna”, a „Kraina Stefana \u017beromskiego”.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat idzie naprz\u00f3d – czyli przemys\u0142 \u015bwi\u0119tokrzyski.<\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119te puszcze \u015bwi\u0119tokrzyskie odkry\u0142y przed badaczami swe bogactwa. Pojawili si\u0119 robotnicy z zakasanymi rekawami, las przeci\u0119\u0142y w\u0105skie szyny kolejek, niebo b\u0142\u0119kitne, \u015bwi\u0119tokrzyskie niebo porysowa\u0142y druty elektryczne…<\/p>\n\n\n\n

Business, business!… Zawrotne tempo pracy nie mo\u017ce zharmonizowa\u0107 si\u0119 ze spokojem i powag\u0105 bor\u00f3w. Najwi\u0119ksze znaczenie ma eksploatacja pirytu, metalu bardzo rzadkiego i cennego. (W Europie piryt znajduje si\u0119 opr\u00f3cz G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich tylko w Hiszpanii). To s\u0105 g\u00f3ry. Okolice, kt\u00f3rych nota bene<\/strong><\/em> do \u015bwi\u0119tokrzyszczyzny nie zaliczy\u0142em, dostarczaj\u0105 rudy \u017celaznej, rudy o\u0142owianej i rudy miedzi.<\/p>\n\n\n\n

Poezja i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 G\u00f3r, opiewana przez \u017beromskiego, jest powoli wypierana przez post\u0119p.<\/p>\n\n\n\n

Gustaw Herling \u2022 ucze\u0144 kl. VI Gimnazjum im. Stefana \u017beromskiego w Kielcach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kraina \u015bwi\u0119tokrzyska jest tak rozleg\u0142a, tak du\u017ce zajmuje przestrzenie, \u017ce m\u00f3j reporta\u017c nie mo\u017ce pretendowa\u0107 do \u015bcis\u0142ego opisu geograficznego, a jest tylko wycieczk\u0105 szczytami g\u00f3r, a wi\u0119c \u015aw. Krzy\u017cem, \u0141ysic\u0105 i \u015aw. Katarzyn\u0105, z uwzgl\u0119dnieniem \u015bci\u015ble si\u0119 z g\u00f3rami wi\u0105\u017c\u0105cej tradycji pisarskiej.
\n
\nNa po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Kielc w kierunku Sandomierza ciagn\u0105 si\u0119 G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie. Wysokie oko\u0142o 600 metr\u00f3w zbudowane s\u0105 zasadniczo z piaskowc\u00f3w i wapieni. Napisa\u0142em „zasadniczo” z tego wzgl\u0119du, \u017ce trudno ustanowi\u0107 z geologii G\u00f3r dwa naprawd\u0119 niewzruszone kanony. S\u0105 to bowiem jedne z najstarszych w Polsce, a wi\u0119c, a wi\u0119c i geologicznie najzawilszych G\u00f3r.
\n
\nKiedy z zielonych rozs\u0142onecznionych p\u00f3l wchodz\u0119 do Puszczy \u015awi\u0119tokrzyskiej, doznaj\u0119 dziwnych uczu\u0107. Puszcza jest zimna i powa\u017cna. Wysokie, smuk\u0142e jod\u0142y, zielony mech u ich st\u00f3p i ta ogromna cisza nadaj\u0105 jej pierwiastki majestatycznej \u015bwi\u0119to\u015bci. W licznych miejscach lasu znajduj\u0105 si\u0119 ogromne nasypiska g\u0142az\u00f3w, podobne do poga\u0144skich kurhan\u00f3w. (S\u0105 to charakterystyczne dla G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich tak zwane go\u0142oborza). Wyra\u017aniej ni\u017c kiedy indziej zrozumie\u0107 i pokocha\u0107 mo\u017cna dziewiczo\u015b\u0107 puszczy. I jak\u017ce prawdziwe s\u0105 dla stoj\u0105cego w Puszczy Jod\u0142owej s\u0142owa Stefana \u017beromskiego:
\n
\n„Jakie b\u0105d\u017a by\u0142oby prawo, czyjekolwiek by by\u0142o, do tych przysz\u0142ych barbarzy\u0144c\u00f3w poprzez wszystkie czasy wo\u0142am krzykiem: – Nie pozwalam! Puszcza kr\u00f3lewska, ksi\u0105\u017c\u0119ca, biskupia, \u015bwi\u0119tokrzyska, ch\u0142opska ma zosta\u0107 na wieki wiek\u00f3w, jako las nietykalny, siedlisko bo\u017cyszcz starych, po kt\u00f3rym \u015awi\u0119ty Jele\u0144 chodzi – jako ucieczka anachoret\u00f3w, wielki oddech ziemi i pie\u015b\u0144 wieczno\u015bci!
\n
\nPuszcza jest niczyja – nie moja ani twoja, ani nasza, jeno bo\u017ca, \u015bwi\u0119ta!”<\/p>\n","protected":false},"author":90,"featured_media":17795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_content_centered","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[255,240,151],"tags":[],"class_list":["post-17774","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2025-rok-zeromskiego","category-notabene","category-reportaze"],"yoast_head":"\n\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kraina \u015bwi\u0119tokrzyska jest tak rozleg\u0142a, tak du\u017ce zajmuje przestrzenie, \u017ce m\u00f3j reporta\u017c nie mo\u017ce pretendowa\u0107 do \u015bcis\u0142ego opisu geograficznego, a jest tylko wycieczk\u0105 szczytami g\u00f3r, a wi\u0119c \u015aw. Krzy\u017cem, \u0141ysic\u0105 i \u015aw. Katarzyn\u0105, z uwzgl\u0119dnieniem \u015bci\u015ble si\u0119 z g\u00f3rami wi\u0105\u017c\u0105cej tradycji pisarskiej. Na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Kielc w kierunku Sandomierza ciagn\u0105 si\u0119 G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie. Wysokie oko\u0142o 600 metr\u00f3w zbudowane s\u0105 zasadniczo z piaskowc\u00f3w i wapieni. Napisa\u0142em "zasadniczo" z tego wzgl\u0119du, \u017ce trudno ustanowi\u0107 z geologii G\u00f3r dwa naprawd\u0119 niewzruszone kanony. S\u0105 to bowiem jedne z najstarszych w Polsce, a wi\u0119c, a wi\u0119c i geologicznie najzawilszych G\u00f3r. Kiedy z zielonych rozs\u0142onecznionych p\u00f3l wchodz\u0119 do Puszczy \u015awi\u0119tokrzyskiej, doznaj\u0119 dziwnych uczu\u0107. Puszcza jest zimna i powa\u017cna. Wysokie, smuk\u0142e jod\u0142y, zielony mech u ich st\u00f3p i ta ogromna cisza nadaj\u0105 jej pierwiastki majestatycznej \u015bwi\u0119to\u015bci. W licznych miejscach lasu znajduj\u0105 si\u0119 ogromne nasypiska g\u0142az\u00f3w, podobne do poga\u0144skich kurhan\u00f3w. (S\u0105 to charakterystyczne dla G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich tak zwane go\u0142oborza). Wyra\u017aniej ni\u017c kiedy indziej zrozumie\u0107 i pokocha\u0107 mo\u017cna dziewiczo\u015b\u0107 puszczy. I jak\u017ce prawdziwe s\u0105 dla stoj\u0105cego w Puszczy Jod\u0142owej s\u0142owa Stefana \u017beromskiego: "Jakie b\u0105d\u017a by\u0142oby prawo, czyjekolwiek by by\u0142o, do tych przysz\u0142ych barbarzy\u0144c\u00f3w poprzez wszystkie czasy wo\u0142am krzykiem: - Nie pozwalam! Puszcza kr\u00f3lewska, ksi\u0105\u017c\u0119ca, biskupia, \u015bwi\u0119tokrzyska, ch\u0142opska ma zosta\u0107 na wieki wiek\u00f3w, jako las nietykalny, siedlisko bo\u017cyszcz starych, po kt\u00f3rym \u015awi\u0119ty Jele\u0144 chodzi - jako ucieczka anachoret\u00f3w, wielki oddech ziemi i pie\u015b\u0144 wieczno\u015bci! Puszcza jest niczyja - nie moja ani twoja, ani nasza, jeno bo\u017ca, \u015bwi\u0119ta!"\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-21T02:35:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-21T12:09:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"445\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0d05a9a4f43af1bed922471606937630\"},\"headline\":\"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego\",\"datePublished\":\"2025-09-21T02:35:31+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-21T12:09:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/\"},\"wordCount\":1093,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"articleSection\":[\"2025 \u2022 ROK \u017bEROMSKIEGO\",\"NOTABENE 1985-2025\",\"Reporta\u017ce\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/\",\"name\":\"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-09-21T02:35:31+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-21T12:09:38+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":445},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"description\":\"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"width\":1000,\"height\":839,\"caption\":\"NOTABENE.WORLD\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Notabene.World\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0d05a9a4f43af1bed922471606937630\",\"name\":\"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/author\\\/gus-her\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD","og_description":"Kraina \u015bwi\u0119tokrzyska jest tak rozleg\u0142a, tak du\u017ce zajmuje przestrzenie, \u017ce m\u00f3j reporta\u017c nie mo\u017ce pretendowa\u0107 do \u015bcis\u0142ego opisu geograficznego, a jest tylko wycieczk\u0105 szczytami g\u00f3r, a wi\u0119c \u015aw. Krzy\u017cem, \u0141ysic\u0105 i \u015aw. Katarzyn\u0105, z uwzgl\u0119dnieniem \u015bci\u015ble si\u0119 z g\u00f3rami wi\u0105\u017c\u0105cej tradycji pisarskiej. Na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Kielc w kierunku Sandomierza ciagn\u0105 si\u0119 G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie. Wysokie oko\u0142o 600 metr\u00f3w zbudowane s\u0105 zasadniczo z piaskowc\u00f3w i wapieni. Napisa\u0142em \"zasadniczo\" z tego wzgl\u0119du, \u017ce trudno ustanowi\u0107 z geologii G\u00f3r dwa naprawd\u0119 niewzruszone kanony. S\u0105 to bowiem jedne z najstarszych w Polsce, a wi\u0119c, a wi\u0119c i geologicznie najzawilszych G\u00f3r. Kiedy z zielonych rozs\u0142onecznionych p\u00f3l wchodz\u0119 do Puszczy \u015awi\u0119tokrzyskiej, doznaj\u0119 dziwnych uczu\u0107. Puszcza jest zimna i powa\u017cna. Wysokie, smuk\u0142e jod\u0142y, zielony mech u ich st\u00f3p i ta ogromna cisza nadaj\u0105 jej pierwiastki majestatycznej \u015bwi\u0119to\u015bci. W licznych miejscach lasu znajduj\u0105 si\u0119 ogromne nasypiska g\u0142az\u00f3w, podobne do poga\u0144skich kurhan\u00f3w. (S\u0105 to charakterystyczne dla G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich tak zwane go\u0142oborza). Wyra\u017aniej ni\u017c kiedy indziej zrozumie\u0107 i pokocha\u0107 mo\u017cna dziewiczo\u015b\u0107 puszczy. I jak\u017ce prawdziwe s\u0105 dla stoj\u0105cego w Puszczy Jod\u0142owej s\u0142owa Stefana \u017beromskiego: \"Jakie b\u0105d\u017a by\u0142oby prawo, czyjekolwiek by by\u0142o, do tych przysz\u0142ych barbarzy\u0144c\u00f3w poprzez wszystkie czasy wo\u0142am krzykiem: - Nie pozwalam! Puszcza kr\u00f3lewska, ksi\u0105\u017c\u0119ca, biskupia, \u015bwi\u0119tokrzyska, ch\u0142opska ma zosta\u0107 na wieki wiek\u00f3w, jako las nietykalny, siedlisko bo\u017cyszcz starych, po kt\u00f3rym \u015awi\u0119ty Jele\u0144 chodzi - jako ucieczka anachoret\u00f3w, wielki oddech ziemi i pie\u015b\u0144 wieczno\u015bci! Puszcza jest niczyja - nie moja ani twoja, ani nasza, jeno bo\u017ca, \u015bwi\u0119ta!\"","og_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/","og_site_name":"NOTABENE.WORLD","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World","article_published_time":"2025-09-21T02:35:31+00:00","article_modified_time":"2025-09-21T12:09:38+00:00","og_image":[{"width":800,"height":445,"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/"},"author":{"name":"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/0d05a9a4f43af1bed922471606937630"},"headline":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego","datePublished":"2025-09-21T02:35:31+00:00","dateModified":"2025-09-21T12:09:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/"},"wordCount":1093,"publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","articleSection":["2025 \u2022 ROK \u017bEROMSKIEGO","NOTABENE 1985-2025","Reporta\u017ce"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/","name":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego - NOTABENE.WORLD","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","datePublished":"2025-09-21T02:35:31+00:00","dateModified":"2025-09-21T12:09:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","width":800,"height":445},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/swietokrzyszczyzna-kraina-stefana-zeromskiego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/notabene.world\/nb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u015awi\u0119tokrzyszczyzna. Kraina Stefana \u017beromskiego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","name":"NOTABENE.WORLD","description":"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.","publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization","name":"NOTABENE.WORLD","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","contentUrl":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","width":1000,"height":839,"caption":"NOTABENE.WORLD"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/0d05a9a4f43af1bed922471606937630","name":"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/efa3bed1ec2f77a31b555e1081a48c9a29d2e89925216ac34134cd9953f94880?s=96&d=mm&r=g","caption":"Gustaw Herling-Grudzi\u0144ski"},"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/gus-her\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/eme-nsl.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdCobN-4CG","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/90"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17774"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17796,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17774\/revisions\/17796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}