<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Piotr Bi\u0142os, autor ksi\u0105\u017cki: Powie\u015bciowe wiaty Wies\u0142awa My\u015bliwskiego <\/em>napisa\u0142, \u017ce My\u015bliwski uchodzi za wsp\u00f3\u0142czesnego klasyka, \u201episarza o maksymalnej rozpi\u0119to\u015bci zar\u00f3wno poruszanych zagadnie\u0144, jak i rozwi\u0105za\u0144 formalnych, a wi\u0119c kogo\u015b, kogo uzna\u0107 wypada za powie\u015bciopisarza r\u00f3wnego rang\u0105 Tomaszowi Mannowi, tyle\u00a0 \u017ce z prze\u0142omy XX i XXI wieku\u201d. Bior\u0105c pod uwag\u0119 takie powie\u015bci jak Kamie\u0144 na kamieniu, Widnokr\u0105g, Traktat o \u0142uskaniu fasoli<\/em> nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mamy do czynienia z tw\u00f3rc\u0105 rangi \u015bwiatowej. Zastanawiam si\u0119, czy mimo zindywidualizowania bohater\u00f3w, z kt\u00f3rych jedni maj\u0105 imiona inni ich nie maj\u0105, nie mo\u017cna by przyj\u0105\u0107, \u017ce jest jeden bohater \u2013 Cz\u0142owiek, uwik\u0142any w histori\u0119 i szukaj\u0105cy ci\u0105gle sensu swojego istnienia. Rozwa\u017cania o m\u0142odo\u015bci i staro\u015bci, o \u017cyciu i \u015bmierci w pewnym sensie podpowiadaj\u0105 takie rozwi\u0105zanie problemu bohatera. \u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Wies\u0142aw My\u015bliwski du\u017co i cz\u0119sto m\u00f3wi o j\u0119zyku, jako tworzywie literatury, o jego i jej funkcjach spo\u0142ecznych, poznawczych i powo\u0142uje si\u0119 na filozofa Ludwiga Wittgensteina: \u201egranice mojego j\u0119zyka oznaczaj\u0105 granice mojego \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119, \u017ce bohater Nagiego sadu <\/em>st\u0105d wywi\u00f3d\u0142 sw\u00f3j sceptycyzm: \u201emo\u017ce tylko opowiedziany jestem i temu zawdzi\u0119czam swoje istnienie? [\u2026] bo i tak w ko\u0144cu ka\u017cdy jest na tyle, na ile opowiedziany zostanie albo sam si\u0119 innym opowie\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Bohater powie\u015bci Wies\u0142awa My\u015bliwskiego: Kamie\u0144 na kamieniu, <\/em>Szymon Pietruszkasnuje tak\u0105 refleksj\u0119: \u201eBo s\u0142owa to wielka \u0142aska. C\u00f3\u017c ma tak naprawd\u0119 cz\u0142owiek wi\u0119cej pr\u00f3cz s\u0142\u00f3w dane?\u201d. Pisarz, odbieraj\u0105c tytu\u0142 doktora honoris causa od kieleckiej uczelni m\u00f3wi\u0142: \u201eJ\u0119zyk niezale\u017cnie od takich czy innych epok, tendencji, pr\u0105d\u00f3w, kierunk\u00f3w, r\u00f3\u017cni\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowych czy estetycznych jest wsp\u00f3ln\u0105 ojczyzn\u0105 ca\u0142ej literatury\u201d. Pytany o technik\u0119 pisania odpowiada, \u017ce nie robi \u017cadnych plan\u00f3w, konspekt\u00f3w przed rozpocz\u0119ciem pracy nad powie\u015bci\u0105 tylko szuka pierwszego zdania, gdy je znajdzie, pisanie idzie \u0142atwo. Jeszcze z przem\u00f3wienia czy wyk\u0142adu podczas nadania tytu\u0142u doktora honoris causa, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do redagowania \u201eRegion\u00f3w\u201d i przyzna\u0142, \u017ce czytaj\u0105c r\u00f3\u017cne listy, testamenty, supliki ch\u0142opskie wzi\u0105\u0142 \u201ewielk\u0105 lekcj\u0119 j\u0119zyka u polskich ch\u0142op\u00f3w. [\u2026] lekcj\u0119 wolno\u015bci j\u0119zyka i mo\u017cliwo\u015bci j\u0119zyka [\u2026] jako kreatora \u015bwiata i j\u0119zyka jako wewn\u0119trznej przestrzeni cz\u0142owieka. A wi\u0119c tego j\u0119zyka, kt\u00f3ry stanowi niezb\u0119dny i podstawowy warunek tw\u00f3rczo\u015bci pisarskiej\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Wies\u0142aw My\u015bliwski, urodzony\u00a0 w Dwikozach (25 III 1932), liceum ko\u0144czy\u0142 w Sandomierzu, mia\u0142 zamiar studiowa\u0107 budow\u0119 okr\u0119t\u00f3w na Politechnice w Gda\u0144sku, ale po zdanym egzaminie nie przyj\u0119to go z braku miejsc, wi\u0119c za namow\u0105\u00a0 kole\u017canki z klasy, obecnej \u017cony, Wac\u0142awy Stec, wyl\u0105dowa\u0142 na polonistyce w Lublinie (KUL). Kilka dni temu uko\u0144czy\u0142 dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat. Podobno \u2013 tak m\u00f3wi \u2013nie pisze nowej powie\u015bci, ale wraz z \u017con\u0105 przygotowali dla krakowskiego wydawnictwa \u00abZNAK\u00bb poka\u017any tom publicystyki: \u201ew \u015brodku jeste\u015bmy ba\u015bni\u0105\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Wies\u0142aw My\u015bliwski debiutowa\u0142 powie\u015bci\u0105: Nagi\u00a0 sad<\/em>, jako autor licz\u0105cy sobie trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat. Od tego czasu w r\u00f3\u017cnych odst\u0119pach ukazywa\u0142y si\u0119 powie\u015bci: Pa\u0142ac <\/em>(1970), Kamie\u0144 na kamieniu <\/em>(1984), Widnokr\u0105g <\/em>(1996), Traktat o \u0142uskaniu fasoli <\/em>(2006), Ostatnie rozdanie <\/em>(2013), Ucho Igielne <\/em>(2018). Opr\u00f3cz powie\u015bci pisa\u0142 dramaty, scenariusze filmowe bazuj\u0105c na swoich powie\u015bciach. Dwa razy otrzyma\u0142 literack\u0105 nagrod\u0119 Nike; oraz Z\u0142ote Ber\u0142o. Ostatnio nagrod\u0119 Pen-Clubu. wyliczenie wszystkich zaj\u0119\u0142yby bardzo du\u017co miejsca. \u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n W Gaw\u0119dzie o Wies\u0142awie <\/em>Tadeusz K\u0142ak, kolega i przyjaciel pisarza ze studi\u00f3w polonistycznych wspomina nieroz\u0142\u0105czn\u0105 par\u0119, Wac\u0142aw\u0119 i Wies\u0142awa: \u201eoboje przystojni, wygl\u0105dali jak prawdziwi inteligenci. Kt\u00f3\u017c by wtedy pomy\u015bla\u0142, \u017ce z Wies\u0142awa wyro\u015bnie pisarz\u201d. \u00a0Tadeusz K\u0142ak przes\u0142a\u0142 jeszcze ironiczne podzi\u0119kowanie Komisji Egzaminacyjnej, kt\u00f3ra nie przyj\u0119\u0142a sandomierskiego abiturienta na Wydzia\u0142 Budowy okr\u0119t\u00f3w, dzi\u0119ki temu mamy znakomitego budowniczego Pa\u0142acu.<\/em> Poeta czarnoleski napisa\u0142: \u201eWszystko si\u0119 dziwnie plecie \/ Na tym tu biednym \u015bwiecie; A kto by chcia\u0142 rozumem wszystkiego dochodzi\u0107, \/I zginie, a nie b\u0119dzie umia\u0142 w to ugodzi\u0107\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Dzi\u0119ki gda\u0144skiej decyzji mamy Wielkiego Pisarza. Wielkiego i k\u0142opotliwego z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w od debiutu poczynaj\u0105c. Jego debiutancka powie\u015b\u0107 wprawi\u0142a w k\u0142opot krytyk\u00f3w, co zrobi\u0107 z autorem, gdzie go umie\u015bci\u0107?, do kt\u00f3rej i jakiej go wsadzi\u0107 szufladki. Jeden z krytyk\u00f3w uzna\u0142, \u017ce najlepiej mu b\u0119dzie w \u00abnurcie literatury ch\u0142opskiej\u00bb, pisarz nie czu\u0142 si\u0119 dobrze w tym \u00abnurcie\u00bb dlatego, \u017ce znaj\u0105c \u017cycie wsi, nale\u017ca\u0142 jednak do inteligencji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Na dodatek recenzje powie\u015bci Nagi sad <\/em>stawia\u0142y j\u0105 na najwy\u017cszym miejscu zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem artystyczny jak i tematycznym. Julian Przybo\u015b nazywa\u0142 j\u0105 poematem. Wac\u0142aw Sadkowski pisa\u0142: \u201eDawno ju\u017c nie mieli\u015bmy debiutu o tak skrystalizowanym i dojrza\u0142ym stylu, dawno ju\u017c nikt nie zadebiutowa\u0142 proz\u0105 tak pi\u0119knie pisan\u0105\u201d. Wchodz\u0105c nieco g\u0142\u0119biej w fabu\u0142\u0119 dostrzeg\u0142: \u201ejedn\u0105 z najistotniejszych cech artystycznej dojrza\u0142o\u015bci debiutu jest jego ugruntowana \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce cz\u0142owieka zrozumie\u0107 mo\u017cna tylko w odniesieniu do jego otoczenia, \u015brodowiska, do spo\u0142ecznej i kulturowej materii, z kt\u00f3rej formowa\u0142a si\u0119 jego \u015bwiadomo\u015b\u0107\u201d. Potwierdza to bohater wracaj\u0105cy do rodzinnej wsi po uko\u0144czeniu edukacji w mie\u015bcie i uzasadnia, dlaczego wraca: \u201ec\u00f3\u017c m\u00f3g\u0142bym robi\u0107 gdzie\u015b tam w \u015bwiecie, sam w\u015br\u00f3d obcych ludzi? Z\u017car\u0142aby mnie t\u0119sknota, jak niejednego ju\u017c z\u017car\u0142a [\u2026]. Tu przynajmniej prze\u017cy\u0142em moje \u017cycie w przekonaniu, \u017ce jest to jedyne miejsce na ziemi, gdzie mnie nic innego spotka\u0107 nie mo\u017ce pr\u00f3cz tego, co ka\u017cdego spotka\u0107 musi\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Jednym z w\u0105tk\u00f3w w tw\u00f3rczo\u015bci Wies\u0142awa My\u015bliwskiego jest analiza fenomenu kultury ch\u0142opskiej. Swoje przemy\u015blenia na temat kultury ch\u0142opskiej przedstawi\u0142 w eseju: Kres kultury ch\u0142opskiej <\/em>(2003). Tez\u0105 by\u0142o stwierdzenie: \u201eBy\u0142a to kultura zgody z losem, afirmuj\u0105ca \u017cycie takie, jakie przypad\u0142o cz\u0142owiekowi w udziale, odpowiadaj\u0105ca na pytanie, jak \u017cy\u0107, kiedy \u017cy\u0107 si\u0119 cz\u0119sto nie dawa\u0142o, jak odnale\u017a\u0107 py\u0142 swojego istnienia w chaosie wszechrzeczy, jak przemija\u0107 z pokor\u0105. Mia\u0142a swoje wyobra\u017cenia z\u0142a i dobra, kary i nagrody, swoje wyobra\u017cenie wieczno\u015bci i wyobra\u017cenie Boga. Chrystus Frasobliwy, to arcydzie\u0142o polskiej sztuki przestrzennej, jest przecie\u017c ch\u0142opskiej proweniencji. To B\u00f3g ch\u0142opskiej doli, zatroskany jak ch\u0142op, biedny jak ch\u0142op i bezradny jak ch\u0142op\u201d. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na istotne elementy tej egzystencji \u2013 przede wszystkim akceptacja w\u0142asnego losu; odnalezienie sensu w\u0142asnej egzystencji; ale jest r\u00f3wnie\u017c wymiar metafizyczny wyobra\u017cenie wieczno\u015bci i Boga. Symbolem tego trudnego \u017cycia jest Chrystus Frasobliwy, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cy ludzkiej biedzie. W kulturze ch\u0142opskiej przechowa\u0142y si\u0119 uniwersalne warto\u015bci takie, jak rodzina, ziemia \u017cywicielka, religia, szacunek dla pracy, szacunek dl starszych. W tej kulturze zawarta jest synteza wielopokoleniowego do\u015bwiadczenia klasy ch\u0142opskiej, w kt\u00f3rej skumulowa\u0142a si\u0119 uniwersalna m\u0105dro\u015b\u0107 \u017cycia \u2013 m\u00f3wi\u0142 pisarz, autor Kamienia na kamieniu, <\/em>w rozmowie z Krystyn\u0105 Nastulank\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n W powie\u015bci Kamie\u0144 na kamieniu<\/em> jest niesamowita sytuacja, pog\u0142\u0119biona aluzja do Biblii, <\/em>pokazuj\u0105ca wp\u0142yw tej Ksi\u0119gi<\/em> na formacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 osobowo\u015bci. Ziemia dla ch\u0142opa stanowi\u0142a swoiste sacrum, o ni\u0105 by\u0142y k\u0142\u00f3tnie, gniewy, zemsty i pomsty za podoranie miedzy, odoranie skiby. Dwie rodziny \u2013 Pietruszk\u00f3w i Pra\u017cuch\u00f3w \u2013 z tego powodu pozostaj\u0105 w permanentnym sporze. Szymon, aktywny uczestnik tych spor\u00f3w, jest w partyzantce, goni\u0105 go Niemcy, nie ma ju\u017c gdzie ucieka\u0107. Przed nim cha\u0142upa Pra\u017cuch\u00f3w, wali w drzwi, otwiera stary Pra\u017cuch, Szymon wchodzi do izby, stara Pra\u017cuchowa, wychyliwszy g\u0142ow\u0119 spod pierzyny, pyta: \u201ePo co tu ten szatan przylaz\u0142?\u201d. Atmosfera staje si\u0119 coraz bardziej napi\u0119ta. Synowie, kt\u00f3rzy kilka razy prali si\u0119 z Szymkiem o miedz\u0119 czy skib\u0119, atakuj\u0105 ojca, po co wpu\u015bci\u0142 do cha\u0142upy zbira. Wtedy \u201ezn\u00f3w si\u0119 stara odezwa\u0142a: si\u0105d\u017a. Zosta\u0142o troch\u0119 kapusty z obiadu. Wstan\u0119 ci przygrzej\u0119. – spu\u015bci\u0142a nogi z \u0142\u00f3\u017cka, nadzia\u0142a chodaki i opasuj\u0105c si\u0119 zapask\u0105 westchn\u0119\u0142a: – Nie powinni\u015bmy si\u0119 rodzi\u0107, kiedy nie umiemy \u017cy\u0107\u201d. Bez trudu mo\u017cemy rozszyfrowa\u0107 przemian\u0119 kobiety, od nienawi\u015bci: po co ten szatan przylaz\u0142, do przebaczenia: si\u0105d\u017a. Przygrzej\u0119 ci kapusty z obiadu. W ostatnim za\u015b zdaniu kobieta wyrazi\u0142a sens egzystencji: jak \u017cy\u0107! Jest to parafraza modlitwy Pa\u0144skiej: \u201eI odpu\u015b\u0107 nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom\u2026\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Wa\u017cnym w\u0105tkiem w powie\u015bciach i dramatach Wies\u0142awa My\u015bliwskiego s\u0105 rozwa\u017cania o nowoczesno\u015bci, cywilizacji i tradycji, zw\u0142aszcza tradycji kultury ch\u0142opskiej. To wypieranie starego nowym nie zawsze jest najlepsze, bo przede wszystkim trzeba si\u0119 wyzby\u0107 przyzwyczajenia. Wida\u0107 to, kiedy Stasiek, brat Szymona, przedstawia ojcu projekt nowego domu z werand\u0105, weneckimi oknami, pod\u0142og\u0105 z desek, a ojciec prosi, aby w kuchni przynajmniej zosta\u0142a gliniana polepa, bo jak w ub\u0142oconych butach chodzi\u0107 po pod\u0142odze? Albo kiedy w\u0142adze zalecaj\u0105 likwidowa\u0107 strzechy, zamienia\u0107 je na dach\u00f3wk\u0119 lub blach\u0119, na co Szymon nie wyra\u017ca zgody. Now\u0105 drog\u0119 zrobiono przez wie\u015b, wyprostowano zakr\u0119ty, wyasfaltowano, jedzie si\u0119 po niej jak po stole, tylko droga podzieli\u0142a wie\u015b, s\u0105siad nie mo\u017ce przej\u015b\u0107 na drug\u0105 stron\u0119 do s\u0105siada, aby porozmawia\u0107, zakurzy\u0107 skr\u0119ta, bo ci\u0105gle je\u017cd\u017c\u0105 samochody. Ofiar\u0105 tej drogi zosta\u0142 Szymon. T\u0119 ostr\u0105 opozycyjno\u015b\u0107 starego (tradycji) z nowym wida\u0107 tak\u017ce w Requiem dla gospodyni. <\/em>Dawniej przychodzili s\u0105siedzi na czuwanie przy zmar\u0142ym, jedli kapust\u0119, b\u00f3b a teraz trzeba wieprzka zabi\u0107, wyroby zrobi\u0107, w\u00f3dk\u0119 kupi\u0107\u2026 ju\u017c czas, a nie ma nikogo. Gospodarz zaprasza przypadkowych go\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Czytaj\u0105c powie\u015bci Wies\u0142awa My\u015bliwskiego mamy ochot\u0119 szuka\u0107 i rozszyfrowywa\u0107 tropy biograficzne i autobiograficzne. Najbardziej oczywiste s\u0105 one w Widnokr\u0119gu. <\/em>Ale pytany o to autor odpowiada\u0142, \u017ce na pewno s\u0105 w powie\u015bci sprawy, wydarzenia, miejsca, ludzie, z kt\u00f3rymi si\u0119 zetkn\u0105\u0142, kt\u00f3re widzia\u0142, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142, ale czy przedstawi\u0142 je w powie\u015bci tak, jak one w rzeczywisto\u015bci przebiega\u0142y czy wygl\u0105da\u0142y?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Ko\u0144cz\u0105c to kr\u00f3tkie jubileuszowe przypomnienie dorobku Wielkiego Pisarza sk\u0142adam Mu \u017cyczenia pomy\u015blno\u015bci, si\u0142 tw\u00f3rczych i mimo wszystko powrotu do pracy tw\u00f3rczej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wies\u0142aw My\u015bliwski du\u017co i cz\u0119sto m\u00f3wi o j\u0119zyku, jako tworzywie literatury, o jego i jej funkcjach spo\u0142ecznych, poznawczych i powo\u0142uje si\u0119 na filozofa Ludwiga Wittgensteina: \u201egranice mojego j\u0119zyka oznaczaj\u0105 granice mojego \u015bwiata\u201d. S\u0105dz\u0119, \u017ce bohater Nagiego sadu st\u0105d wywi\u00f3d\u0142 sw\u00f3j sceptycyzm: \u201emo\u017ce tylko opowiedziany jestem i temu zawdzi\u0119czam swoje istnienie? [\u2026] bo i tak w ko\u0144cu ka\u017cdy jest na tyle, na ile opowiedziany zostanie albo sam si\u0119 innym opowie\u201d.[…]
\nWa\u017cnym w\u0105tkiem w powie\u015bciach i dramatach Wies\u0142awa My\u015bliwskiego s\u0105 rozwa\u017cania o nowoczesno\u015bci, cywilizacji i tradycji, zw\u0142aszcza tradycji kultury ch\u0142opskiej. To wypieranie starego nowym nie zawsze jest najlepsze, bo przede wszystkim trzeba si\u0119 wyzby\u0107 przyzwyczajenia…<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":5440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[73,39,12,232],"tags":[],"class_list":["post-5168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-literatura","category-spoleczenstwo","category-stanislaw-zak"],"yoast_head":"\n