Gdy wraz z koleg\u0105 zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 zastanawia\u0107, na jaki temat m\u00f3g\u0142by by\u0107 nasz reporta\u017c, m\u00f3j
kolega nagle odpar\u0142, \u017ce Osiedle Robotnicze Kaufhaus b\u0119dzie idealnym pomys\u0142em na m\u00f3j
debiutancki reporta\u017c. Ma\u0142o tego, po kilku dniach odwiedzili\u015bmy Koloni\u0119, aby na w\u0142asne oczy
przekona\u0107 si\u0119, na czym polega magia Kaufhausu. Obserwuj\u0105c typowe dla architektury \u015al\u0105ska
familoki, dochodzi\u0142em do r\u00f3\u017cnych wniosk\u00f3w, a jeden z nich by\u0142 taki, \u017ce nie uda\u0142o nam si\u0119
zachowa\u0107 jednego z najbardziej klimatycznych zabytk\u00f3w na \u015al\u0105sku. Oczywi\u015bcie podj\u0119to
r\u00f3\u017cne pr\u00f3by w celu modernizacji tamtych obiekt\u00f3w, jednak\u017ce brak odpowiednich \u015brodk\u00f3w ze
strony miasta Ruda \u015al\u0105ska oraz okoliczni mieszka\u0144cy nie pomagaj\u0105, a nawet szkodz\u0105
architekturze. A tak naprawd\u0119, gdyby nie te czynniki, Osiedle Robotnicze Kaufhaus by\u0142oby
jeszcze pi\u0119kniejsze ni\u017c jest, gdy\u017c styl, jaki zosta\u0142 tam zawarty, wygin\u0105\u0142 niczym dinozaury z
okresu mezozoicznego. Na koniec tego kr\u00f3ciutkiego wst\u0119pu powiem jedno: Kolonia
Kaufhaus jest pere\u0142k\u0105 sam\u0105 w sobie, o kt\u00f3r\u0105 powinno si\u0119 dba\u0107, gdy\u017c dobrze zachowane
obiekty, przypominaj\u0105ce nam przemys\u0142ow\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 \u015al\u0105ska, znikaj\u0105 w natychmiastowym
tempie, a zamiast nich stawia si\u0119 kolejne pot\u0119\u017cne bloki i wie\u017cowce z wielkiej p\u0142yty. Wnet
zapomnimy o swojej to\u017csamo\u015bci i przynale\u017cno\u015bci do naszego regionu, o kt\u00f3ry walczyli nasi
przodkowie, wybieraj\u0105c w plebiscycie zamiast Niemiec w\u0142a\u015bnie Polsk\u0119. Wi\u0119c my jako
mieszka\u0144cy \u015bl\u0105skiej ziemi, jak r\u00f3wnie\u017c zainteresowani, walczmy wsp\u00f3lnie o ten pi\u0119kny
region bogaty w tradycj\u0119 oraz w nazbyt skomplikowan\u0105 histori\u0119…
<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Screenshot-2026-10-10-at-16.29.57.png?resize=750%2C501&ssl=1\")
<\/figure>\n\n\n\nOsiedle robotnicze \u201eKaufhaus\u201d znajduje si\u0119 na granicy dw\u00f3ch dzielnic Rudy \u015al\u0105skiej \u2013
Nowego Bytomia i Chebzia. Pocz\u0105tki kolonii robotniczej Kaufhaus si\u0119gaj\u0105 drugiej po\u0142owy
XIX wieku. Dok\u0142adnie od 1854 do 1924 roku powstawa\u0142a etapami kolonia robotnicza. Pow\u00f3d
powstania osiedla by\u0142 prosty: mieszkania dla pracownik\u00f3w Huty Pok\u00f3j (w okresie
przedwojennym huta by\u0142a nazywana po niemiecku okre\u015bleniem \u201eFriedensh\u00fctte\u201d). Wed\u0142ug
danych osiedle wybudowali w\u0142a\u015bciciele huty. Huta ta produkowa\u0142a wszelkiej ma\u015bci \u017celazo do
wyrob\u00f3w stalowych. Cz\u0119sto w tamtym okresie powstawa\u0142y kolonie robotnicze dla
pracownik\u00f3w pobliskich kopal\u0144 czy hut. Dla przyk\u0142adu: \u201cKolonia Alfred\u201d, znajduj\u0105ca si\u0119
teraz na styku miast Katowic i Siemianowic \u015al\u0105skich, zosta\u0142a wybudowana z powodu
dzia\u0142aj\u0105cej kopalni \u201cHohenlohe\u201d. Jednym z prze\u0142omowych okres\u00f3w dla kolonii robotniczej
Kaufhaus jest czas pomi\u0119dzy rokiem 1903 a 1904, gdy\u017c to wtedy powstaje s\u0142ynny dom
towarowy (z niemieckiego Kaufhaus). Tak te\u017c powstaje nazwa tego osiedla \u2013 od domu
towarowego. Pragn\u0119 nadmieni\u0107, \u017ce do dzi\u015b \u00f3w dom towarowy jest jednym z najstarszych
tego typu obiekt\u00f3w w Polsce, jak i w Europie. Dom towarowy by\u0142 nie lada gratk\u0105 dla
Kafhaus (Ruda \u015al\u0105ska) z 18 czerwca 2026 roku Autor zdj\u0119cia: Wiktor Szopa
tamtejszych mieszka\u0144c\u00f3w, gdy\u017c mo\u017cna by\u0142o tam kupi\u0107 wiele czasopism czy gazet o tematyce
kupieckiej. W \u015brodku tego gmachu znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c winda i ubojnia. W tamtych
czasach dom towarowy zosta\u0142 okrzykni\u0119ty mianem fenomenu na skal\u0119 ca\u0142ej Europy. Na
nast\u0119pne zmiany nie trzeba by\u0142o a\u017c tak d\u0142ugo czeka\u0107, bowiem kilka lat p\u00f3\u017aniej zbudowano
wielkomiejski budynek pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 piekarni (teraz ulica Pileckiego 21-23).
Wojna pokrzy\u017cowa\u0142a plany rozbudowy kolonii robotniczej. W 1933 roku na terenie kolonii
by\u0142o tylko 40 budynk\u00f3w wolnostoj\u0105cych. Na chwil\u0119 wr\u00f3c\u0119 do budynku piekarni. Piekarnia
mia\u0142a okazj\u0119 \u201ezagra\u0107\u201d w filmie Kazimierza Kutza pod tytu\u0142em \u201ePaciorki jednego r\u00f3\u017ca\u0144ca\u201d z
1979 roku. By\u0142a to ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 trylogii Kutza, nazywanej cz\u0119sto Trylogi\u0105 \u015al\u0105sk\u0105 (w sk\u0142ad
tej trylogii, opr\u00f3cz \u201ePaciork\u00f3w jednego r\u00f3\u017ca\u0144ca\u201d, wesz\u0142y te\u017c filmy: \u201eS\u00f3l ziemi czarnej\u201d
(1969) i \u201ePer\u0142a w koronie\u201d (1971)).<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gdy wraz z koleg\u0105 zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 zastanawia\u0107, na jaki temat m\u00f3g\u0142by by\u0107 nasz reporta\u017c, m\u00f3j
Czas powiedzie\u0107 o architekturze kolonii, kt\u00f3ra swoim wygl\u0105dem nadaje wr\u0119cz unikatowy
klimat dawnego echa przemys\u0142u w okolicy. Mamy tutaj do czynienia ze znanymi familokami,
kt\u00f3re mo\u017cna skojarzy\u0107 z Nikiszowcem czy Koloni\u0105 \u201cFicinus\u201d znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 tak\u017ce w Rudzie
\u015al\u0105skiej, lecz w obr\u0119bie dzielnicy Wirek przy ulicy Kubiny.
Zabudowa familokowa ma wiele charakterystycznych cech: klatki schodowe tych kamienic
ci\u0105gn\u0105 si\u0119 nieprzerwanie wzd\u0142u\u017c ulicy. Ka\u017cdy familok mia\u0142 dwupokojowe mieszkania, po
dwa na ka\u017cdym pi\u0119trze. Mowa tutaj oczywi\u015bcie o dw\u00f3ch izbach i kuchni. Klatka schodowa
przypada\u0142a oddzielnie na dom. Ubikacja by\u0142a dzielona na dwa mieszkania, ulokowana
najcz\u0119\u015bciej na tak zwanym p\u00f3\u0142pi\u0119trze. Ale to nie koniec, bowiem familoki budowano r\u00f3wnie\u017c
w taki spos\u00f3b: sze\u015b\u0107 mieszka\u0144 posiada\u0142o jedn\u0105 klatk\u0119 schodow\u0105, natomiast zaplecze sanitarne
i gospodarcze mia\u0142o miejsce na podw\u00f3rzu. Familoki posiada\u0142y niezbyt bogat\u0105 architektur\u0119
detali. Na domiar tego ka\u017cdy familok wie\u0144czony by\u0142 dwuspadowym dachem. Wi\u0119c nie by\u0142y
to mo\u017ce najpi\u0119kniejsze domy, jednak\u017ce w tamtych czasach taka masowa budowa nie mog\u0142a
inaczej wygl\u0105da\u0107.
Aby nasza opowie\u015b\u0107 by\u0142a kompletna, musimy wspomnie\u0107 o latach 80. XX wieku, bowiem
wtedy podj\u0119to decyzj\u0119, kt\u00f3ra raz na zawsze wp\u0142yn\u0119\u0142a na wygl\u0105d kolonii robotniczej. Chodzi
tutaj o rozbi\u00f3rk\u0119 \u201cKaufhausu\u201d, a \u015bci\u015ble m\u00f3wi\u0105c, zniszczono najstarsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego osiedla,
czyli rejon ulic Pog\u00f3rze, Pileckiego i Kubiny.
Na sam koniec kilka informacji dotycz\u0105cych obecnego stanu Kolonii Robotniczej, jak i
plan\u00f3w wobec zamkni\u0119tej Huty Pok\u00f3j na skutek zmian transformacyjnych w nowej III RP.
Aktualnie przez osiedle kursuje 7 linii autobusowych w kierunku innych dzielnic miasta oraz
pobliskiego Miko\u0142owa. Pragn\u0119 nadmieni\u0107, \u017ce przy samym Domu Towarowym znajduje si\u0119
przystanek autobusowy, natomiast oko\u0142o pi\u0119tna\u015bcie minut drogi z osiedla wystarcza do
dotarcia do kultowej p\u0119tli tramwajowej Chebzie, nazywanej zreszt\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 tego typu
p\u0119tl\u0105 tramwajow\u0105 na \u015al\u0105sku. Inni nazywaj\u0105 j\u0105 po prostu: „Chebzie P\u0119tla\u201d.
Zabytkowe budynki wprawdzie przesz\u0142y gruntowne remonty wewn\u0119trznej elewacji, lecz jak
mo\u017cna si\u0119 by\u0142o \u0142atwo domy\u015bli\u0107, \u015bladem tych remont\u00f3w zosta\u0142 tylko znaczek z tre\u015bci\u0105:
\u201cObiekt zabytkowy Poddany remontowi”. Otoczenie kolonii niestety nie wp\u0142ywa na jej
najlepsze zachowanie. Dlaczego? Albowiem w bardzo du\u017cym stopniu mieszka tam ludno\u015b\u0107
sk\u0142onna do patologii. Wa\u017cne jest wspomnienie bastionu kibicowskiego G\u00f3rnika Zabrze, wi\u0119c
widok napis\u00f3w znanego klubu nie jest niczym nadzwyczajnym. Co gorsza, obawiam si\u0119, \u017ce
w przysz\u0142o\u015bci pozosta\u0142o\u015bci tego zabytku zostan\u0105 rozebrane, gdy\u017c \u0142atwiej rozebra\u0107 co\u015b ni\u017c
ocali\u0107 od zapomnienia. Z tym wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 pot\u0119\u017cne sumy pieni\u0119\u017cne, o kt\u00f3rych miasta \u015bl\u0105skie
zazwyczaj mog\u0105 jedynie pomarzy\u0107. Nikogo dziedzictwo kulturowe \u015al\u0105ska nie interesuje
opr\u00f3cz samych mieszka\u0144c\u00f3w czy \u015al\u0105zak\u00f3w i by\u0107 mo\u017ce tutejszych osiedle\u0144c\u00f3w
pochodz\u0105cych z dalszych teren\u00f3w Polski. Chocia\u017c pojawi\u0142y si\u0119 plany wznowienia produkcji
w znajduj\u0105cej si\u0119 rzut beretem od Kolonii Hucie Pok\u00f3j. Ot\u00f3\u017c grupa W\u0119glokoks S.A. w 2022
roku og\u0142osi\u0142a informacje, \u017ce ma w stosunku do Huty plany na now\u0105 stalowni\u0119 o zdolno\u015bciach
produkcyjnych rz\u0119du 1 mln ton stali rocznie. Przychody roczne szacowane s\u0105 na poziomie do
4,5 mld z\u0142. Ma to by\u0107 nowoczesny zak\u0142ad o bardzo ograniczonej emisji spalin i innych
zanieczyszcze\u0144, zatrudniaj\u0105cy 2\u20132,5 tys. pracownik\u00f3w. Start inwestycji planowany jest na
rok 2023, zako\u0144czenie \u2013 na 2027. Nie wiadomo, czy ca\u0142a inwestycja w og\u00f3le oka\u017ce si\u0119
op\u0142acalna, zwa\u017cywszy na to, jaka polityka dominuje w Europie. Ci\u0105gle zamyka si\u0119 obiekty
przemys\u0142owe, a w zamian tworzone s\u0105 miejsca kultury czy galerie handlowe. Modne s\u0105
zapory gromadz\u0105ce wod\u0119, panele fotowoltaiczne oraz wiatraki.
Naprzeciw tym pomys\u0142om pojawiaj\u0105 si\u0119 plany powrotu do przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego,
argumentowane rozczarowaniem odnawialnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii. Jaka b\u0119dzie nasza
przysz\u0142o\u015b\u0107 za kilkadziesi\u0105t lat, zale\u017cy od polityk\u00f3w, wojen i nowych trend\u00f3w, o kt\u00f3rych
dowiemy si\u0119 nied\u0142ugo. Generalnie rzecz bior\u0105c, ewentualne zachowanie Kolonii Robotniczej
Kaufhaus zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od nas. Je\u017celi chcemy zachowywa\u0107 takie pere\u0142ki, kt\u00f3rymi z
przyjemno\u015bci\u0105 chcia\u0142by si\u0119 szczyci\u0107 chocia\u017cby nasz po\u0142udniowy s\u0105siad, to trzeba postara\u0107 si\u0119
o wpisanie obiektu na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.
Absolutnie nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce ta droga b\u0119dzie na wskro\u015b \u0142atwa, lecz z czasem oka\u017ce si\u0119, \u017ce w
przysz\u0142o\u015bci mog\u0105, ale nie musz\u0105 podzi\u0119kowa\u0107 nam za to nast\u0119pne pokolenia. A nawet je\u015bli
nie dla nast\u0119pnych pokole\u0144 chcemy to zrobi\u0107, to zr\u00f3bmy to dla tych starszych ludzi, kt\u00f3rych
tak naprawd\u0119 jest coraz mniej. Niekt\u00f3rzy nadal pami\u0119taj\u0105 swoje dzieci\u0144stwo na Kolonii
Robotniczej i mieszkaj\u0105 tam a\u017c do teraz. Co z nimi zrobi\u0107? Przecie\u017c nie opuszcz\u0105 swojej
ojcowizny. Wiadomo, potem \u0142atwiej zniszczy\u0107 relikt, ale co pomy\u015bl\u0105 ci ludzie, kiedy by\u0107
mo\u017ce b\u0119d\u0105 spogl\u0105da\u0107 na ziemi\u0119 z g\u00f3ry? Ci\u0119\u017cko powiedzie\u0107. My\u015bl\u0119, i\u017c taka refleksja musi
zosta\u0107 z Wami, drodzy czytelnicy, po przeczytaniu tego reporta\u017cu…<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Screenshot-2026-10-10-at-16.30.27.png?resize=602%2C399&ssl=1\")
<\/figure>\n\n\n\n
Foto: Wiktor Szopa<\/p>\n\n\n\n
\nkolega nagle odpar\u0142, \u017ce Osiedle Robotnicze Kaufhaus b\u0119dzie idealnym pomys\u0142em na m\u00f3j
\ndebiutancki reporta\u017c. Ma\u0142o tego, po kilku dniach odwiedzili\u015bmy Koloni\u0119, aby na w\u0142asne oczy
\nprzekona\u0107 si\u0119, na czym polega magia Kaufhausu. Obserwuj\u0105c typowe dla architektury \u015al\u0105ska
\nfamiloki, dochodzi\u0142em do r\u00f3\u017cnych wniosk\u00f3w, a jeden z nich by\u0142 taki, \u017ce nie uda\u0142o nam si\u0119
\nzachowa\u0107 jednego z najbardziej klimatycznych zabytk\u00f3w na \u015al\u0105sku. Oczywi\u015bcie podj\u0119to
\nr\u00f3\u017cne pr\u00f3by w celu modernizacji tamtych obiekt\u00f3w, jednak\u017ce brak odpowiednich \u015brodk\u00f3w ze
\nstrony miasta Ruda \u015al\u0105ska oraz okoliczni mieszka\u0144cy nie pomagaj\u0105, a nawet szkodz\u0105
\narchitekturze. A tak naprawd\u0119, gdyby nie te czynniki, Osiedle Robotnicze Kaufhaus by\u0142oby
\njeszcze pi\u0119kniejsze ni\u017c jest, gdy\u017c styl, jaki zosta\u0142 tam zawarty, wygin\u0105\u0142 niczym dinozaury z
\nokresu mezozoicznego. Na koniec tego kr\u00f3ciutkiego wst\u0119pu powiem jedno: Kolonia
\nKaufhaus jest pere\u0142k\u0105 sam\u0105 w sobie, o kt\u00f3r\u0105 powinno si\u0119 dba\u0107, gdy\u017c dobrze zachowane
\nobiekty, przypominaj\u0105ce nam przemys\u0142ow\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 \u015al\u0105ska, znikaj\u0105 w natychmiastowym
\ntempie, a zamiast nich stawia si\u0119 kolejne pot\u0119\u017cne bloki i wie\u017cowce z wielkiej p\u0142yty. Wnet
\nzapomnimy o swojej to\u017csamo\u015bci i przynale\u017cno\u015bci do naszego regionu, o kt\u00f3ry walczyli nasi
\nprzodkowie, wybieraj\u0105c w plebiscycie zamiast Niemiec w\u0142a\u015bnie Polsk\u0119. Wi\u0119c my jako
\nmieszka\u0144cy \u015bl\u0105skiej ziemi, jak r\u00f3wnie\u017c zainteresowani, walczmy wsp\u00f3lnie o ten pi\u0119kny
\nregion bogaty w tradycj\u0119 oraz w nazbyt skomplikowan\u0105 histori\u0119…
\n
\nOsiedle robotnicze \u201eKaufhaus\u201d znajduje si\u0119 na granicy dw\u00f3ch dzielnic Rudy \u015al\u0105skiej \u2013
\nNowego Bytomia i Chebzia. Pocz\u0105tki kolonii robotniczej Kaufhaus si\u0119gaj\u0105 drugiej po\u0142owy
\nXIX wieku. Dok\u0142adnie od 1854 do 1924 roku powstawa\u0142a etapami kolonia robotnicza. Pow\u00f3d
\npowstania osiedla by\u0142 prosty: mieszkania dla pracownik\u00f3w Huty Pok\u00f3j (w okresie
\nprzedwojennym huta by\u0142a nazywana po niemiecku okre\u015bleniem \u201eFriedensh\u00fctte\u201d). Wed\u0142ug
\ndanych osiedle wybudowali w\u0142a\u015bciciele huty. Huta ta produkowa\u0142a wszelkiej ma\u015bci \u017celazo do
\nwyrob\u00f3w stalowych. Cz\u0119sto w tamtym okresie powstawa\u0142y kolonie robotnicze dla
\npracownik\u00f3w pobliskich kopal\u0144 czy hut. Dla przyk\u0142adu: \u201cKolonia Alfred\u201d, znajduj\u0105ca si\u0119
\nteraz na styku miast Katowic i Siemianowic \u015al\u0105skich, zosta\u0142a wybudowana z powodu
\ndzia\u0142aj\u0105cej kopalni \u201cHohenlohe\u201d. Jednym z prze\u0142omowych okres\u00f3w dla kolonii robotniczej
\nKaufhaus jest czas pomi\u0119dzy rokiem 1903 a 1904, gdy\u017c to wtedy powstaje s\u0142ynny dom
\ntowarowy (z niemieckiego Kaufhaus). Tak te\u017c powstaje nazwa tego osiedla \u2013 od domu
\ntowarowego. Pragn\u0119 nadmieni\u0107, \u017ce do dzi\u015b \u00f3w dom towarowy jest jednym z najstarszych
\ntego typu obiekt\u00f3w w Polsce, jak i w Europie. Dom towarowy by\u0142 nie lada gratk\u0105 dla
\nKafhaus (Ruda \u015al\u0105ska) z 18 czerwca 2026 roku Autor zdj\u0119cia: Wiktor Szopa
\ntamtejszych mieszka\u0144c\u00f3w, gdy\u017c mo\u017cna by\u0142o tam kupi\u0107 wiele czasopism czy gazet o tematyce
\nkupieckiej. W \u015brodku tego gmachu znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c winda i ubojnia. W tamtych
\nczasach dom towarowy zosta\u0142 okrzykni\u0119ty mianem fenomenu na skal\u0119 ca\u0142ej Europy. Na
\nnast\u0119pne zmiany nie trzeba by\u0142o a\u017c tak d\u0142ugo czeka\u0107, bowiem kilka lat p\u00f3\u017aniej zbudowano
\nwielkomiejski budynek pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 piekarni (teraz ulica Pileckiego 21-23).
\nWojna pokrzy\u017cowa\u0142a plany rozbudowy kolonii robotniczej. W 1933 roku na terenie kolonii
\nby\u0142o tylko 40 budynk\u00f3w wolnostoj\u0105cych. Na chwil\u0119 wr\u00f3c\u0119 do budynku piekarni. Piekarnia
\nmia\u0142a okazj\u0119 \u201ezagra\u0107\u201d w filmie Kazimierza Kutza pod tytu\u0142em \u201ePaciorki jednego r\u00f3\u017ca\u0144ca\u201d z
\n1979 roku. By\u0142a to ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 trylogii Kutza, nazywanej cz\u0119sto Trylogi\u0105 \u015al\u0105sk\u0105 (w sk\u0142ad
\ntej trylogii, opr\u00f3cz \u201ePaciork\u00f3w jednego r\u00f3\u017ca\u0144ca\u201d, wesz\u0142y te\u017c filmy: \u201eS\u00f3l ziemi czarnej\u201d
\n(1969) i \u201ePer\u0142a w koronie\u201d (1971)).<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":20558,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64,262,151],"tags":[],"class_list":["post-20553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-konkurs","category-reportaz"],"yoast_head":"\n