DziÆła Literatury na Mury!
Akcja „DziÆła Literatury na Mury” ma na celu umieszczenie w przestrzeni miejskiej na wielkich, dobrze wyeksponowanych, a często zaniedbanych ścianach i elewacjach budynków, cytatów z literatury polskiej (z naciskiem na cytaty z literatury współczesnej, współcześnie żyjących poetów i pisarzy). Przestrzeń miejska z wielu względów stanowi idealne miejsce ekspozycji literatury w tej formie. Pierwszy z nich to wiele zaniedbanych, będących w złym stanie technicznym i estetycznym, elewacji budynków, które szpecą przestrzeń miejską. Ozdobienie ich cytatami wykonanymi w sposób artystyczny, w znacznym stopniu podniesie ich estetykę, nadając im wyjątkowy charakter – to doskonałe tło do ekspozycji sztuki, a także naturalna i łatwo dostępna przestrzeń dialogu pomiędzy artystą i odbiorcą.
Żyjemy w świecie postępującej brutalizacji i wulgaryzacji języka w przestrzeni dyskursu publicznego. W mediach słyszymy ludzi posługujących się nie najwyższych lotów polszczyzną. Język redukuje się jedynie do prymitywnego narzędzia służącego komunikacji. Media wulgaryzują formę i treść przekazu, co odbija się zarówno na poziomie debaty jak i obniżeniu standardów dialogu publicznego.
Następuje znaczący regres czytelnictwa, a także poziomu wykształcenia humanistycznego przeciętnego człowieka. Jest to zjawisko postępujące i niepokojące, rzutuje bowiem na wszystkie sfery życia społecznego. Język jakim się posługujemy jest w istocie swej, językiem jakim myślimy. Nie pozwólmy zatem zdegradować się polszczyźnie. To tym istotniejsze, że jesteśmy narodem, który wydał pięciu noblistów w dziedzinie literatury, oraz takich geniuszy pióra jak choćby Bruno Schultz, Witold Gombrowicz czy Stanisław Ignacy Witkiewicz. Ziemia świętokrzyska może się poszczycić takimi nazwiskami jak: Stefan Żeromski (Ciekoty), Henryk Sienkiewicz (Oblęgorek), Gustaw Herling-Grudziński (Kielce, Suchedniów), Witold Gombrowicz (Małoszyce, Witulin), Jan Gajzler (Suchedniów), czy wciąż żyjący Adam Ochwanowski (Złota Pińczowska).
Nasza literatura ma się czym poszczycić, jej dorobek jest imponujący. Jej ostatnim ogólnoświatowym sukcesem jest szeroko komentowana Nagroda Nobla dla Olgi Tokarczuk. Jednocześnie znaczący spadek czytelnictwa spowodował swego rodzaju wtórny analfabetyzm.
Akcja „DziÆła Literatury na Mury” odpowiada na w/w procesy społeczne w sposób twórczy i interaktywny. Przechodzeń, konfrontowany z cytatami literackim będzie sprowokowany do obcowania z piękna frazą i głębią literackiej refleksji. W drodze z pracy do domu, zamiast czytać hasła promocyjne, wszędobylskie reklamy i niecenzuralne graffiti pod adresem kibiców znienawidzonego klubu piłkarskiego, przeczyta np.:
„Na każdym miejscu i o każdej dobie,
Gdziem z tobą płakał, gdziem się z tobą bawił,
Wszędzie i zawsze będę ja przy tobie,
Bom wszędzie cząstkę mej duszy zostawił…”
Ta alternatywa pozwoli na chwilę oddechu i zmianę perspektywy w dzisiejszym skomercjalizowanym, konsumpcyjnym i pędzącym na złamanie karku świecie. Świecie natłoku bodźców i chaosu informacji, w którym ilość wyrugowała jakość. Ten zalew informacji zostanie skonfrontowany z poetycką frazą dzieła literackiego. Elewacje, stopnie schodów parkowych oraz inne elementy miejskiej architektury przyozdobione w ten sposób staną się dziełami sztuki graficznej, na podobieństwo coraz bardziej popularnych murali.
Napis wykonany odpowiednio dobraną czcionką, o właściwiej wielkości i formie (przy użyciu np. farby fluorescencyjnej) pozwoli uzyskać imponujący efekt, nie tylko w warstwie przekazu literackiego, ale również czysto estetycznego i graficznego. Taka elewacja, dodając przestrzeni miejskiej tajemniczości i uroku (również po zmroku) może stać się niewątpliwą atrakcją turystyczną, przesądzająca o charakterze miejsca.
Ta niezwykle tania i łatwa w realizacji forma graficzna – do wykonania w/w napisu wystarczy szablon z folii oraz farba i pędzel – posiada wielki potencjał w warstwie promocyjnej miasta, które zdecyduje się tak odmienić swe oblicze. To także, doskonała forma promocji lokalnej literatury – współczesnej i aktualnej.
Wytoczmy najcięższe działa literackie na mury naszego miasta – niech dzieła literatury strzelają do nas swoimi najwspanialszymi pociskami, o trudnej do przewidzenia zdolności rażenia: swą odkrywczością i pięknem. Zbombardujmy miasto literackimi pociskami – świetną literaturą! Zmieńmy przestrzeń miejską w płaszczyznę dialogu międzyludzkiego, którego literatura jest najwyższą, posługująca się słowem jako narzędziem przekazu, formą.
Niech dzieła literackie wystrzelą swój arsenał na mury naszych miast, trafiając do naszych serc i umysłów, uszlachetniając nas, czyniąc nas lepszymi, wrażliwszymi, bardziej wyrafinowanymi ludźmi.
Do dzieła, czy też raczej: „Do dział” Panie i Panowie!
P.S.
Orientacyjny kosztorys jednego muralu z cytatem literackim na elewacji bocznej czteropiętrowego bloku mieszkalnego zamyka w się w kwocie ok. 6-7 tys. zł (kosztorys zawiera: koszt wykonania szablonu liter, zakupu farb, wynajmu zwyżki, robocizny). To znacząco mniej niż wielkoformatowy mural malarski, który wymaga zamalowania całej powierzchni ściany, a wiec użycia znacząco większej ilości farby niż w przypadku cytatu z literatury. Cytat może zostać wykonany również na starej zniszczonej elewacji (podobnie jak to mam miejsce w przypadku dzieł Banksy’ego) znacząco podnosząc jej estetykę. Ta forma doskonale nadaje się do wykorzystania w miejscach, w których brakuje środków finansowych na ich odnowienie.
