Snobizm i po(d)stęp*, czyli ulotny czar rewolucji
Szlachectwo w sposób naturalny zobowiązywało, noblesse oblige. Awans społeczny snoba zaś odbywał się niejako 'poza trybem’ i o ile szlachectwo faktycznie zobowiązywało, o tyle snobstwo wytwarzało iluzję równości z tymi, którzy z racji urodzenia odziedziczyli, to znaczy mieli pewne niepisane i raczej trudno nauczalne wartości i zasady niejako we krwi. Nieskrywana wyższość owych 'szlachetnie urodzonych’ niekoniecznie dawała równe szanse tym, którzy do szlacheckości jedynie aspirowali, w kontekście demokracji jednak i jedni, i drudzy stawali się 'równymi’ wobec prawa, co samo w sobie nie było przecież złe, jednakże stawiało pod znakiem zapytania sposób interpretowania nie tylko otaczającej rzeczywistości, lecz także szeroko rozumianych praktyk demokratycznych i ich ducha.
Snobizm przeobrażał się zatem z czasem i wynaturzał, przybierając nędzne formy historycyzmu, czyli tzw. konieczności dziejowej, bo tak miało być i już, bo tak było lepiej, bo co wy tam w gruncie rzeczy wicie-rozumicie, skoroście się urodzili z miejsca predestynowani do tego, by lepiej widzieć i czuć, a bo to i zawsze od razu słychać, że ktoś jest “z miasta” albo nie. Stąd już był tylko krok do ordynarnego populizmu, często nazywanego za Stefanem Kisielewskim „dyktaturą ciemniaków”.
Czy sedno demokracji zatem rzeczywiście tkwi w tym, że wolni ludzie w wolnym kraju faktycznie dokonują większościowego wyboru w imię starej prawdy „vox populi, vox DeI” (głos ludu, głosem Boga)? Domniemana 'boskość’ demokratycznie wyrażonej woli większości o tyle jest przydatna, że suweren ulega wtedy iluzji wpływu na rzeczywistość i autentycznego 'poczucia władzy’. Jakże mogłoby być inaczej, skoro Bóg tak chciał…
