M\u0142odsze pokolenie, oswojone z najnowszymi osi\u0105gni\u0119ciami technik komputerowych, zapewne od razu \u201ewyczuwa\u201d sedno pewnych zjawisk zwi\u0105zanych z u\u017cywaniem komputer\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci, jakie stwarzaj\u0105. Cyberprzestrze\u0144 to po prostu swego rodzaju \u201emiejsce\u201d dziania si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnych aktywno\u015bci, jakim mo\u017cna si\u0119 oddawa\u0107 przy u\u017cyciu odpowiednio zaprogramowanego komputera: czy to w wersji stacjonarnej, przeno\u015bnej lub podr\u0119cznej jak smartfon. \u201eMiejsce\u201d czy ta osobliwa informatyczna \u201eprzestrze\u0144\u201d wytwarzana jest poprzez sie\u0107 po\u0142\u0105czonych komputer\u00f3w, kt\u00f3re b\u0142yskawicznie przesy\u0142aj\u0105 sobie zmagazynowane w nich informacje. Historia rozwoju technologii komputerowych i informatycznych pokazuje, \u017ce narz\u0119dzie niezwykle sprawnego i szybkiego dokonywania operacji logicznych i matematycznych, jakim jest komputer, mo\u017cna zastosowa\u0107 w najr\u00f3\u017cniejszych celach, nie tylko do \u0142atwego i szybkiego dokonywania bardzo skomplikowanych operacji matematycznych. Istot\u0105 dzia\u0142ania komputera jest wykonywanie ci\u0105gu operacji matematycznych i logicznych zgodnie z napisanym wcze\u015bniej programem. Komputer do swego dzia\u0142ania potrzebuje danych wej\u015bciowych, na kt\u00f3rych dokona wspomnianych operacji i przedstawi ich wyniki w wybranej formie \u2013 wy\u015bwietlenia liczb, wykonania wykresu, wydruku, obrazu, wygenerowania d\u017awi\u0119ku, uruchomienia odpowiednich maszyn czy urz\u0105dze\u0144 itd. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w tzw. krajach rozwini\u0119tych ludzie \u017cyj\u0105 w \u015bwiecie niemal\u017ce ca\u0142kowicie skomputeryzowanym, gdzie coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 czynno\u015bci mo\u017ce by\u0107 wspomagana poprzez u\u017cycie odpowiednio zaprogramowanych komputer\u00f3w. Obecnie prawie ka\u017cde zaawansowane technologicznie urz\u0105dzenie albo samo jest wyspecjalizowanym komputerem (jak laptop, telefon kom\u00f3rkowy, tablet, smartfon czy p\u0142aski telewizor), albo jest sterowane komputerowo (samochody, windy, samoloty, pralki, lod\u00f3wki, maszyny produkcyjne itd.). <\/p>\n\n\n\n
Momentem prze\u0142omowym w rozwoju technologiczno \u2013 cywilizacyjnym wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata by\u0142o wynalezienie i udost\u0119pnienie do masowego u\u017cycia sieci Internet \u2013 czyli bli\u017cej nieokre\u015blonej, dzi\u015b ju\u017c ogromnej ilo\u015bci po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 komputer\u00f3w przesy\u0142aj\u0105cych i przetwarzaj\u0105cych dane, gdzie ka\u017cdy dysponuj\u0105cy odpowiednim urz\u0105dzeniem mo\u017ce si\u0119 z ni\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 i korzysta\u0107 z jej zasob\u00f3w oraz mo\u017cliwo\u015bci komunikacyjnych. W po\u0142\u0105czeniu z wynalezieniem urz\u0105dze\u0144 do przechowywania i udost\u0119pniania ogromnych ilo\u015bci danych, komputery jako pojedyncze urz\u0105dzenia albo po\u0142\u0105czone w sie\u0107 stwarzaj\u0105 osza\u0142amiaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci ich wykorzystywania, stanowi\u0105c nowe, niesamowite, bo uniwersalne narz\u0119dzie r\u00f3\u017cnorodnego dzia\u0142ania i tworzenia. <\/p>\n\n\n\n
Z kolei kluczow\u0105 spraw\u0105 w zastosowaniu techniki komputerowej by\u0142o odkrycie, \u017ce mo\u017cna zastosowa\u0107 komputery nie tylko to operacji matematycznych, ale i geometrycznych, kt\u00f3re polegaj\u0105 na jakim\u015b odwzorowaniu r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w na p\u0142aszczy\u017anie i w przestrzeni. Oczywi\u015bcie geometria zajmowa\u0142a si\u0119 obiektami \u201egeometrycznymi\u201d \u2013 bry\u0142ami, figurami p\u0142askimi, liniami i innymi tworami, ale przecie\u017c ze wzgl\u0119du posiadanie wymiar\u00f3w przez ka\u017cdy byt materialny, mo\u017cna go potraktowa\u0107 jako swego rodzaju bry\u0142\u0119, dla kt\u00f3rej tylko trzeba znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 formu\u0142\u0119 matematyczn\u0105 opisuj\u0105c\u0105 jego kszta\u0142t przestrzenny (wygl\u0105d) i umiejscowienie. Wsp\u00f3\u0142czesne komputery umo\u017cliwiaj\u0105 dokonywanie operacji w przestrzeni tr\u00f3jwymiarowej, natomiast wcze\u015bniej mo\u017cliwe by\u0142o tylko przetwarzanie obraz\u00f3w, a wi\u0119c swego rodzaju operacji na p\u0142aszczy\u017anie. Poza stosunkowo prostymi (koncepcyjnie, bo nie matematycznie i komputerowo) operacjami odwzorowania realnych obiekt\u00f3w i umiejscawiania ich w przestrzeni, pr\u00f3bowano znajdowa\u0107 formu\u0142y matematycznie opisuj\u0105ce ruch czy inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci rzeczy \u2013 dzia\u0142anie, zachowanie w odpowiednich warunkach, itd., co umo\u017cliwi\u0142o przeprowadzanie r\u00f3\u017cnych symulacji, zachowa\u0144, dzia\u0142a\u0144, itp. Innymi s\u0142owy dzi\u0119ki komputerom, programom i pami\u0119ciom sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe odwzorowanie obiekt\u00f3w realnego \u015bwiata w systemach komputerowych i nawet jaka\u015b analiza i symulacja ich dzia\u0142ania czy w\u0142asno\u015bci dynamicznych. Pomijaj\u0105c ju\u017c fakt, ze dzi\u0119ki sprz\u0119\u017ceniu komputer\u00f3w z r\u00f3\u017cnymi urz\u0105dzeniami peryferyjnymi, jak kamery, mikrofony, termometry czy inne mierniki lub odbiorniki, mo\u017cliwa sta\u0142a si\u0119 rejestracja ogromnych ilo\u015bci danych. Ju\u017c nie tylko ca\u0142a telekomunikacja radiowa i telefoniczna, e-mail\u2019owa jest rejestrowana i przetwarzana, ale r\u00f3wnie\u017c obrazy czy filmy z coraz liczniejszych kamer. <\/p>\n\n\n\n
Jak wspomniano, komputery umo\u017cliwiaj\u0105 przetwarzanie danych zgodnie z napisanym uprzednio programem, a nie tylko ich magazynowanie, a potem prezentowanie w postaci stron internetowych, portali czy cho\u0107by popularnych map. Zatem komputer po po\u0142\u0105czeniu go z odpowiednimi czujnikami i urz\u0105dzeniami wykonawczymi zaczyna pe\u0142ni\u0107 funkcje coraz bardziej podobne do istot \u017cywych: ro\u015blinnych (regulacja czego\u015b i samoregulacja), zwierz\u0119cych – jak rozpoznawanie obiekt\u00f3w i stan\u00f3w rzeczy i reagowanie zgodnie z programem, a tak\u017ce ni\u017cszych czynno\u015bci ludzkich – kt\u00f3re cz\u0142owiek po rozpoznaniu ich przebiegu u siebie i zrozumieniu ich natury oraz zasad dzia\u0142ania – mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 przek\u0142ada\u0107 na j\u0119zyk informatyki i pozostawia\u0107 ich wykonanie maszynom. I w ten spos\u00f3b coraz wi\u0119cej ni\u017cszych funkcji ludzkich mo\u017ce by\u0107 wykonywane przez maszyn\u0119 sprz\u0119\u017con\u0105 z komputerem, jak liczenie, gotowanie, pieczenie, produkcja r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w czy nawet gra w szachy, gdzie podobno komputer po raz pierwszy w historii pokona\u0142 w jakiej\u015b rozgrywce aktualnego arcymistrza szachowego. <\/p>\n\n\n\n
Celowo nale\u017cy tu zaznaczy\u0107, \u017ce komputery sprz\u0119\u017cone z r\u00f3\u017cnymi czujnikami i urz\u0105dzeniami wykonawczymi b\u0119d\u0105 mog\u0142y na\u015bladowa\u0107 tylko funkcje ni\u017csze, zwi\u0105zane z cielesno\u015bci\u0105 i materialno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, same natomiast jako materialne nie b\u0119d\u0105 w stanie nigdy wykonywa\u0107 funkcji wy\u017cszych, kt\u00f3re u cz\u0142owieka s\u0105 wykonywane przez w\u0142adze niematerialne, a wi\u0119c intelekt i wol\u0119, ale oczywi\u015bcie we wsp\u00f3\u0142pracy z odpowiednimi w\u0142adzami cielesnymi. Szumne u\u017cywanie terminu \u201esztuczna inteligencja\u201d (skr\u00f3t ang. AI) niczego tu nie zmieni, owszem mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce z post\u0119puj\u0105cym poznaniem proces\u00f3w poznawczych (czym zajmuje si\u0119 dyscyplina zwana kognitywistyk\u0105) czy decyzyjnych cz\u0142owieka (r\u00f3\u017cne logiki dzia\u0142ania) i pr\u00f3bami przek\u0142adania ich na j\u0119zyk komputer\u00f3w, coraz wi\u0119cej tych funkcji b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wykona\u0107 komputer z odpowiednio sprz\u0119\u017conymi urz\u0105dzeniami wej\u015bcia-wyj\u015bcia. <\/p>\n\n\n\n
Niemniej jednak nigdy maszyna nie uzyska samo\u015bwiadomo\u015bci i refleksyjno\u015bci, nie zaprogramuje si\u0119 sama, nie b\u0119dzie w stanie poznawa\u0107 abstrakcyjnie istoty nowych przedmiot\u00f3w, nie b\u0119dzie na tej podstawie podejmowa\u0107 decyzji, nie b\u0119dzie w stanie tworzy\u0107. Owszem b\u0119dzie w stanie wspomaga\u0107 cz\u0142owieka w tych czynno\u015bciach (jak np. automatyczny pilot w samolocie czy coraz cz\u0119\u015bciej w samochodach), ale go nie zast\u0105pi w sytuacjach wykraczaj\u0105cych poza mo\u017cliwo\u015bci i procedury przewidziane w programie. Oczywi\u015bcie nawet nale\u017ca\u0142oby sobie \u017cyczy\u0107, \u017ceby maszyny i komputery zast\u0119powa\u0142y cz\u0142owieka w tych \u201epodludzkich\u201d czynno\u015bciach, zw\u0142aszcza w r\u00f3\u017cnych ci\u0119\u017ckich i niebezpiecznych pracach czy w takich warunkach dzia\u0142ania, albo nawet i tych l\u017cejszych, a\u017c do ca\u0142kowitego wyeliminowania konieczno\u015bci pracy zarobkowej. A wtedy ludzie mogliby spokojnie zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym, do czego s\u0105 w\u0142a\u015bciwie przeznaczeni z natury \u2013 do \u017cycia osobowego i rozwoju swych w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci na wszelkich p\u0142aszczyznach \u2013 intelektualnej (poznanie, odkrywanie, rozumienie rzeczywisto\u015bci \u2013 nauka), wolitywnej \u2013 coraz doskonalsze dzia\u0142ania we wzajemnej przyja\u017ani i mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy sob\u0105, w rodzinie czy pa\u0144stwie, a\u017c do mi\u0142o\u015bci Boga (religia), a tak\u017ce tw\u00f3rczej \u2013 zar\u00f3wno w zakresie sztuk pi\u0119knych, jak i u\u017cytecznych (technika). Oczywi\u015bcie jak zaznaczono powy\u017cej, cz\u0142owiek zawsze b\u0119dzie musia\u0142 nadzorowa\u0107, usprawnia\u0107 czy wspiera\u0107 dzia\u0142ania maszyn i komputer\u00f3w, ale do tego wystarczy tylko niewielka cze\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 odpowiednio wyszkolonych technik\u00f3w czy specjalist\u00f3w z dziedzin, w kt\u00f3rych stosowane b\u0119d\u0105 komputery. Ponadto zawsze znajd\u0105 si\u0119 jakie\u015b prace, kt\u00f3rych maszyna nie b\u0119dzie w stanie wykona\u0107, o szczeg\u00f3lnym charakterze czy w trudnych warunkach. <\/p>\n\n\n\n
To wszystko uwyra\u017ania pewne niebezpiecze\u0144stwo zwi\u0105zane z rozwojem technik komputerowych, informatyzacji i robotyzacji. Mianowicie zaczynaj\u0105 stanowi\u0107 one quasi-\u015bwiat (\u015bwiat wirtualny, cyberprzestrze\u0144 itp.), b\u0119d\u0105cy \u201e\u015bwiatem samym w sobie\u201d i poprzez powszechne zastosowanie technologii anga\u017cuj\u0105 (niejako \u201ewci\u0105gaj\u0105\u201d) w ten \u015bwiat coraz wi\u0119cej ludzi, ze wzgl\u0119du na masow\u0105 obecno\u015b\u0107 w codziennym \u017cyciu i po\u015bredniczenie czy wspieranie coraz wi\u0119kszej liczby r\u00f3\u017cnych funkcji. A zatem maszyny sterowane elektronicznie po\u015brednicz\u0105 w realnych interakcjach z realnymi rzeczami czy osobami. Do\u015b\u0107 wskaza\u0107 tylko na oczywisty fakt komunikacji, gdzie coraz mniej czasu ludzie \u2013 zw\u0142aszcza m\u0142odzi \u2013 zaczynaj\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 na kontakty osobiste, a wybieraj\u0105 komunikacj\u0119 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych urz\u0105dze\u0144 mobilnych na portalach czy poprzez programy pocztowe, r\u00f3\u017cne komunikatory. I chocia\u017c umo\u017cliwiaj\u0105 one kontaktowanie si\u0119 natychmiastowe i z dowolnymi niemal osobami rozsianymi po ca\u0142ym \u015bwiecie, to jednak \u2013 jak si\u0119 zdaje – \u201eilo\u015b\u0107 nie przejdzie w jako\u015b\u0107\u201d i wirtualna komunikacja nie zast\u0105pi realnej. Podobnie dzia\u0142ania w wirtualnym \u015bwiecie nie zast\u0105pi\u0105 realnych dzia\u0142a\u0144 i oddzia\u0142ywa\u0144 z realnymi osobami w realnej rzeczywisto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
A zatem pojawia si\u0119 realne niebezpiecze\u0144stwo zast\u0119powania \u015bwiata realnego \u015bwiatem wirtualnym i coraz wi\u0119kszego poddawania si\u0119 ludzi i \u015bwiata realnego wymogom stawianym przez informatyzacj\u0119 i komputeryzacj\u0119 czy robotyzacj\u0119, pomieszania praw dzia\u0142ania realnego \u015bwiata z prawami wirtualnego \u015bwiata, tw\u00f3rczo\u015bci w wirtualnym \u015bwiecie z tworzeniem w realnym \u015bwiecie, \u017cycia cz\u0142owieka w po\u0142\u0105czeniu ze \u015bwiatem wirtualnym (swego rodzaju \u201ehybrydyzacja\u201d) zamiast w \u015bwiecie realnym. Bowiem zasadniczo w \u015bwiecie wirtualnym mamy do czynienia ze znakami rzeczy, ich reprezentacjami, a nie z nimi samymi. Nawet obraz czy d\u017awi\u0119k z komputera czy smartfonu jest tylko cyfrow\u0105 reprezentacj\u0105 i odtworzeniem w urz\u0105dzeniu d\u017awi\u0119k\u00f3w czy barw , odpowiadaj\u0105cych g\u0142osom czy obrazom pochodz\u0105cym z realnych przedmiot\u00f3w: os\u00f3b i rzeczy. Cz\u0142owiek natomiast musi by\u0107 i \u017cy\u0107 w realnym \u015bwiecie, gdy\u017c tylko realne byty jako prawdziwe spe\u0142niaj\u0105 go poznawczo, bogac\u0105c jego intelekt, budz\u0105 jego prawdziwe po\u017c\u0105danie czy mi\u0142o\u015b\u0107 i staj\u0105 si\u0119 celem jego dzia\u0142ania, a po ich osi\u0105gni\u0119ciu realnie na niego oddzia\u0142uj\u0105 swym dobrem. Podobnie jest i z dziedzin\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci, gdzie to realny \u015bwiat musi zosta\u0107 przekszta\u0142cony i dostosowany do cz\u0142owieka, aby m\u00f3g\u0142 on \u017cy\u0107 po ludzku, a ponadto i sam cz\u0142owiek musi si\u0119 doskonali\u0107 poprzez prac\u0119 nad sob\u0105, poprzez doskonalenie swojego dzia\u0142ania w stosunku do realnych os\u00f3b i rzeczy, a nie tylko tworz\u0105c w wirtualnym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142a zatem wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107, cyberprzestrze\u0144 z wszelkimi mo\u017cliwo\u015bciami, jakie oferuje, ma o tyle sens, o ile wspomaga \u017cycie realnego cz\u0142owieka i usprawnia je w d\u0105\u017ceniu do i realizowaniu jego \u2013 wspomnianych wy\u017cej \u2013 w\u0142a\u015bciwych mu cel\u00f3w osobowych. Jak ka\u017cde narz\u0119dzie mo\u017ce to wszystko by\u0107 nadu\u017cyte b\u0105d\u017a nieumiej\u0119tnie wykorzystane. Ze wzgl\u0119du jednak na mo\u017cliwo\u015bci techniczne i technologiczne, istnieje coraz wi\u0119ksze niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce dla wielu ludzi wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107 coraz bardziej b\u0119dzie zast\u0119powa\u0107 realne \u017cycie w realnym \u015bwiecie, gdzie cz\u0142owiek b\u0119dzie sobie sam tworzy\u0142 swe wirtualne \u015bwiaty i zamyka\u0142 si\u0119 w nich, ew. udost\u0119pnia\u0142 je innym i dzieli\u0142 z kolei ich \u015bwiaty, r\u00f3wnie wirtualne, wymy\u015blone, a wtedy zast\u0105pi to realne kontakty w realnym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n
Omawiane kiedy\u015b zagro\u017cenie \u201emediatyzacji\u201d rzeczywisto\u015bci dzi\u0119ki rozwojowi technologii komputerowej wchodzi obecnie na wy\u017cszy poziom \u2013 mianowicie jej \u201ewirtualizacji\u201d. Oderwani od realnej rzeczywisto\u015bci, poznania jej praw, wymog\u00f3w funkcjonowania w niej i jej przetwarzania poprzez sztuk\u0119 i technik\u0119, ludzie coraz bardziej pogr\u0105\u017caj\u0105 si\u0119 w wirtualne \u015bwiaty i regu\u0142y nimi kieruj\u0105ce. A regu\u0142y tam panuj\u0105ce s\u0105\u2026 wytworzone w dowolny spos\u00f3b, mog\u0105 podlega\u0107 zmianom i niemal dowolnej tw\u00f3rczo\u015bci. W realnej rzeczywisto\u015bci wszystko ma swoj\u0105 natur\u0119, okre\u015blon\u0105 struktur\u0119, podlega jakim\u015b prawom przyrody, a zakres zmienno\u015bci jest ustalony i okre\u015blony. Taki \u015bwiat stanowi miar\u0119 naszego poznania, stanowi jego tre\u015b\u0107 i punkt odniesienia, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o prawdzie \u2013 zgodno\u015bci poznania z rzeczywisto\u015bci\u0105 obiektywn\u0105. A je\u015bli rzeczywisto\u015b\u0107 jest do\u015b\u0107 dowolnie kreowana w wirtualnym \u015bwiecie, wtedy co stanie si\u0119 z prawd\u0105? Zostanie zast\u0105piona zmienno\u015bci\u0105 i pluralizmem kreacji. \u201eJe\u015bli chcesz uzyska\u0107 dost\u0119p do mojego \u015bwiata, musisz przestrzega\u0107 moich praw\u201d. Ja z kolei musz\u0119 si\u0119 zdystansowa\u0107 od swoich, chc\u0105c by\u0107 w \u015bwiecie kogo\u015b innego. Skutkiem tego mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 coraz wi\u0119ksza subiektywizacja \u017cycia, zamykania si\u0119 w sobie i swoich \u201ewytworzonych \u015bwiatach\u201d (coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 termin \u201e\u015bwiaty mo\u017cliwe\u201d), modulowana tylko w\u0142asnymi ch\u0119ciami czy \u201ewidzimisi\u0119\u201d. Czy tu jest mo\u017cliwa jaka\u015b prawdziwa wsp\u00f3lnota? Tak, ale tylko bior\u0105ca si\u0119 ze zgodno\u015bci czy wsp\u00f3lnoty wolno\u015bciowej kreacji subiektywnych \u015bwiat\u00f3w \u2013 emocji, my\u015bli, pogl\u0105d\u00f3w, wyobra\u017ce\u0144. <\/p>\n\n\n\n
Coraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 sp\u0119dzanego czasu w \u201ewirtualnej rzeczywisto\u015bci\u201d powoduje zanik kontaktu z realn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 i nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 jej rozpoznawania, rozumienia, reagowania na to, co si\u0119 dzieje, zachowania si\u0119 czy znalezienia si\u0119 w niej. Realna rzeczywisto\u015b\u0107 jako wymagaj\u0105ca wysi\u0142ku poznawczego, aktywno\u015bci w dzia\u0142aniu zgodnie z natur\u0105 rzeczy i prawami przyrody, tw\u00f3rczo\u015bci r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dniaj\u0105cej natur\u0119 tworzywa czy prawa dzia\u0142ania rzeczy, stopniowo staje si\u0119 obca, zimna i ciemna, bo trudna do rozpoznania i pokonania czy przekszta\u0142cenia, w por\u00f3wnaniu do \u201ezaistnienia\u201d w wirtualnej. A przecie\u017c – jak ju\u017c wspomniano – tylko realna rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017ce da\u0107 cz\u0142owiekowi spe\u0142nienie, pod warunkiem, \u017ce cz\u0142owiek w odpowiedni spos\u00f3b odnosi si\u0119 do niej i w niej \u017cyje \u2013 poznaje, dzia\u0142a i tworzy. Bez niej ludzie staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wyobcowani z niej, a poniewa\u017c gdzie\u015b cz\u0142owiek musi \u017cy\u0107 i co\u015b robi\u0107, \u201ejedyn\u0105 alternatyw\u0105\u201d pozostaje ju\u017c tylko \u015bwiat wirtualny. A wtedy ludzie staj\u0105 si\u0119 jakby coraz bardziej w nim zamkni\u0119ci czy uwi\u0119zieni, z nim wi\u0105\u017c\u0105 swe marzenia, sposoby ich realizacji, ekspresji siebie, nawi\u0105zywanie kontakt\u00f3w, znajomo\u015bci itd. Wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107 staje si\u0119 swego rodzaju \u201ewirtualnym obozem koncentracyjnym\u201d, gdzie dos\u0142ownie koncentruje si\u0119 \u017cycie coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci jej uczestnik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Niestety zagro\u017cenia, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej ewidentne dzi\u0119ki rozwojowi i powszechnemu zastosowaniu techniki komputerowej, nie s\u0105 nowe. Rzeczywisto\u015b\u0107 i jej poznanie czy dzia\u0142anie w niej zgodnie z realnymi zasadami czy prawami byt\u00f3w zawsze stanowi\u0142a pewn\u0105 trudno\u015b\u0107. Zawsze te\u017c istnia\u0142a pokusa kapitulacji i w miejsce realnych dzia\u0142a\u0144 stosowania jakich\u015b pozor\u00f3w, maskowania si\u0119, udawania, a w dodatku manipulowania innymi, zwodzenia ich i zniewalania, wr\u0119cz og\u0142upiania. Dzi\u0119ki technologii komputerowej dzi\u015b szczeg\u00f3lnie \u0142atwo jest oderwa\u0107 si\u0119 od \u015bwiata i zanurzy\u0107 w wirtualnej rzeczywisto\u015bci. Dawniej takie mo\u017cliwo\u015bci stwarza\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju u\u017cywki, przenosz\u0105ce cz\u0142owieka w \u201einny \u015bwiat\u201d dozna\u0144, odczu\u0107, emocji, wizji czy \u015bwiat jego subiektywnych kreacji. I cho\u0107 taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnia\u0142a od zawsze, gdy\u017c opiera si\u0119 na naturalnych zdolno\u015bciach poznawczych i tw\u00f3rczych cz\u0142owieka, to jednak obecnie istnieje szczeg\u00f3lne niebezpiecze\u0144stwo jej nadu\u017cywania i pokierowania ni\u0105 w niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b. <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cliwo\u015bci te dawniej przejawia\u0142y si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci poetyckiej, literackiej, teatralnej (a obecnie filmowej i komputerowej), gdzie tw\u00f3rca poprzez wytworzenie dzie\u0142a, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce kreuje pewien fikcyjny scenariusz wydarze\u0144, przebieg dzia\u0142a\u0144 czy fabu\u0142\u0119. Jednak\u017ce w tego rodzaju tw\u00f3rczo\u015bci chodzi\u0142o o to, by by\u0142a ona jak najbardziej realistyczna, upodobniona do \u015bwiata realnego w tym celu, by odbiorca (widz, czytelnik) mia\u0142 z\u0142udzenie realno\u015bci po to, by w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w przebieg akcji i \u015bwiadomie j\u0105 prze\u017cy\u0142. Ale \u00f3w przebieg mia\u0142 by\u0107 racjonalnie pokierowany przez autora (re\u017cysera) w ten spos\u00f3b, by przybli\u017cy\u0107 pewn\u0105 prawd\u0119 o cz\u0142owieku i \u015bwiecie oraz pokaza\u0107 prawd\u0119, dobro i pi\u0119kno, a tak\u017ce zach\u0119ci\u0107 do jego poznawania, na\u015bladowania czy pod\u0105\u017cania za nim ew. zdobywania go. <\/p>\n\n\n\n
Tego rodzaju sztuka ju\u017c od czas\u00f3w zarysowania jej teorii w staro\u017cytno\u015bci mia\u0142a charakter ewidentnie wychowawczy. I to do tego stopnia, \u017ce jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w staro\u017cytno\u015bci – Platon – postulowa\u0142, \u017ce nawet powinna by\u0107 poddana odpowiednim rygorom i kontrolowana przez rz\u0105dz\u0105cych pa\u0144stwem, a w razie niepos\u0142usze\u0144stwa pewnym kanonom czy wytycznym poeci czy inni tw\u00f3rcy mieli zosta\u0107 wyp\u0119dzenie z pa\u0144stwa, co uchodzi\u0142o wtedy za najci\u0119\u017csz\u0105 kar\u0119. Staro\u017cytno\u015b\u0107 silnie zorientowana wychowawczo, ceni\u0105ca cnot\u0119 jako co\u015b najwa\u017cniejszego dla cz\u0142owieka, widzia\u0142a w sztuce \u015brodek czy narz\u0119dzie niesamowitego oddzia\u0142ywania wychowawczego, kt\u00f3re nadu\u017cyte mog\u0142o prowadzi\u0107 do niewyobra\u017calnych szk\u00f3d moralnych. <\/p>\n\n\n\n
Tak wi\u0119c celem tak wytworzonych dzie\u0142 by\u0142o z jednej strony chwilowe oderwanie cz\u0142owieka od codzienno\u015bci po to, by niejako wydoby\u0107 z niej to, co prawdziwe, pi\u0119kne i dobre i by przez to przywr\u00f3ci\u0107 sens \u017cycia w \u015bwiecie jako racjonalnym i r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwym do rozumnego przekszta\u0142cania go i dostosowania do potrzeb cz\u0142owieka, r\u00f3wnie\u017c w dziedzinie \u017cycia spo\u0142ecznego. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie tre\u015bci\u0105 czy nawet intencj\u0105 sztuki sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rzeczy niewiele maj\u0105ce wsp\u00f3lnego z tymi antycznymi kanonami jej uprawiania. Stanowi to dodatkow\u0105 trudno\u015b\u0107 i zarazem zagro\u017cenie zwi\u0105zane z jej odbiorem. Jednak co warte zauwa\u017cenia, w wyniku zastosowania nowych technik i technologii do procesu przekazu sztuki, zmieni\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 radykalnie spos\u00f3b jej odbierania i wp\u0142yw na \u017cycie. Z wprowadzeniem telewizji i kina wraz z mn\u00f3stwem gatunk\u00f3w filmowych sztuka (zasadniczo w tym obszarze, cho\u0107 nie tylko) posiadaj\u0105ca jako naczelny cel wychowanie czy doskonalenie cz\u0142owieka, zosta\u0142a zredukowana do pe\u0142nienia funkcji przewa\u017cnie rozrywkowej (a z czasem reklamowej i propagandowej). Z tego te\u017c powodu zacz\u0119\u0142a bardziej odrywa\u0107 si\u0119 od rzeczywisto\u015bci na rzecz du\u017co swobodniejszej kreacji, stanowi\u0105c coraz bardziej \u201e\u015bwiat sam w sobie\u201d i dla siebie, gdzie \u015bwiat realny by\u0142 tylko pewn\u0105 inspiracj\u0105 i odskoczni\u0105 do kreowania nowych rzeczywisto\u015bci, bez \u017cadnej intencji powrotu do tej realnej. <\/p>\n\n\n\n
Proces ten zosta\u0142 wzmocniony przez zastosowanie technik komputerowych, u\u0142atwiaj\u0105cych masow\u0105 komunikacj\u0119 i natychmiastow\u0105 interakcj\u0119 r\u00f3wnie\u017c w skali masowej dzi\u0119ki zaistnieniu tzw. \u201eportali spo\u0142eczno\u015bciowych\u201d. I w tym momencie w zasadzie ka\u017cdy mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 \u2013 kreatorem swej w\u0142asnej wirtualnej rzeczywisto\u015bci, do kt\u00f3rej mo\u017ce zaprosi\u0107 innych uczestnik\u00f3w. Tutaj mo\u017ce swobodnie kreowa\u0107 obraz samego siebie, z niewielkimi tylko, koniecznymi ograniczeniami w postaci zwi\u0105zku z realnymi warunkami, w kt\u00f3rych dany cz\u0142owiek z konieczno\u015bci \u017cyje. \u015awiat realny z jego prawami i wymaganiami w coraz mniejszym stopniu stanowi punkt odniesienia do tych kreacji, a dodatkowo \u2013 co wa\u017cniejsze, r\u00f3wnie\u017c w coraz mniejszym stopniu stanowi pole aktywno\u015bci \u017cyciowej, trac\u0105c na rzecz przebywania i przemieszczania si\u0119 pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi kreowanymi \u015bwiatami wirtualnymi, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych powstaj\u0105 ca\u0142e spo\u0142eczno\u015bci \u2013 uczestnik\u00f3w zbiorowych gier, prezentacji filmowych, wydarze\u0144 artystycznych, modowych, sportowych, a nawet politycznych. Zamiast wsp\u00f3lnie uda\u0107 si\u0119 na polowanie czy cho\u0107by \u0142owienie ryb albo wypraw\u0119 g\u00f3rsk\u0105 czy do lasu, uruchamia si\u0119 komputer i wywo\u0142uje z jego pami\u0119ci odpowiedni\u0105 gr\u0119, w kt\u00f3r\u0105 w dodatku mo\u017cna gra\u0107 w sieci z innymi uczestnikami cyber-\u015bwiata. Aktywno\u015b\u0107 taka jest o wiele bardziej absorbuj\u0105ca od zwyk\u0142ego ogl\u0105dania film\u00f3w przygodowych, bo daje mo\u017cliwo\u015bci interakcji i z\u0142udzenia brania udzia\u0142u w realnym wydarzeniu. A dodatkowo jest o wiele \u0142atwiejsza \u2013 realna wyprawa w g\u00f3ry czy na pustyni\u0119 wymaga \u015brodk\u00f3w, planowania, umiej\u0119tno\u015bci, si\u0142y fizycznej i odporno\u015bci, rozwagi i roztropno\u015bci, a nawet m\u0119stwa w trudnych sytuacjach. <\/p>\n\n\n\n
St\u0105d te\u017c i np. polityka ulega swoistemu \u201ezwirtualizowaniu\u201d, gdzie wypowiedzi, interpretacje, a nawet dzia\u0142ania podlegaj\u0105 prezentacjom medialnym, interpretacjom, ocenom czy wyborom (\u201epolubieniom\u201d) w gronie internetowej, wirtualnej spo\u0142eczno\u015bci u\u017cytkownik\u00f3w medi\u00f3w. Nawet najbardziej s\u0142uszne realne dzia\u0142anie polityczne mo\u017ce zosta\u0107 zmarginalizowane, o\u015bmieszone, przeinterpretowane itp. Z drugiej strony kompletna fikcja polityczna bez \u017cadnego znaczenia (w kategoriach realistycznej polityki) mo\u017ce zosta\u0107 przedstawiona jako co\u015b wyj\u0105tkowego, wa\u017cnego, czy z drugiej strony niebezpiecznego, na co koniecznie trzeba reagowa\u0107. A co najgorsze, na tej podstawie podejmowane mog\u0105 by\u0107 dzia\u0142ania urz\u0119dnik\u00f3w czy w\u0142adz. Zachowania, sposoby my\u015blenia czy reagowania z wirtualnego \u015bwiata mog\u0105 zosta\u0107 przeniesione do realnego czy swoi\u015bcie \u201enarzucane na niego\u201d. Mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do wyalienowania si\u0119 podejmowanych dzia\u0142a\u0144 politycznych czy ekonomicznych od realnego dobra spo\u0142eczno\u015bci (dobra wsp\u00f3lnego), co doprowadzi do dominacji pseudopolityki i pseudoekonomii w \u017cyciu spo\u0142ecznym, a w konsekwencji os\u0142abienia, zubo\u017cenia czy nawet rozpadu wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra w \u015bwiecie wirtualnym i tak ju\u017c dzieli si\u0119 w mniejszym czy wi\u0119kszym stopniu zgodnie z wirtualn\u0105 przynale\u017cno\u015bci\u0105 do okre\u015blonych \u201esieciowych grup spo\u0142eczno\u015bciowych\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Problemem staje si\u0119 zatem \u201ekontaktowanie z realn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d poszczeg\u00f3lnych ludzi czy mniejsza lub wi\u0119ksza utrata tego kontaktu na rzecz zatopienia si\u0119 w medialnych (opartych o tradycyjne media: pras\u0119, radio i telewizj\u0119) czy internetowych wirtualnych \u015bwiatach. Jak wspomniano i co warto nieustannie powtarza\u0107, jest to dlatego problemem, bo tylko \u017cycie realnym dobrem, prawd\u0105 i pi\u0119knem prowadzi do rzeczywistego spe\u0142nienia si\u0119 cz\u0142owieka, a wi\u0119c szcz\u0119\u015bcia. \u015awiaty wirtualne s\u0105 tylko aspektem, jak\u0105\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 realnego \u015bwiata, skutkiem ludzkiej tw\u00f3rczo\u015bci, a wi\u0119c w realnym \u017cyciu mog\u0105 tylko pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 pomocnicz\u0105 pod warunkiem wszak\u017ce, \u017ce nie nast\u0119puje wspomniane oderwanie od niego i usamodzielnienie si\u0119 tych \u015bwiat\u00f3w, a kontakt z \u201ewirtualnym \u015bwiatem\u201d traktowany jest jedynie jako np. spos\u00f3b komunikacji czy wst\u0119p do realnych spotka\u0144 z osobami w kontek\u015bcie wsp\u00f3lnie podejmowanych dzia\u0142a\u0144 w realnym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n
Bez spe\u0142nienia si\u0119, bez d\u0105\u017cenia do najwy\u017cszego Dobra i Prawdy, \u017cycie cz\u0142owieka staje si\u0119 ostatecznie bezsensowne, bo oparte na egzystencjalnym fa\u0142szu, zak\u0142amaniu prawdziwej natury cz\u0142owieka i skierowane ku absurdalnym (pozbawionym zwi\u0105zku z realnym \u015bwiatem, \u017cyciem w nim i w\u0142asn\u0105 natura) aktywno\u015bciom. Szczeg\u00f3lnie staje si\u0119 to widoczne podczas obserwacji \u201ewirtualnego \u017cycia\u201d w przestrzeni Internetu. Niebezpiecze\u0144stwo, jakie si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce, zaczyna coraz bardziej przypomina\u0107 teologiczne opowie\u015bci o piekle. Piek\u0142o to stan dobrowolnego oddzielenia si\u0119 cz\u0142owieka od Boga, Jego odrzucenia, kt\u00f3rego skutkiem jest oddzielenie si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od wszystkiego, co od Boga pochodzi, a nawet nienawi\u015b\u0107 do Boga i do stworzonego, realnego \u015bwiata. \u015awiat ten stanowi rzeczywisto\u015b\u0107 byt\u00f3w realnie istniej\u0105cych, kt\u00f3re posiadaj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 prawdy, dobra i pi\u0119kna. Poniewa\u017c cz\u0142owiek z natury jest przeznaczony do \u017cycia w realnym \u015bwiecie, do kontaktu z realnymi rzeczami i osobami, gdy\u017c tylko wtedy ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 doskonalenia si\u0119, po odrzuceniu Boga i realnej rzeczywisto\u015bci pozostaje mu tylko stworzy\u0107 sobie \u201e\u015bwiat wirtualny\u201d, gdzie to on staje si\u0119 bogiem i kreatorem rzeczywisto\u015bci, wyznacza prawa dzia\u0142ania i \u017cycia. A wtedy jest to jakim\u015b echem czy spe\u0142nieniem pseudo-obietnicy szata\u0144skiej: \u201eI b\u0119dziecie jak B\u00f3g\u201d \u2013 bo On stwarza realny \u015bwiat, a cz\u0142owiek tylko wirtualny, a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie stworzy\u0107 i piekielny \u2013 w negacji Boga, w oderwaniu od realnego \u015bwiata i jego praw. <\/p>\n\n\n\n
Post\u0119puj\u0105ca \u201ewirtualizacja rzeczywisto\u015bci\u201d, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 m. in. w coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywie technik komputerowych i Internetu (chocia\u017c nie tylko, bowiem oderwanie si\u0119 od realnie istniej\u0105cych os\u00f3b i rzeczy i praw nimi rz\u0105dz\u0105cych oraz jakie\u015b zamkni\u0119cie si\u0119 w sobie), jest sta\u0142ym zagro\u017ceniem dla cz\u0142owieka. Mo\u017ce si\u0119 przejawia\u0107 w tworzeniu wirtualnego prawa, a wi\u0119c oderwanego od dobra i sprawiedliwo\u015bci, wirtualnej ekonomii, gdzie niemal\u017ce bogiem staje si\u0119 pieni\u0105dz uzyskiwany z zaspakajania sztucznie wywo\u0142anych pseudo-potrzeb wzbudzanych przez reklam\u0119, tworzeniu wirtualnej medycyny, w kt\u00f3rej chodzi o maksymalizacj\u0119 zysku ze sprzeda\u017cy lek\u00f3w czy pseudo-us\u0142ug itd. A dodatkowo stanowi prawdziwe wyzwanie i pole \u201ewalki o cz\u0142owieka\u201d, o to, czy b\u0119dzie on bytem spe\u0142nionym, czy zag\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 b\u0119dzie w coraz wi\u0119kszej frustracji spowodowanej zaniedbaniem wymaga\u0144 p\u0142yn\u0105cych z w\u0142asnej, realnej natury i przeznacze\u0144 bytu osobowego. Jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105, racjonaln\u0105 odpowiedzi\u0105 na to zagro\u017cenie jawi si\u0119 wi\u0119c praca nad sob\u0105, ale wyznaczona z jednej strony przez rozumn\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105, a z drugiej przez wymagania obiektywnej rzeczywisto\u015bci, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada si\u0119 \u015bwiat realnych os\u00f3b i rzeczy. Tradycyjnie t\u0119 prac\u0119 nad sob\u0105 rozumiano na spos\u00f3b nabywania r\u00f3\u017cnorodnych cn\u00f3t, kt\u00f3re maj\u0105 u\u0142atwi\u0107 cz\u0142owiekowi po pierwsze kontakt poznawczy ze \u015bwiatem \u2013 poznanie prawdy o rzeczach i osobach, w tym przede wszystkim samego siebie i Osoby Boga. Po drugie maj\u0105 nam u\u0142atwi\u0107 czy pom\u00f3c w dzia\u0142aniu, aby sta\u0142o si\u0119 one dobre, czyli nakierowane na w\u0142a\u015bciwe dobra, a tak\u017ce i efektywne, czyli \u017ceby skutecznie je osi\u0105gn\u0105\u0107. Po trzecie, cnoty maj\u0105 doskonali\u0107 nasz\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zar\u00f3wno artystyczn\u0105, jak i techniczn\u0105. Wytwarzane dzie\u0142a sztuki maj\u0105 realnie doskonali\u0107 w\u0142adze cz\u0142owieka, a produkowane przedmioty u\u017cytkowe techniki maj\u0105 realnie u\u0142atwia\u0107 \u017cycie i czyni\u0107 je wygodniejszym i \u0142atwiejszym w tym celu, \u017ceby poszerza\u0107 przestrze\u0144 do osobowego doskonalenia si\u0119 cz\u0142owieka w poznawaniu prawdy i dobrym dzia\u0142aniu, a wi\u0119c osi\u0105gania swego ostatecznego spe\u0142nienia w szcz\u0119\u015bciu. R\u00f3wnie\u017c w perspektywie wieczno\u015bci, poprzez uzyskanie nieutracalnego kontaktu z najwy\u017csz\u0105 Prawd\u0105, Dobrem i Pi\u0119knem \u2013 z osobowym Bogiem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Post\u0119puj\u0105ca \u201ewirtualizacja rzeczywisto\u015bci\u201d, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 m. in. w coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywie technik komputerowych i Internetu (chocia\u017c nie tylko, bowiem oderwanie si\u0119 od realnie istniej\u0105cych os\u00f3b i rzeczy i praw nimi rz\u0105dz\u0105cych oraz jakie\u015b zamkni\u0119cie si\u0119 w sobie), jest sta\u0142ym zagro\u017ceniem dla cz\u0142owieka. Mo\u017ce si\u0119 przejawia\u0107 w tworzeniu wirtualnego prawa, a wi\u0119c oderwanego od dobra i sprawiedliwo\u015bci, wirtualnej ekonomii, gdzie niemal\u017ce bogiem staje si\u0119 pieni\u0105dz uzyskiwany z zaspakajania sztucznie wywo\u0142anych pseudo-potrzeb wzbudzanych przez reklam\u0119, tworzeniu wirtualnej medycyny, w kt\u00f3rej chodzi o maksymalizacj\u0119 zysku ze sprzeda\u017cy lek\u00f3w czy pseudo-us\u0142ug itd.<\/p>\n","protected":false},"author":48,"featured_media":7947,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[12,110],"tags":[],"class_list":["post-7863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spoleczenstwo","category-spoleczenstwo-2"],"yoast_head":"\n