Felietony

Niedzielny poranek. Jeszcze temperatura jest poniżej 30 stopni. Można spokojnie wypić kawę. Ten „chłód” pozwala też na uważną lekturę informacji i zorientowanie się, co dzieje się w kraju i na świecie. A dzieje się dużo. Zbliżające się wybory w USA, Francja z zawirowaniami po wyborach, Igrzyska Olimpijskie.

Niestety w polityce i finansach także „ciekawie” i nie do końca wakacyjnie. Deficyt budżetu po czerwcu 2024 wyniósł 69.905,9 miliona złotych, jak wynika z danych Ministerstwa Finansów. Dochody budżetu wyniosły 303.880,7 miliona złotych, a wydatki 373.786,6 miliona złotych. Deficyt stanowi więc 38% deficytu dopuszczonego w tegorocznej ustawie budżetowej w kwocie 184 miliarda złotych. Taka informacja zawsze skłania do rozważania, czy należy podjąć działania oszczędnościowe, aby utrzymać zaplanowane wskaźniki. To niestety zawsze skutkuje tym, że jakaś grupa społeczna nie otrzyma określonych środków finansowych (w różnej formie). Można też nadal podnosić różne wynagrodzenia,  rewaloryzować stawki dodatków, utrzymywać dodatkowe świadczenia itd., czyli pogłębiać deficyt. Można też go zmniejszyć, nakładając nowe opłaty, podatki lub biorąc pożyczki. Wszystkie te działania wymagają analiz finansowych i pogłębionych analiz skutków społecznych. Trzymajmy kciuki za rozważne decyzje.

Niektórzy z nas, myśląc o urlopie, wzięli pod uwagę, że od 1 lipca wzrośnie płaca minimalna. To już druga podwyżka w tym roku. Od lipca najniższa pensja wynosić będzie 4300 złotych brutto. Od 1 lipca wzrośnie też minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych: z 27,70 do 28,1 złotych, czyli niewiele, ale jednak trochę więcej. Według ministerstwa szacunkowa liczba osób objętych podwyżką wyniesie około 3,6 miliona osób.

W 2025 roku stawka minimalna także wzrośnie i od początku 2025 roku najniższa krajowa będzie wynosić 4626 złotych. Dodatkowo minimalna stawka godzinowa wynosić będzie 30,20 złotych. Nie do końca z tego rozwiązania są zadowoleni przedsiębiorcy, szczególnie ci mali, bo oprócz podwyżki płacy minimalnej od lipca zwiększą się też składki ZUS. A ponieważ jednocześnie wzrastają ceny za energię elektryczną i gaz, powstaje niebezpieczeństwo zawieszania lub likwidacji firm, szczególnie w sektorze usług.

Martwią informacje o znacznym wzroście zachorowań na odrę i krztusiec. W większości chorują dzieci. Jak twierdzą lekarze, jest to niestety pokłosie braku szczepień. W latach 2014 – 2023 aż 82 tysiące rodziców odmówiło szczepień swoich dzieci. W naszym kraju do obowiązkowych szczepień zalicza się między innymi szczepienia przeciwko gruźlicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince i różyczce. Szczepionki to jeden z najskuteczniejszych sposobów wspierania odporności, a tym samym prewencja wielu poważnych chorób, które mogą zagrażać nie tylko zdrowiu, ale także życiu. Kara za brak szczepień to tylko tysiąc złotych. Wielu ekspertów twierdzi, że tak niska kara nie jest skuteczna.

Wszyscy powinniśmy dbać o zdrowie, od tego w dużym stopniu zależy długość naszego życia. Według wstępnych danych Eurostatu (stan na maj 2024) średnia oczekiwana długość życia w Polsce w 2023 roku wynosiła 78,6  lat i była dłuższa o 7,1 lat niż 30 lat temu (w  1993 roku – 71,5 lat). Dla porównania – w krajach europejskich średnia oczekiwana długość życia w 2023 roku wynosiła 81,5 lat.

Dla wszystkich „kawoszy” ta chwila nad filiżanką bądź kubkiem kawy są ogromną przyjemnością. Dziś szczególnie, bo wielu z nas wypije popołudniową kawę z Mamą. Świętujemy Dzień Matki. Ostatnio znowu podano, że cena kawy spadła, co jest dobrą wiadomością. Europejczycy wypijają średnio 160 litrów kawy w ciągu roku. Najczęściej pijemy ją rano, ale także po południu. Wiele osób zastanawia się, co można robić podczas następnego długiego weekendu, który już za tydzień (wystarczy wziąć urlop 31 maja, czyli dzień po Bożym Ciele, i już mamy łącznie z sobotą i niedzielą 4 dni wolnego). Pewnie będziemy wypoczywać nad morzem, w górach i nad rzekami. Bardzo dobrze, że w tych dniach odbyła się 3 edycja Akcji „Czysta Odra”, podczas której 21 tysięcy wolontariuszy zebrało ponad 165 ton śmieci.

Tegoroczny maj sprzyja wielu spotkaniom towarzyskim i rodzinnym. Nie tylko dzięki dwóm długim weekendom, ale przede wszystkim – dzięki pierwszym komuniom. W tym roku są one wyjątkowo drogie dla wszystkich: dla rodziców, rodziny i gości. Goście, według wielu opinii, powinni w tym roku albo kupić prezent (popularny jest dron, komórka, rower, gry komputerowe lub elektryczna hulajnoga), albo włożyć do „koperty” od kilkuset do 1500 złotych.

W ostatnim czasie przeprowadzono sondaż, w którym zadano pytanie, czy Polacy chcą zostać w Unii. Za obecnością opowiedziało się 77% badanych. To najgorszy wynik od maja 2013 roku, kiedy poparcie było na poziomie 72%.

Rekordowe poparcie odnotowano w czerwcu 2022 roku, bo aż 92%, zaś  rok temu, w kwietniu 2023 roku, wyniosło ono 85%, czyli o 8% więcej niż obecnie. To powinien być sygnał dla nas wszystkich, bo w czasie wojny za polską granicą, przynależność do państw członkowskich Unii powinna nam dawać poczucie wspólnoty i bezpieczeństwa.     

A w Ukrainie już 801 dzień wojny. Na północ i wschód od Charkowa, drugiego co do wielkości miasta w Ukrainie, trwają ciężkie walki. Nieustannie, w dzień i w nocy trwają naloty w Donbasie i innych regionach. Wszyscy czekają na broń, a przede wszystkim na amunicję z pakietów pomocowych ze Stanów Zjednoczonych, Unii i poszczególnych państw. Oby nie było za późno.

Na szczęście są i pozytywne informacje. W poniedziałek 15 kwietnia wpłynęło do Polski blisko 27 miliardów złotych. Przelane środki pochodzą z pierwszego wniosku o płatność z Krajowego Planu Odbudowy, złożonego 15 grudnia ubiegłego roku po 1,5 roku od akceptacji przez KE polskiego planu. To na razie tylko 10,5% środków polskiego KPO.

Plan resortu na najbliższe 2,5 miesiąca, czyli do końca czerwca zakłada finansowanie między innymi inwestycji, takich jak: program Czyste Powietrze  (ponad 1,6 mld złotych), dostęp do szybkiego Internetu (ponad 720 miliony złotych), wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw w rolnictwie (ponad 250 milionów złotych), nowe miejsca w żłobkach (ponad 200 milionów złotych).

Teraz ministerstwo pracuje nad tak zwaną drugą rewizją założonych zadań z KPO, którą do końca miesiąca złoży do KE. Według ministerstwa następne dwa wnioski złożone zostaną na początku września, a kolejne dwa w grudniu. Minister Funduszy i Polityki Regionalnej przypomina, ze Polska ma otrzymać z KPO 59,8 miliardów euro, w tym 25,27 mld euro w postaci dotacji i 34,54 mld euro w formie preferencyjnych pożyczek.

Mimo to kobiety z uśmiechem przyjmowały życzenia z okazji Święta Kobiet, wierząc, że może kiedyś ta różnica się zmniejszy. Ostatnie badania wykazały, że udział Polek na najwyższych stanowiskach w firmach zwiększa się powoli, ale jednak widać poprawę. Polska awansowała z ósmego na szóste miejsce. Wzrósł wskaźnik zatrudnienia kobiet, zmniejszyła się także luka płacowa w stosunku do średniej europejskiej, która jest niemal trzykrotnie większa niż w Polsce.  Politycy powinni pamiętać, że kobiety stanowią 52% ogółu ludności naszego kraju.

A w Ukrainie już 746 dzień wojny. Po ostatnich stratach wojsko ukraińskie chce ustabilizować linię frontu i przygotować się do kontrataków. Ukraińcy wzmacniają obszar wokół straconej Awdijiwki. Budują fortyfikacje na kierunkach zaporowskim i sumskim. Według wojskowych analityków wojna może jeszcze potrwać dwa lata, wielu z nich także ostrzega, że przełom może być już latem. Niestety, wygląda na to, że będzie korzystny dla Rosjan. Oby nie.

Ostatnie badania wykazały, że 47% naszych rodaków bardziej optymistycznie podchodzi do codziennych problemów (o 12% więcej niż w grudniu 2023 roku). O optymistycznym „wczesnowiosennym” nastawieniu świadczy także fakt, że w tym roku Walentynki świętowało prawie 44% badanych, a single płci obojga znalazły szczęście w kupionych sobie prezentach (54%). Jednocześnie w dalszy ciągu boimy się problemów ze zdrowiem, bezpieczeństwem i inflacją.  A ta – jak wynika ze wstępnych danych GUS – spada w styczniu i wynosi 3,9%. Jeśli dane ostatecznie się potwierdzą, będzie to najniższy poziom wzrostu cen od kwietnia 2021 roku, kiedy to inflacja wynosiła 4,3%. Niestety, jak twierdzą analitycy, od kwietnia inflacja znowu wzrośnie.