{"id":877,"date":"2025-11-16T01:58:00","date_gmt":"2025-11-16T01:58:00","guid":{"rendered":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?p=877"},"modified":"2026-03-04T17:09:47","modified_gmt":"2026-03-04T17:09:47","slug":"nasz-podziurawiony-swiat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/","title":{"rendered":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy"},"content":{"rendered":"\n

Czytajcie \u017beromskiego, potem Sienkiewicza, a najlepiej od razu D\u017cej Conrada. Wtedy b\u0119dzie Wam dane<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Dante’go<\/a>, Blake’a<\/a> i Einsteina<\/a> nasz \u015bwiat jest totalnie podziurawiony, a dziury dzielimy na: bia\u0142e, szare i czarne. I nikt nas nie przekona, \u017ce to, co szare jest czarno-bia\u0142e albo odwrotnie. W czarnej dziurze mo\u017ce by\u0107 tylko czarno. I od razu zaczynaj\u0105 si\u0119 problemy, bo jak tu \u2013 w obrazkowej naszej hipernowoczesno\u015bci \u2013 pstrykn\u0105\u0107 sobie selfie <\/em>z w\u0142asn\u0105 czarn\u0105 dziur\u0105 w tle? Wiadomo, \u017ce najtrudniej jest zatrzyma\u0107 w kadrze ciemno\u015b\u0107, czyli strach. Sam wiem o tym najlepiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jeszcze lepiej wida\u0107 to z perspektywy metafizycznej czasoprzestrzeni Puszczy Jod\u0142owej – niczyjej, nie mojej, nie twojej, jeno Bo\u017cej, \u015bwi\u0119tej<\/em> – jak pisa\u0142 o niej Stefan \u017beromski. Puszcza Jod\u0142owa to miejsce szczeg\u00f3lne – z pogranicza przesz\u0142o\u015bci, tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci, kraina pomi\u0119dzy sacrum<\/em> i profanum<\/em>. Drzewa maj\u0105 wszak d\u0142ug\u0105 pami\u0119\u0107. Po\u015br\u00f3d nich niestety wci\u0105\u017c budz\u0105 si\u0119 podst\u0119pne demony. A dzieje si\u0119 tak przede wszystkim dlatego, \u017ce u podn\u00f3\u017ca \u0141ysej G\u00f3ry zapiekle \u015bpi podziurowiony swojski rozum. Trwa tutaj od wiek\u00f3w poga\u0144ski kult ob\u0142udy i haniebna zmowa milczenia. Jest to czasoprzestrze\u0144, w kt\u00f3rej lokalni mieszka\u0144cy zaczynaj\u0105 \u015bwi\u0119cie wierzy\u0107 w k\u0142amstwa, spadaj\u0105ce na nich niczym szata\u0144skie \u0142zy z okolicznego go\u0142oborza. Ilekro\u0107 pojawia si\u0119 obcy,<\/em> nie ma dla\u0144 przepro\u015b u swojak\u00f3w.<\/em> W imi\u0119 zemsty k\u0142amstwo staje si\u0119 nagle prawd\u0105 objawion\u0105 i blisko\u015b\u0107 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca nic tu nie ma do rzeczy. Nieufne i podejrzliwe swojaki<\/em> maj\u0105 w\u0142asne kategorie prawdy i fa\u0142szu, dobra i z\u0142a, mi\u0142o\u015bci i nienawi\u015bci, sukcesu i kl\u0119ski, przyzwoito\u015bci i honoru, \u017cycia i \u015bmierci…<\/p>\n\n\n\n

Przez par\u0119dziesi\u0105t lat macewy z nieistniejacego \u017cydowskiego cmentarza stanowi\u0142y schodki do przydro\u017cnej kapliczki w Nowej S\u0142upi. Z oko\u0142o dw\u00f3ch tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkali w miasteczku przed wojn\u0105, nie ocala\u0142 nikt. Stanowili wtedy niespe\u0142na po\u0142ow\u0119 populacji. Niemcy najpierw utworzyli dla nich getto po to tylko, by zaraz wywie\u017a\u0107 wszystkich do Treblinki w roku 1942. Przed wyw\u00f3zk\u0105 zd\u0105\u017cyli podobno jeszcze powyk\u0142ada\u0107 niekt\u00f3re drogi macewami, ale teraz ju\u017c ich tam nie ma. A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce osta\u0142y si\u0119 by\u0142y tylko te na schodkach prowadz\u0105cych do przydro\u017cnej kapliczki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do lat 90-tych XX wieku le\u017ca\u0142y macewy napisami do g\u00f3ry i deptali po nich swojscy i bogobojni chrze\u015bcijanie w drodze na modlitw\u0119. Wtedy te\u017c jeden z mieszka\u0144c\u00f3w odwr\u00f3ci\u0142 macewy napisami do ziemi. Nie przeni\u00f3s\u0142 ich w inne miejsce ze strachu, gdy\u017c w\u015br\u00f3d lokalnej spo\u0142eczno\u015bci „nie by\u0142o ku temu odpowiedniego klimatu spo\u0142eczno-politycznego”. Dopiero ponad trzy dekady p\u00f3\u017aniej, w pa\u017adzierniku 2025 roku obca<\/em> dyrektor gminnego o\u015brodka kultury w porozumieniu z wojew\u00f3dzkim konserwatorem zabytk\u00f3w – podj\u0119\u0142a w ko\u0144cu inicjatyw\u0119 usuni\u0119cia macew ze schod\u00f3w kapliczki. Grupa wolontariuszy z uczuciem ulgi przenios\u0142a je w ko\u0144cu w godne miejsce.<\/p>\n\n\n\n

Jak my\u015blicie, co sta\u0142o si\u0119 dalej? Ano najpierw rozleg\u0142 si\u0119 jazgot przera\u017cenia swojak\u00f3w,<\/em> a lokalny burmistrz-swojak<\/em> uknu\u0142 intryg\u0119 ze swojakiem-kierownikiem<\/em> et consortes<\/em> i… zwolni\u0142 dyrektork\u0119 z pracy. Jej miejsce zaj\u0105\u0142 oczywiscie wspomniany przed chwil\u0105 kierownik. No bo jak\u017ce to, \u017ceby \u0142obca \u0142obcych pamie\u0107 kcio\u0142a ucci\u0107, skoro ich ni mo w \u0142okolicy od parudziesi\u0144ciu lot… Bo przeca zrestom \u017cydki to z\u0142e ludzie beli i som.<\/em> A ju\u015bci. Je\u015bli nie wierzycie, pogadajcie chwil\u0119 \u017ce swojakami<\/em> na nowos\u0142upieckim rynku. Oj dzieje si\u0119, dzieje na „Ziemi \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca” – a tak reklamuje si\u0119 przecie\u017c Nowa S\u0142upia…<\/p>\n\n\n\n

Brzmi ta historia niczym nieco frywolny epilog do niedawno wydanej powie\u015bci Macieja Siembiedy „Go\u0142oborze”, w kt\u00f3rej dominuj\u0105cym motywem \u015bwi\u0119tokrzyskich swojak\u00f3w<\/em> jest przekazywana z pokolenia na pokolenie w\u015bciek\u0142a i bezrozumna zawi\u015b\u0107 i zemsta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W lokalnym przekazie, usuwaj\u0105c macewy obce <\/em>„zniszczy\u0142y” kapliczk\u0119, bo od tygodni nie ma do niej doj\u015bcia… Przyzwoity gospodarz w trosce o dobro wsp\u00f3lne wys\u0142a\u0142by natychmiast kilku swojak\u00f3w,<\/em> aby w miejsce ocalonych macew wymurowa\u0107 cho\u0107by tymczasowe stopnie, ale gdzie tam. Niech swojaki i \u0142obce widzo, jako ha\u0144ba ich czeko,<\/em> gdyby przypadkiem przysz\u0142o im do g\u0142owy przeciwstawi\u0107 si\u0119 lokalnej kulturze k\u0142amstwa, chamstwa i zapiek\u0142ej nienawi\u015bci. Niech-ta si\u0119 modlo<\/em> gdzie indziej, a kapliczka niech-ta<\/em> odstrasza innych obcych<\/em>, ano coby swojaki <\/em>te\u017c mia\u0142y baczenie i nie sta\u0142y si\u0119 przypadkiem obce<\/em>. Ku przestrodze, bo kt\u00f3\u017c z nas nie ma pokus<\/em>, aby po prostu by\u0107 przyzwoitym.<\/em> Zw\u0142aszcza wtedy, gdy nie wiadomo, co zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Chyba jednak jest w tym zachowaniu nowos\u0142upieckich swojak\u00f3w<\/em> co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko niewinna metafora, albowiem zaledwie oko\u0142o 20 minut drogi samochodem z Nowej S\u0142upi, z Mirogonowicami rodzinnie zwi\u0105zany jest najzapieklejszy chyba wsp\u00f3\u0142czesny polski nacjonalista, rasista i antysemita europose\u0142 Grzegorz Braun.<\/p>\n\n\n\n

Tak, to ten sam, co ga\u015bnic\u0105 w zesz\u0142ym roku zgasi\u0142 w Sejmie RP \u015bwiece chanukowe. W nagrod\u0119 za postaw\u0119 antysemick\u0105 i antyimigranck\u0105 wys\u0142o\u0142y go swojaki w \u0142ostatnich wyborach do parlomentu euroko\u0142chozu<\/em> (jak nazywa Braun Uni\u0119 Europejsk\u0105). Wiadomo, po co. Ano \u017ceby udaj\u0105cy erudyt\u0119 wiejski zapyzialec i tam czyni\u0142 rozpierduch\u0119 oraz – niestety – „g\u0119b\u0119 przylepia\u0142” Rzeczypospolitej. Nota bene, nadmuchana gigantyczna makieta braunowej ga\u015bnicy stanowi\u0142a jeden z rekwizyt\u00f3w podczas warszawskich obchod\u00f3w tegorocznego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci. Braunowi za\u015b przy okazji nadal rosn\u0105 sonda\u017cowe s\u0142upki poparcia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n

Trudno ze spokojem i oboj\u0119tno\u015bci\u0105 na to patrze\u0107. Ci\u0119\u017cko nie tylko patrze\u0107, ale i pomy\u015ble\u0107, \u017ce to tak\u017ce i za spraw\u0105 bezrozumnych i omamionych swojak\u00f3w<\/em> \u015bwi\u0119tokrzyskich<\/em> odradza si\u0119 na naszych oczach faszyzm. W stanie nieustaj\u0105cego nowego os\u0142upienia<\/em> (jak to w Nowej S\u0142upi) jeszcze bardziej pogr\u0105\u017cam si\u0119 w swojskiej czarnej dziurze. Oby tylko nie dopad\u0142y mnie jakie\u015b paszcze. Ogary<\/em> (lewiatany) na przyk\u0142ad, co posz\u0142y w las?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Skoro wszystko ju\u017c by\u0142o,<\/em> nie warto si\u0119 powtarza\u0107. Jednak\u017ce, gdy wok\u00f3\u0142 wojna, trudno nie ulec tym wszystkim mrocznym rozmy\u015blaniom r\u00f3wnie\u017c i w nieco szerszym kontek\u015bcie. To niesamowite, jak niewiele przez lata zmieni\u0142o si\u0119 w naszej zbiorowej wyobra\u017ani. Do tego nie\u0142atwo jednoznacznie stwierdzi\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje. Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce po roku 1989 wpadli\u015bmy po prostu w jaki\u015b wir b\u0142\u0119dnej czarnej dziury, z kt\u00f3rej nijak nie mo\u017cemy si\u0119 wydosta\u0107. A doko\u0142a paszcze w puszczy tylko czyhaj\u0105, oj czyhaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Podczas  zakup\u00f3w w kieleckim Lewiatanie<\/em>, po raz kolejny dopad\u0142y mnie dylematy XVII-wiecznego angielskiego filozofa Thomasa Hobbes\u2019a<\/a>, kt\u00f3ry nied\u0142ugo po wojnie domowej w Anglii w roku 1651 wyartyku\u0142owa\u0142 s\u0142ynne antyczne powiedzenie Homo homini lupus est <\/em>(Cz\u0142owiek cz\u0142owiekowi wilkiem).<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Hobbes\u2019a „\u017cycie cz\u0142owieka jest samotne, biedne, bez s\u0142o\u0144ca, zwierz\u0119ce i kr\u00f3tkie”, wobec czego nie pozostaje nam nic innego, jak si\u0119 dogada\u0107<\/em>  i stworzy\u0107 suwerenn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119,<\/em> kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ten permanentny w d\u017cungli stan walki o przetrwanie, czyli „wojny wszystkich ze wszystkimi” trwale przezwyci\u0119\u017cy\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Lewiatan<\/em> Hobbes\u2019a<\/a> to jednak potw\u00f3r z ludzk\u0105 twarz\u0105, <\/em>kt\u00f3ry paradoksalnie daje nadziej\u0119 na zbudowanie lepszego jutra<\/em>. Przewodzi on wyimaginowanej<\/em> (politycznej) wsp\u00f3lnocie, s<\/em>tworzonej oczywi\u015bcie ze strachu. Tak, jak strasz\u0105 nas od wiek\u00f3w wyobra\u017cenia, m. in. Williama Blake\u2019a o makabrycznej i szata\u0144skiej w istocie Paszczy Lewiatana<\/em>, kt\u00f3ry chcia\u0142by na wszelkie sposoby po\u017cre\u0107 resztki ludzkiego rozumu i zdrowego rozs\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Te\u017c si\u0119 boicie? To nic. Ja sam pocieszam si\u0119, i\u017c w rzeczywisto\u015bci Lewiatan to taki troch\u0119<\/em> potw\u00f3r z Loch Ness.<\/em> Straszy a jak\u017ce, ale strach ma w gruncie rzeczy wielkie oczy. Nawet wtedy, gdy rzeczy dziej\u0105 si\u0119 w czarnej dziurze, na pograniczu europejskiego Nieba<\/em> i Piek\u0142a<\/em>, czyli w Europie \u015brodkowo-wschodniej. Dante i Blake byliby dumni z tych wszystkich z nas, kt\u00f3rym \u2013 mimo wszystko \u2013 nie brakuje odwagi na robienie w dzisiejszych czasach zakup\u00f3w w Lewiatanie. <\/em>Na szcz\u0119\u015bcie \u2013 w naszej czasoprzestrzeni kulturowej \u2013 Lewiatan<\/em> nie kojarzy si\u0119 z d\u017cungl\u0105, <\/em>lecz raczej z Wilkiem,<\/em> ewentualnie przebranym za Bab\u0119 Jag\u0119,<\/em> podst\u0119pnie mkn\u0105c\u0105 na miotle przez Puszcz\u0119 Jod\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

We wszystkie te dni, gdy m\u00f3g\u0142bym spa\u0107 do woli, z niejasnych powod\u00f3w zrywam si\u0119 (po-woli) i zawsze przed \u015bwitem, z natr\u0119tnym dylematem, czy aby naprawd\u0119 \u015bwiat szcz\u0119\u015bcia jest w nas, czy te\u017c szcz\u0119\u015bcie jest (za)\u015bwiatem. W ciemno\u015bci, troch\u0119 z ukrycia, obserwuj\u0119 t\u0119 D\u017cungl\u0119 \u017bycia\u2026<\/em> Ja \u2013 Tarzan, Ty \u2013 D\u017cejn\u2026 <\/em>Nad nami ciemna chmura, pod ni\u0105 za\u015b czarna dziura. Tak strasznie wieje, \u017ce a\u017c \u015bwiat si\u0119 chwieje\u2026 Co robi\u0107, Tarzanie?!?<\/em><\/p>\n\n\n\n

D\u017cej Conrad<\/em> *<\/a> to by od razu wiedzia\u0142, co pocz\u0105\u0107, czyli pop\u0142yn\u0105\u0142by w rejs do samego j\u0105dra ciemno\u015bci.<\/em> Ano bo, gdy zewsz\u0105d wieje i \u015bwiat szaleje, to najbezpieczniej jest na morzu. Belgijskie Kongo co prawda daleko, ale i tak ciemno wsz\u0119dzie. Ach… D\u017cejn, co ze mn\u0105 b\u0119dzie? Co si\u0119 z nami stanie?!<\/em>… Och…, nie martw si\u0119, Tarzanie… Tu wszak jest D\u017cungla, st\u0105d ten mrok, zapomnij o strachu, wyt\u0119\u017c wzrok… Cmok-cmok-cmok.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W pe\u0142nym metafizycznych dylemat\u00f3w i podziurawionym histori\u0105 Sercu Europy<\/em> niczym w D\u017cungli Nico\u015bci<\/em> nie ma lito\u015bci. Przez lornetk\u0119 co prawda wida\u0107 lepiej, jednak\u017ce wci\u0105\u017c to samo. Przyda\u0142by si\u0119 jaki\u015b noktowizor. Tak czy inaczej, ile razy w k\u00f3\u0142ko mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 ten sam film?\u2026 Kury, krowy, kaczki, [\u015bwinie], droga na Ostro\u0142\u0119k\u0119, jad\u0105 traktorem\u2026 <\/em>A dalej znowu ino las i las, i las\u2026 D\u017cejn, Kochanie, czy\u017cby to by\u0142a Puszcza Jod\u0142owa? Ojej, Tarzanie, chyba widz\u0119 Szklany Dom\u2026 Chyba jeste\u015bmy uratowani!?<\/em> \u0141ojtam-\u0142ojtam i ch… ta ze szklonymi domami. Ten Zyromski ty\u017c be\u0142 chyba \u0142obcy<\/em>?<\/p>\n\n\n\n

No tak, Vox populi, vox Dei <\/em>(G\u0142os ludu, g\u0142osem Boga). Lud \u015bwi\u0119tokrzyski ma sw\u00f3j rozum, a gdzie ma Boga, \u0142atwo zgadn\u0105\u0107, skoro doko\u0142a tak czorno \u0142ot’tych dyjab\u0142\u00f3w i carownic go\u0142oborzo\u0144skich.<\/em>.. Nie ma przepro\u015b. Ale-ale, nie porzucajmy nadziei i nie l\u0119kajmy si\u0119. Chocia\u017c swojaki<\/em> nios\u0105 przed narodem b\u0105kiewiczowski „kru\u017cganek o\u015bwiaty”, to i tak wszyscy\u015bmy bracia<\/em>, co nie? Akurat.<\/p>\n\n\n\n

Jedno jest pewne: swojaki<\/em> dadz\u0105 rad\u0119.<\/em><\/strong> Jak trwoga, to na ratunek… Sienkiewicz. Oby tylko nam obcym<\/em> z lekka pokrzepione serca<\/em> – niejako rykoszetem, po drodze – w jak\u0105 czarn\u0105 dziur\u0119 nie popad\u0142y. Ze strachu? Lelum polelum, lelum-polelum, lelum-polelum. Swojakom<\/em> niestety nawet obcy<\/em> Dante nie pomo\u017ce. O Blake’u i Einsteinie ju\u017c wi\u0119cej nie o\u015bmiel\u0119 si\u0119 wspomina\u0107. No obcy<\/em> jestem i tyle. Pora spa\u0107, tylko czy da si\u0119 teraz spokojnie zasn\u0105\u0107?<\/p>\n\n\n\n

* D\u017cej Conrad = Joseph Conrad = J\u00f3zef Konrad Korzeniowski<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Skoro wszystko ju\u017c by\u0142o, nie warto si\u0119 powtarza\u0107. Jednak\u017ce, gdy wok\u00f3\u0142 wojna, trudno nie ulec mrocznym rozmy\u015blaniom. To niesamowite zreszt\u0105, jak niewiele przez lata zmieni\u0142o si\u0119 w naszej zbiorowej wyobra\u017ani. Do tego nie\u0142atwo jednoznacznie stwierdzi\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje. Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce po roku 1989 wpadli\u015bmy po prostu w jaki\u015b wir b\u0142\u0119dnej czarnej dziury, z kt\u00f3rej nijak nie mo\u017cemy si\u0119 wydosta\u0107.
\n
\nPodczas \u00a0zakup\u00f3w kieleckim\u00a0Lewiatanie, po raz kolejny dopad\u0142y mnie dylematy XVII-wiecznego angielskiego filozofa Thomasa Hobbes\u2019a, kt\u00f3ry nied\u0142ugo po wojnie domowej w Anglii w roku 1651 wyartyku\u0142owa\u0142 s\u0142ynne antyczne powiedzenie\u00a0Homo homini lupus est\u00a0(Cz\u0142owiek cz\u0142owiekowi wilkiem).
\n
\nWed\u0142ug Hobbes\u2019a \u201e\u017cycie cz\u0142owieka jest samotne, biedne, bez s\u0142o\u0144ca, zwierz\u0119ce i kr\u00f3tkie,\u201d wobec czego nie pozostaje nam nic innego, jak si\u0119\u00a0dogada\u0107\u00a0i stworzy\u0107\u00a0suwerenn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119,\u00a0kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ten permanentny w d\u017cungli stan walki o przetrwanie, czyli \u201ewojny wszystkich ze wszystkimi\u201d trwale przezwyci\u0119\u017cy\u0107.\u00a0
\n
\nLewiatan\u00a0Hobbes\u2019a to\u00a0potw\u00f3r z ludzk\u0105 twarz\u0105,\u00a0kt\u00f3ry paradoksalnie daje nadziej\u0119 na zbudowanie\u00a0lepszego jutra. Przewodzi on\u00a0wyimaginowanej (politycznej) wsp\u00f3lnocie, stworzonej oczywi\u015bcie ze strachu. Tak, jak strasz\u0105 nas od wiek\u00f3w wyobra\u017cenia, m. in. Williama Blake\u2019a o makabrycznej i szata\u0144skiej w istocie\u00a0Paszczy Lewiatana, kt\u00f3ry chcia\u0142by na wszelkie sposoby po\u017cre\u0107 resztki ludzkiego rozumu i zdrowego rozs\u0105dku.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18091,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_content_centered","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64,42,48],"tags":[],"class_list":["post-877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-felietony","category-wiecej-swiatla"],"yoast_head":"\nObce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Obce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Skoro wszystko ju\u017c by\u0142o, nie warto si\u0119 powtarza\u0107. Jednak\u017ce, gdy wok\u00f3\u0142 wojna, trudno nie ulec mrocznym rozmy\u015blaniom. To niesamowite zreszt\u0105, jak niewiele przez lata zmieni\u0142o si\u0119 w naszej zbiorowej wyobra\u017ani. Do tego nie\u0142atwo jednoznacznie stwierdzi\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje. Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce po roku 1989 wpadli\u015bmy po prostu w jaki\u015b wir b\u0142\u0119dnej czarnej dziury, z kt\u00f3rej nijak nie mo\u017cemy si\u0119 wydosta\u0107. Podczas \u00a0zakup\u00f3w kieleckim\u00a0Lewiatanie, po raz kolejny dopad\u0142y mnie dylematy XVII-wiecznego angielskiego filozofa Thomasa Hobbes\u2019a, kt\u00f3ry nied\u0142ugo po wojnie domowej w Anglii w roku 1651 wyartyku\u0142owa\u0142 s\u0142ynne antyczne powiedzenie\u00a0Homo homini lupus est\u00a0(Cz\u0142owiek cz\u0142owiekowi wilkiem). Wed\u0142ug Hobbes\u2019a \u201e\u017cycie cz\u0142owieka jest samotne, biedne, bez s\u0142o\u0144ca, zwierz\u0119ce i kr\u00f3tkie,\u201d wobec czego nie pozostaje nam nic innego, jak si\u0119\u00a0dogada\u0107\u00a0i stworzy\u0107\u00a0suwerenn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119,\u00a0kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ten permanentny w d\u017cungli stan walki o przetrwanie, czyli \u201ewojny wszystkich ze wszystkimi\u201d trwale przezwyci\u0119\u017cy\u0107.\u00a0 Lewiatan\u00a0Hobbes\u2019a to\u00a0potw\u00f3r z ludzk\u0105 twarz\u0105,\u00a0kt\u00f3ry paradoksalnie daje nadziej\u0119 na zbudowanie\u00a0lepszego jutra. Przewodzi on\u00a0wyimaginowanej (politycznej) wsp\u00f3lnocie, stworzonej oczywi\u015bcie ze strachu. Tak, jak strasz\u0105 nas od wiek\u00f3w wyobra\u017cenia, m. in. Williama Blake\u2019a o makabrycznej i szata\u0144skiej w istocie\u00a0Paszczy Lewiatana, kt\u00f3ry chcia\u0142by na wszelkie sposoby po\u017cre\u0107 resztki ludzkiego rozumu i zdrowego rozs\u0105dku.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NOTABENE.WORLD\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-16T01:58:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-04T17:09:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"445\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"C vel K\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"C vel K\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"C vel K\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d\"},\"headline\":\"Obce we wsi! Paszcze w puszczy\",\"datePublished\":\"2025-11-16T01:58:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-04T17:09:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/\"},\"wordCount\":1839,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Felietony\",\"WI\u0118CEJ \u015aWIAT(\u0141)A\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/\",\"name\":\"Obce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-11-16T01:58:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-04T17:09:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1\",\"width\":800,\"height\":445},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/nasz-podziurawiony-swiat\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Obce we wsi! Paszcze w puszczy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"description\":\"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#organization\",\"name\":\"NOTABENE.WORLD\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/NB-club-start-www1.jpg\",\"width\":1000,\"height\":839,\"caption\":\"NOTABENE.WORLD\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Notabene.World\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d\",\"name\":\"C vel K\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"C vel K\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/notabene.world\\\/nb\\\/author\\\/kcedro\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD","og_description":"Skoro wszystko ju\u017c by\u0142o, nie warto si\u0119 powtarza\u0107. Jednak\u017ce, gdy wok\u00f3\u0142 wojna, trudno nie ulec mrocznym rozmy\u015blaniom. To niesamowite zreszt\u0105, jak niewiele przez lata zmieni\u0142o si\u0119 w naszej zbiorowej wyobra\u017ani. Do tego nie\u0142atwo jednoznacznie stwierdzi\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje. Do niedawna wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce po roku 1989 wpadli\u015bmy po prostu w jaki\u015b wir b\u0142\u0119dnej czarnej dziury, z kt\u00f3rej nijak nie mo\u017cemy si\u0119 wydosta\u0107. Podczas \u00a0zakup\u00f3w kieleckim\u00a0Lewiatanie, po raz kolejny dopad\u0142y mnie dylematy XVII-wiecznego angielskiego filozofa Thomasa Hobbes\u2019a, kt\u00f3ry nied\u0142ugo po wojnie domowej w Anglii w roku 1651 wyartyku\u0142owa\u0142 s\u0142ynne antyczne powiedzenie\u00a0Homo homini lupus est\u00a0(Cz\u0142owiek cz\u0142owiekowi wilkiem). Wed\u0142ug Hobbes\u2019a \u201e\u017cycie cz\u0142owieka jest samotne, biedne, bez s\u0142o\u0144ca, zwierz\u0119ce i kr\u00f3tkie,\u201d wobec czego nie pozostaje nam nic innego, jak si\u0119\u00a0dogada\u0107\u00a0i stworzy\u0107\u00a0suwerenn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119,\u00a0kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ten permanentny w d\u017cungli stan walki o przetrwanie, czyli \u201ewojny wszystkich ze wszystkimi\u201d trwale przezwyci\u0119\u017cy\u0107.\u00a0 Lewiatan\u00a0Hobbes\u2019a to\u00a0potw\u00f3r z ludzk\u0105 twarz\u0105,\u00a0kt\u00f3ry paradoksalnie daje nadziej\u0119 na zbudowanie\u00a0lepszego jutra. Przewodzi on\u00a0wyimaginowanej (politycznej) wsp\u00f3lnocie, stworzonej oczywi\u015bcie ze strachu. Tak, jak strasz\u0105 nas od wiek\u00f3w wyobra\u017cenia, m. in. Williama Blake\u2019a o makabrycznej i szata\u0144skiej w istocie\u00a0Paszczy Lewiatana, kt\u00f3ry chcia\u0142by na wszelkie sposoby po\u017cre\u0107 resztki ludzkiego rozumu i zdrowego rozs\u0105dku.","og_url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/","og_site_name":"NOTABENE.WORLD","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World","article_published_time":"2025-11-16T01:58:00+00:00","article_modified_time":"2026-03-04T17:09:47+00:00","og_image":[{"width":800,"height":445,"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"C vel K","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"C vel K","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/"},"author":{"name":"C vel K","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d"},"headline":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy","datePublished":"2025-11-16T01:58:00+00:00","dateModified":"2026-03-04T17:09:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/"},"wordCount":1839,"publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","articleSection":["Aktualno\u015bci","Felietony","WI\u0118CEJ \u015aWIAT(\u0141)A"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/","name":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy - NOTABENE.WORLD","isPartOf":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","datePublished":"2025-11-16T01:58:00+00:00","dateModified":"2026-03-04T17:09:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","width":800,"height":445},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/nasz-podziurawiony-swiat\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/notabene.world\/nb\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Obce we wsi! Paszcze w puszczy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#website","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","name":"NOTABENE.WORLD","description":"Przekaz. Warto\u015bci. Wsp\u00f3lnota.","publisher":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/notabene.world\/nb\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#organization","name":"NOTABENE.WORLD","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","contentUrl":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/NB-club-start-www1.jpg","width":1000,"height":839,"caption":"NOTABENE.WORLD"},"image":{"@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Notabene.World"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/notabene.world\/nb\/#\/schema\/person\/2227ed509f9261e544f6078919e1981d","name":"C vel K","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/da4181237ddf77c667487dd66af5231faaf45fbcb0774d7a408f868da56bf04c?s=96&d=mm&r=g","caption":"C vel K"},"url":"https:\/\/notabene.world\/nb\/author\/kcedro\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/notabene.world\/nb\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ff.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdCobN-e9","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=877"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19380,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/877\/revisions\/19380"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/notabene.world\/nb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}